وبینار والدگری دیجیتال در عصر هوش مصنوعی؛ راهنمایی به جای کنترل برگزار شد

به گزارش خبرگزاری آنا به نقل از روابط عمومی انجمن سواد رسانه‌ای ایران، این نشست تخصصی روز چهارشنبه ۶ آبان‌ماه ۱۴۰۵ با حضور علی صفرنواده، مدرس آکادمی یاسان و پژوهشگر هوش مصنوعی، علیرضا خرازی، استادیار دانشگاه و مدیر آموزش انجمن سواد رسانه‌ای ایران و ماجد غروی، مشاور آکادمی یاسان و متخصص هوش مصنوعی برگزار شد و ابعاد مختلف والدگری دیجیتال، فرصت‌ها و تهدید‌های هوش مصنوعی و ضرورت ارتقای سواد رسانه‌ای خانواده‌ها مورد بررسی قرار گرفت.

هوش مصنوعی دانای کل نیست

علی صفرنواده، مدرس آکادمی یاسان و پژوهشگر هوش مصنوعی، در این نشست با اشاره به گسترش استفاده کودکان و نوجوانان از ابزار‌های هوشمند گفت: یکی از چالش‌های اساسی، اعتماد بیش از اندازه کاربران به پاسخ‌های هوش مصنوعی است؛ در حالی که این فناوری لزوماً پاسخ‌های صحیح ارائه نمی‌دهد و ضروری است فرزندان مهارت ارزیابی و راستی‌آزمایی اطلاعات را بیاموزند.

وی با بیان اینکه هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک ابزار نیست، بلکه به عاملی اثرگذار در محیط تربیتی کودکان تبدیل شده است، افزود: الگوریتم‌ها در بسیاری از موارد بر انتخاب‌ها و رفتار‌های کاربران تأثیر می‌گذارند و والدین باید فرزندان خود را نسبت به این تأثیرگذاری آگاه کنند.

صفرنواده همچنین با هشدار درباره تهدید‌های مرتبط با حریم خصوصی، سوگیری الگوریتمی و وابستگی عاطفی به ابزار‌های هوشمند تأکید کرد: آموزش تفکر انتقادی، مسئولیت‌پذیری و شناخت محدودیت‌های هوش مصنوعی باید به بخشی جدایی‌ناپذیر از تربیت نسل جدید تبدیل شود.

این پژوهشگر هوش مصنوعی با تشریح سه مؤلفه احساس شایستگی، خودمختاری و ارتباط عاطفی در والدگری دیجیتال اظهار کرد: والدین باید به جای کنترل مستقیم و ارائه پاسخ‌های آماده، فرصت گفت‌و‌گو، تجربه مشترک و یادگیری را برای فرزندان فراهم کنند.

وی تأکید کرد: اشتباهات و پاسخ‌های نامناسب هوش مصنوعی می‌تواند به فرصتی برای آموزش و تقویت مهارت‌های تفکر و حل مسئله در کودکان و نوجوانان تبدیل شود.

ضرورت تغییر رویکرد والدین در مواجهه با نسل جدید

در ادامه، علیرضا خرازی، استادیار دانشگاه و مدیر آموزش انجمن سواد رسانه‌ای ایران با اشاره به شکاف فناورانه میان نسل‌ها گفت: یکی از موانع ارتباط مؤثر والدین با فرزندان، تصور برتری دانسته‌های نسل گذشته و نگاه تهدیدمحور به فناوری‌های جدید است.

وی افزود: در عصر هوش مصنوعی، والدین باید ضمن احترام به سلایق و نگرش‌های متفاوت فرزندان، زمینه انتخاب آگاهانه و مسئولانه آنان را فراهم کنند.

خرازی با تأکید بر ناکارآمدی شیوه‌های اقتدارگرایانه در تربیت دیجیتال تصریح کرد: نظارت مستقیم و محدودیت‌های سخت‌گیرانه ممکن است کودکان و نوجوانان را به استفاده پنهانی از فناوری سوق دهد؛ در حالی که گفت‌وگوی همدلانه، تعیین چارچوب‌های منطقی و تقویت مهارت حل مسئله، زمینه استفاده سالم و هدفمند از ابزار‌های دیجیتال را فراهم می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: والدگری مؤثر در عصر هوش مصنوعی بر سه اصل حق انتخاب، تقویت مهارت پرسشگری و ایجاد ارتباط تعاملی و همدلانه استوار است.

بازتعریف مناسبات قدرت و ارزش‌های انسانی در عصر هوش مصنوعی

ماجد غروی، مشاور آکادمی یاسان و متخصص هوش مصنوعی، نیز در این نشست با تأکید بر ضرورت بازاندیشی در مفهوم عصر هوش مصنوعی اظهار کرد: ظهور فناوری‌های هوشمند می‌تواند مناسبات قدرت، شیوه‌های اثرگذاری و ارزش‌های اجتماعی را دگرگون کند.

وی با اشاره به تغییر منابع قدرت در دوره‌های مختلف تاریخی افزود: همان‌گونه که زمین در عصر کشاورزی، دانش فنی در عصر صنعت و اطلاعات در عصر ارتباطات از منابع اصلی قدرت محسوب می‌شدند، اکنون باید بررسی کرد که در عصر هوش مصنوعی چه توانمندی‌هایی زمینه اثرگذاری انسان را فراهم می‌کنند.

غروی با تأکید بر اهمیت روابط انسانی، خلاقیت و بازتعریف ارزش‌ها تصریح کرد: در جهان آینده، تقویت توانایی‌های انسانی و ایجاد ارتباطات عمیق و سازنده می‌تواند بیش از گذشته اهمیت پیدا کند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: پرسش اساسی در مواجهه با هوش مصنوعی تنها چگونگی تربیت فرزندان نیست، بلکه باید به این موضوع اندیشید که انسان در جهان جدید چگونه می‌تواند نقش مؤثر و معناداری ایفا کند.