محمدمهدی خیرجو خبرداد:
اسپیس‌ایکس برای نخستین بار هر ۲ بخش موشک استارشیپ را در هوا می‌گیرد
به گزارش خبرگزاری آنا؛ شرکت فضایی اسپیس‌ایکس پس از موفقیت استارشیپ در رسیدن به مدار زمین طی چهاردهمین پرواز آزمایشی، اکنون برای انجام یکی از پیچیده‌ترین آزمایش‌های تاریخ این موشک آماده می‌شود. ایلان ماسک، مدیرعامل اسپیس‌ایکس، در جریان نشست اعلام نتایج مالی سه‌ماهه سوم شرکت تأیید کرده که در پرواز پانزدهم، مهندسان تلاش خواهند کرد بوستر سوپر هوی و مرحله بالایی استارشیپ را به محل پرتاب بازگردانند و هر ۲ را با بازوهای مکانیکی برج‌های عظیم مجموعه استاربیس در تگزاس بگیرند. اسپیس‌ایکس پیش‌تر ۳ بار موفق به گرفتن بوستر سوپر هوی شده، اما تاکنون مرحله بالایی استارشیپ را به این روش بازیابی نکرده است. ماسک معتقد است احتمال موفقیت این آزمایش بیشتر از شکست آن است، هرچند تأکید کرده نتیجه پرواز‌های آزمایشی تضمین‌شده نیست.
بازگشت هر ۲ بخش استارشیپ به برج‌های پرتاب
استارشیپ از ۲ بخش اصلی تشکیل شده است که شامل بوستر سوپر هوی برای تأمین نیروی اولیه پرتاب و مرحله بالایی موسوم به شیپ برای ادامه پرواز در فضا می‌شود. این ۲ بخش پس از رسیدن موشک به ارتفاع مشخص از یکدیگر جدا می‌شوند و در طراحی نهایی قرار است هرکدام به‌صورت مستقل به زمین بازگردند. اسپیس‌ایکس برای بازیابی آن‌ها از برج‌هایی به نام مکا‌زیلا استفاده می‌کند که به ۲ بازوی مکانیکی بزرگ مجهز هستند. این بازو‌ها می‌توانند موشک را هنگام پایین آمدن مهار کنند و نیاز به فرود روی پایه‌های متداول را از میان بردارند.
اسپیس‌ایکس در نشست اخیر خود شبیه‌سازی رایانه‌ای پرواز پانزدهم را نمایش داده که نحوه بازگشت مرحله بالایی استارشیپ را به تصویر می‌کشد. در این ویدئو، فضاپیما پس از پایان مأموریت مداری وارد جو زمین می‌شود و با قرار گرفتن در وضعیت تقریباً افقی، سرعت خود را کاهش می‌دهد. این روش که به مانور سقوط شکمی معروف است، به استارشیپ اجازه می‌دهد از مقاومت هوا برای کاهش سرعت استفاده کند و شرایط بازگشت کنترل‌شده را فراهم آورد.
در ادامه، موتور‌های مرحله بالایی برای مدت کوتاهی روشن می‌شوند تا فضاپیما از وضعیت افقی به حالت عمودی تغییر موقعیت دهد. سپس استارشیپ با کاهش سرعت به سمت برج حرکت می‌کند و در فضای میان بازوهای مکانیکی قرار می‌گیرد. بازو‌ها در لحظه مناسب بسته می‌شوند و بدنه فضاپیما را پیش از رسیدن به زمین مهار می‌کنند. بوستر سوپر هوی نیز قرار است با روشی مشابه به برج دیگر مجموعه استاربیس بازگردد، اگرچه شبیه‌سازی منتشرشده تنها فرایند گرفتن مرحله بالایی را نمایش می‌دهد.
گرفتن مرحله بالایی دشوارتر از بازیابی بوستر است
مهم‌ترین چالش پرواز پانزدهم، بازگشت موفق مرحله بالایی استارشیپ از مدار زمین خواهد بود. بوستر سوپر هوی پس از جدایی از فضاپیما، در ارتفاع پایین‌تری مسیر بازگشت را آغاز می‌کند و سرعت آن نسبت به مرحله بالایی کمتر است. در مقابل، شیپ باید پس از حرکت با سرعت مداری وارد جو زمین شود و فشار حرارتی و مکانیکی قابل توجهی را تحمل کند؛ بنابراین گرفتن این بخش تنها به عملکرد دقیق بازوهای مکانیکی وابسته نیست و به موفقیت تمام مراحل پرواز مداری، ورود مجدد به جو و اجرای مانور‌های کاهش سرعت نیز نیاز دارد.
در چهاردهمین پرواز آزمایشی استارشیپ که در مهر امسال انجام شد، این موشک برای نخستین بار وارد مدار زمین شد و ۲۶ ماهواره نسل سوم استارلینک را در فضا مستقر کرد. با این حال مأموریت مطابق برنامه اولیه به پایان نرسید و مشکلات مربوط به موتور‌های رپتور باعث شد مدت پرواز کوتاه‌تر از مقدار پیش‌بینی‌شده باشد. بوستر سوپر هوی نیز به‌جای بازگشت به برج پرتاب، در آب فرود آمد. به همین دلیل، مهندسان اسپیس‌ایکس باید پیش از آزمایش جدید از عملکرد مناسب موتور‌های ارتقایافته رپتور ۳ و سامانه‌های کنترل پرواز اطمینان حاصل کنند.
ماسک اعلام کرده احتمال موفقیت عملیات گرفتن هم‌زمان هر ۲ بخش در پرواز بعدی را بیشتر از ۵۰ درصد ارزیابی می‌کند. با وجود این، او تأکید کرده در صورت ناموفق بودن آزمایش، شرکت برنامه پرواز‌های بعدی را ادامه خواهد داد. اسپیس‌ایکس همچنین انتظار دارد مجوز پانزدهمین پرواز شامل اجازه بازگشت هر ۲ بخش به محل پرتاب و تلاش برای گرفتن آن‌ها با برج‌های مکانیکی باشد.
آزمایش تاریخی احتمالاً در آبان انجام می‌شود
بر اساس برنامه‌های اولیه، پانزدهمین پرواز استارشیپ ممکن است زودتر از ۱۷ آبان انجام نشود، اما این تاریخ هنوز از سوی اسپیس‌ایکس به‌صورت رسمی قطعی نشده است. ماسک در نشست مالی شرکت اعلام کرده که انتظار دارد پرواز جدید در ماه آینده میلادی برگزار شود. آماده‌سازی موشک، آزمایش موتور‌های رپتور، شرایط آب‌وهوایی و دریافت مجوز‌های لازم از سازمان هوانوردی فدرال آمریکا از عواملی هستند که می‌توانند زمان پرتاب را تغییر دهند.
موفقیت در گرفتن هم‌زمان بوستر و مرحله بالایی، یکی از پیش‌نیاز‌های اصلی تحقق برنامه اسپیس‌ایکس برای استفاده کامل و چندباره از استارشیپ است. این شرکت امیدوار است بتواند برخلاف موشک‌های متداول که بخش‌هایی از آن‌ها پس از هر پرتاب از بین می‌روند، تمام اجزای اصلی استارشیپ را بازیابی و دوباره به فضا پرتاب کند. چنین قابلیتی در صورت عملی شدن می‌تواند هزینه مأموریت‌های مداری را کاهش دهد و امکان انجام پرتاب‌های پرتعداد برای استقرار ماهواره‌ها و مأموریت‌های فضایی بزرگ‌تر را فراهم کند.
با این حال حتی موفقیت در گرفتن هر ۲ بخش به معنای دستیابی فوری به استفاده مجدد کامل از استارشیپ نخواهد بود. اسپیس‌ایکس پس از این مرحله باید توانایی پرتاب دوباره مرحله بالایی بازیابی‌شده را نیز آزمایش کند و مدت زمان موردنیاز برای بازرسی، تعمیر و آماده‌سازی موشک میان ۲ پرواز را کاهش دهد. برنامه شرکت آن است که در آینده استارشیپ مانند هواپیما، با فاصله زمانی کوتاه میان مأموریت‌ها دوباره آماده پرواز شود.
در صورت موفقیت آزمایش پیش‌رو، اسپیس‌ایکس برای نخستین بار هر ۲ بخش یک سامانه پرتاب مداری را با استفاده از برج‌های زمینی بازیابی خواهد کرد. این دستاورد می‌تواند مرحله تازه‌ای از توسعه استارشیپ را آغاز کند، اما تحقق هدف نهایی شرکت برای پرتاب‌های سریع، مکرر و کم‌هزینه همچنان به آزمایش‌های بیشتری نیاز خواهد داشت.
انتهای پیام/
