برجام و فرصت‌های از دست رفته

گروه بین‌الملل خبرگزاری آنا- محسن احدی؛ «برجام می‌تواند حتی مشکل آب خوردن مردم را حل کند» یا «تمامی مشکلات کشور در گرو مذاکره با کدخدا است» از جمله تکیه کلام‌هایی بودند که دولت یازدهم با آن‌ها بر سر کار آمد و از طریق مذاکره هسته‌ای با 6 کشوری که خود را صاحبان دنیا می‌دانند به توافق هسته‌ای موسوم به برجام رسید.

از همان زمان که دولت تدبیر و امید با شعار تنش‌زدایی سیاسی با دنیا و گسترش مناسبات سیاسی با کشورهای منطقه بر سر کار آمد، بسیاری از تحلیلگران از فقدان برنامه‌ای منسجم و مشخص در عرصه مناسبات بین‌المللی انتقاد کردند.

برخی از کارشناسان امور بین‌الملل نیز عملکرد وزارت امور خارجه را به باد انتقاد گرفتند، چراکه عملاً تمامی تمرکز خود را روی موضوع حل مناقشه هسته‌ای گذاشت و از سایر امور به‌خصوص منطقه غرب آسیا و جهان اسلام غفلت ورزید.

این انتقاد، زمانی رنگ و بوی جدی به خود گرفت که مسئولان بلندپایه وزارت امور خارجه مدت‌ها وقت خود را صرف مذاکرات هسته‌ای کردند و عملاً وزارتخانه از مدیران سطح عالی خود تهی شد که این موضوع به ناکارآمدی دستگاهی که قرار است سیاست ملی را در راستای مناسبات بین‌المللی تنظیم و روابط خارجی را به‌پیش برد می‌افزود.

اما در این میان بعضی از تحلیلگران روابط بین‌الملل، وزارت امور خارجه را در قبال نداشتن یک راهبرد کلان منطقه‌ای مورد نکوهش قرار می‌دادند و از اینکه مسئولین این وزارتخانه تمامی تخم‌ مرغ‌های خود را در سبد مذاکرات هسته‌ای قرار داده‌اند، انتقاد می‌کردند.

تصور عمومی در طول مذاکرات هسته‌ای این بود که درصورتی‌که با قدرت‌های بزرگ جهان و به‌خصوص آمریکا به‌طور مستقیم وارد مذاکره شده و مسائل خود را با آن‌ها حل کنیم، کشورهای همسایه در منطقه ازجمله عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین و حتی رژیم صهیونیستی گوش‌به‌فرمان آمریکا برای عادی‌سازی روابط با کشورمان همراه خواهند شد و ازاین‌رو دیپلماسی منطقه‌ای فدای دیپلماسی هسته‌ای شد.

این در حالی بود که در طول مذاکرات هسته‌ای و بعد از حصول برجام، شاهد بودیم که کشورهای عرب همسایه چگونه از ترس بازگشت کشورمان به باشگاه بین‌المللی از هیچ اقدامی برای شکست مذاکرات هسته‌ای و عدم موفقیت برجام فروگذار نکردند.

حتی می‌توان نزدیکی کشورهای عربی حاشیه جنوبی خلیج فارس از عربستان سعودی و بحرین گرفته تا امارات متحده عربی به رژیم صهیونیستی را نیز در غفلت از مذاکرات منطقه‌ای تحلیل کرد. کشورهای عربی منطقه به دلیل القائات دشمنان کشورمان و به‌خصوص رژیم صهیونیستی از این موضوع که مذاکرات هسته‌ای موجب عادی‌سازی روابط جمهوری اسلامی با کشورهای غربی شود و در نتیجه، عدم مهار قدرت ایران را در پی داشته باشد، نگران بودند.

در غیاب وزارت امور خارجه و دیپلماسی منطقه‌ای، عملاً بلوک ضد ایرانی توانست با القائات مسموم خود، محوری از کشورهای عربی را ضد کشورمان ایجاد کند که نمود عینی آن را می‌توان در مذاکرات شورای همکاری خلیج فارس، اتحادیه عرب و حتی شورای همکاری کشورهای اسلامی دید.

متأسفانه نگاه به سیاست بستن با کدخدا و امید داشتن به کشورهای غربی کار دست دولت یازدهم و دوازدهم داد، به‌طوری‌که هم‌اکنون بیشترین تهدیدات از سوی همسایگان عرب علیه کشورمان ایجاد می‌شود.

و بالاخره اینکه تمرکز صرف روی مذاکرات هسته‌ای فرصت عادی‌سازی رابطه با کشورهای منطقه را از بین برد و عملاً برجام، به محملی برای فرصت سوزی همکاری منطقه‌ای برای کشورمان گردید.

انتهای پیام/4093