شهید علمی که با نوآوریهای هستهای، ایمنی و خودکفایی را برای ایران به ارمغان آورد
شهید ذوالفقاری در تمامی مقالاتش با محققان دانشگاهها و مؤسسات داخلی همکاری داشت، تعاملی قوی با دانشجویان، پژوهشگران و صنعت که او را به مدیر مسئول فصلنامه «فناوری و انرژی هستهای» تبدیل کرد.
در کنار شهید مینوچهر، در پروژههای ملی و کمیتههای تخصصی هستهای فعال بود؛ مجموعهای که از طراحی چشمه یونی تا مقاومت در برابر گاما، گستردهنگری و دقت علمیاش را فریاد میزند و خواننده را به عمق این جهان نامرئی میکشاند. تمرکز مقالاتش بر بتن سنگین، سرباره سرب، پرتو گاما و مقاومت مکانیکی، نه فقط پژوهش، بلکه میراثی برای ایمنی.
از چشمه یونی تا سپرهای گاما
زمینههای تحقیقاتی شهید ذوالفقاری، همچون نقشهای جامع از چالشهای هستهای، از طراحی سیستمهای کنترلی پیشرفته مانند کنترلرهای چشمه یونی در طیفنگارهای جرمی شروع میشود. این سیستمها، با دقت بالا، جریان یونها را رام میکنند و بنیان تحلیل ایزوتوپها را میسازند.
نوآوریای که تجهیزات بومی را ممکن کرد. سپس، تحلیل عددی رفتار میلههای سوخت هستهای، جایی که ذوالفقاری تنشهای حرارتی UO₂ را مدلسازی کرد، ایمنی راکتورها را تضمین مینماید و عملکرد را بهبود میبخشد.
محافظت از محیط و انسان در برابر پرتوهای گاما با بتن سنگین، قلب این پژوهشهاست؛ موادی که پرتوها را جذب کرده و خطرات را خنثی میکنند.
بهینهسازی فرآیندهای انرژی با الگوریتمهای هوشمند، راندمان را افزایش میدهد، و مدلسازی انتشار آلایندههای مشعاعی در محیط زیست، پخش جوی را پیشبینی میکند. این مجموعه، اساس فناوریهای ایمنی، مواد مقاوم و بهینهسازی راکتورها را تشکیل میدهد؛ روایتی پیوسته از حفاظت تا پیشرفت.
نوآوری در بهینهسازی صنعتی
یکی از موارد برجسته، استفاده از شبکههای عصبی مصنوعی و الگوریتمهای فراابتکاری مانند جستوجوی گرانشی (GSA) در بهینهسازی فرآیندهای صنعتی است. مقاله «بهینهسازی اتصال آبشیرینکن به نیروگاه سیکل ترکیبی کرمان»، ارائهشده در کنفرانس بینالمللی مهندسی شیمی و نفت، نمونهای عملی است؛ GSA متغیرهای پیچیده را همچون جاذبه سیارات، به تعادل میرساند و هدررفت انرژی را به حداقل میرساند. این روش، شبکههای عصبی را با دادههای واقعی ترکیب کرده، راندمان نیروگاهها را دگرگون کردهاست.
دقت در مقیاس میکروسکوپی
در مقالهای از مجله «علوم و فنون هستهای»، شهید ذوالفقاری به طراحی و ساخت سیستم کنترلر چشمه یونی پرداخت؛ سیستمی که بنیان کارکرد طیفنگارهای جرمی را تشکیل میدهد و تخصصش در سیستمهای الکترونیکی-هستهای با دقت بالا را نشان میدهد. این کنترلرها، جریان یونها را با خطای ناچیز مدیریت میکنند، پایهای برای اندازهگیریهای دقیق در راکتورها.
همچنین، در شبیهسازی سوخت هستهای، تحلیل عددی رفتار میلههای سوخت UO₂ به بهبود ایمنی و عملکرد راکتورها کمک شایانی کرد؛ مدلهایی که تغییر شکل تحت حرارت را پیشبینی کرده و از حوادث جلوگیری میکنند.
بتن سنگین، سد پرتوها
مقاله «محافظت در برابر پرتوهای گاما با کاربرد بتن سنگین حاوی سرباره سرب»، دغدغه ایمنی شهید ذوالفقاری را به وضوح نشان میدهد؛ تحقیقی که سرباره سرب را به بتن تبدیل کرده، ضریب تضعیف پرتوها را افزایش میدهد.
این مواد، اساس طراحی سازههای مقاوم در نیروگاههای هستهای است. سپرهایی که پرتوهای یونیزان را مهار کرده، خطرات پرتوزایی را کاهش میدهند و محیط را ایمن نگه میدارند.
از ایمنی به خودکفایی هستهای
پژوهشهای دکتر ذوالفقاری، فراتر از مقالات، به پروژههای ملی رسید؛ همکاری با محققان متعدد، تعامل با صنعت و انتشار در فصلنامه «فناوری و انرژی هستهای»، دانش را پخش کرد. تحلیل میلههای سوخت، بهینهسازی GSA، بتن سربارهدار و مدلهای AERMOD، زنجیرهای از نوآوریهاست که راکتورها را ایمنتر، فرآیندها را هوشمندتر و محیط را پاکتر میکند.
در طراحی چشمههای یونی، دقت الکترونیکیاش دستگاهها را متحول کرد؛ در بهینهسازی کرمان، هوش مصنوعی را به صنعت آورد؛ در بتن سنگین، ایمنی را ساخت؛ و در بیزین، آیندهنگری کرد. این مجموعه، نه فهرست، بلکه روایتی از گستردهنگری است که فناوریهای ایمنی، مواد مقاوم و عملکرد راکتورها را پایهگذاری نمود.
تحلیل عمیقتر سوخت و گاما
تحلیل عددی میلههای UO₂، رفتار تحت فشار را پیشبینی میکند و ایمنی راکتورها را ارتقا میدهد؛ محافظت گاما با بتن، سرباره سرب را به سلاح دفاعی بدل میسازد. اینها، با مدلسازی آلایندهها، تصویری کامل از تعهد ذوالفقاری ترسیم میکنند. از میکرو به ماکرو و از آزمایشگاه به نیروگاه.
میراث شهید ذوالفقاری، از بتن سنگین تا گاما، همچون سپری نفوذناپذیر، آینده هستهای ایران را روشن میکند. تعهد، هوشمندی و نوآوریاش در طراحی، بهینهسازی و حفاظت، نه تنها ظرفیتها را تقویت کرد، بلکه امیدی ابدی برای ایمنی و پیشرفت نمود.
انتهای پیام/
