انواع تحقیقات علمی بر اساس هدف پژوهش را بشناسید

به گزارش خبرنگار خبرگزاری علم و فناوری آنا، تحقیقات علمی براساس هدف و مسئله پژوهشگر و ماهیت و روش پژوهش توسط محققان انجام می شود. تحقیقات بنیادی، توسعه ای عملی و کاربردی جز این تحقیقات علمی محسوب می شود.

تحقیقات بنیادی

این تحقیقات که گاه تحقیقات مبنایی یا پایه‌ای خوانده می­‌شود، در جستجوی کشف حقایق و واقعیت­‌ها و شناخت پدیده‌­ها و اشیاء بوده، که مرز‌های دانش عمومی بشر را توسعه می‌­دهند. به این واسطه قوانین علمی کشف و به تبیین ویژگی­‌ها و صفات یک واقعیت می‌­پردازند.

در این تحقیقات ممکن است نظریه‌­ای مطرح شود یا اصول، فرضیه‌ها یا قضایای نظریه‌ای مورد آزمایش قرار گیرد. ضمناً تحقیقات بنیادی بر اساس روش تحلیل به دو دسته تحقیقات بنیادی تجربی و نظری تقسیم می‌شوند.

در تحقیقات بنیادی تجربی، داده‌ها و اطلاعات اولیه با استفاده از روش‌های آزمایش، مشاهده، مصاحبه و… گردآوری می‌­شود و با استفاده از روش‌ها و تکنیک‌های آماری و معیار‌های پذیرفته‌شده مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد. البته عقل و فکر پژوهشگر در نحوۀ به‌کارگیری روش‌ها و نیز تحلیل نتایج به دست آمده سهم زیادی دارد.

در تحقیقات بنیادی نظری اطلاعات و مواد اولیۀ تحلیل به روش کتابخانه‌های گردآوری می‌­شود و سپس با روش‌های مختلف استدلال مورد تجزیه و تحلیل عقلانی قرار گرفته، نتیجه‎‌گیری می‌شوند.

تحقیقات کاربردی

این تحقیقات با استفاده از زمینه و بستر شناختی و معلوماتی که از طریق تحقیقات بنیادی فراهم شده برای رفع نیازمندی­های بشر و بهبود و بهینه­سازی ابزارها، اشیاء و الگو‌ها در جهت توسعۀ رفاه و آسایش و ارتقای سطح زندگی انسان مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ برای مثال استفاده از معلومات و قوانین زیست­شناسی به بشر این امکان را می­دهد تا راه­های تأمین سلامتی و بهداشت خود را جستجو نماید. ساخت دارو برای درمان بیماری‌ها یا توصیه‌های بهداشتی و ورزشی جملگی بر پایه تحقیقاتی صورت می‌پذیرد که به «تحقیقات کاربردی» معروف هستند. این تحقیقات نیز مبادی شناختی خود را از قوانین، نظریه‌ها و نتایج تحقیقات بنیادی می‌گیرند.

 تحقیقات توسعه­‌ای

تحقیقات توسعه  ای به نوعی از تحقیقات کاربردی، تحقیقات توسعه‌های می‌گویند و هدف آن، بررسی­هایی است که نشان می­دهد چگونه تولید افزایش می­یابد یا سازمان تولیدی گسترش پیدا می‌کند یا مدل­‌ها و روش‌های جدید تولید کالا و خدمات چیست. به طور کلی هدف این تحقیقات توسعه و بهبود روش‌ها، ابزارها، کالا‌ها یا ساختارهاست و به همین دلیل در زمرۀ تحقیقات کاربردی قرار می‌گیرند.

تحقیقات عملی

این تحقیقات را باید تحقیقات حل مسئله یا حل مشکل نامید و آن‌ها را نوعی تحقیق کاربردی محسوب کرد؛ زیرا نتایج آن مستقیماً برای حل مسئله خاص به کار گرفته می‌شود. تحقیقات عملی نوعاً خصلت محلی و موضعی دارد و معمولاً خاصیت تعمیم­‌پذیری زیاد ندارد. این تحقیقات نیز بر داده‌های تحقیقات بنیادی تکیه دارند؛ زیرا از معلومات و قوانین آن‌ها استفاده می‌شود.

چون تحقیقات عملی با هدف رفع مشکل انجام می‌شود، هر کس که با مشکل روب‌ه­رو باشد می‌­تواند آن را انجام دهد.