منظور از «فب‌لب‌ها» یا «آزمایشگاه‌های تحقیق و توسعه» چیست؟

به گزارش خبرنگار خبرگزاری علم و فناوری آنا، فب‌لب (Fablab) واژه اختصاری عبارت (Fabrication Laboratory) است. این واژه به نوعی از آزمایشگاه برای بررسی، توسعه و تحقیق در موضوع طراحی و ساخت دیجیتال اطلاق می‌شود. منظور از طراحی و ساخت دیجیتال، کاربرد موثر رایانه در فرآیند‌های طراحی و ساخت است و این آزمایشگاه‌ها به نوعی حلقه اتصال «جهان هنر و طراحی» با «تکنولوژی جدید» هستند.

تجهیزات فب‌لب  

یک فب‌لب به‌طور کلی مجهز به مجموعه‌ای از ماشین‌های ساخت دیجیتال است که برای کار با طیف وسیعی از مواد و مصالح و برای رسیدن به هدف ساخت «تقریباً هر چیزی» و پژوهش در حوزه ساخت به کار می‌رود. در واقع در فب‌لب‌ها فناوری ساخت دیجیتال به کمک ساخت نمونه‌های اولیه، تولیدات محدود و حتی تولید انبوه می‌آید.

اگرچه فب‌لب‌ها قدرت رقابت با تولیدات انبوه و صنایع ساختی حرفه‌ای را ندارند، اساساً به دنبال این نیز نیستند. فب‌لب‌ها نشان داده‌اند که پتانسیل لازم برای توان‌مندسازی افراد خلاق، دانش‌جویان و متخصصان طراحی، مخترعین و صاحبان ایده و … را دارند تا آنها بتوانند دستگاه و ابداعات هوش‌مندانه و خلاقانهٔ خود را به ظهور برسانند. 

به این ترتیب فب‌لب‌ها حتی در تولید محدود خلاقیت‌ها و نوآوری‌ها با توجه به اولویت‌ها و امکانات محلی و شرایط خاص استارت‌آپها، بر صنایع بزرگ و تولید انبوه برتری دارند.

فب‌لب  در ایران

تا سال ۱۴۰۰ در ایران فب‌لب  یا آزمایشگاه ساخت سریع در دو منطقه تهران و اصفهان راه‌اندازی شده بود. اما در حال حاضر چهار استان دیگر به نام‌های سیستان و بلوچستان، فارس، سمنان و قزوین به این مجموعه اضافه شده است.

برآورد‌ها نشان می‌دهد که تا چند سال آینده اکثر استان‌های کشور مجهز به فب‌لب  در بخش‌ها و حوزه‌های مختلف می‌شوند و با افزایش روش‌ها و ماشین‌های ساخت دیجیتال، طبیعت ساخت و تولیدات در کشور تغییرات زیادی خواهد داشت.

تغییر پارادایم حاصل از رشد ماشین‌ها و روش مورد نظر، در آینده فرصت توسعه و تحقیق در روش‌های ساخت و نیز تعریف مترالا‌های جدید را فراهم خواهد آورد؛ بنابراین فب‌لب‌ها در ایران به عنوان توسعه‌دهنده‌گان و طراحان روش‌های ساخت دیجیتال تغییرات وسیعی را ایجاد خواهند کرد.