دبیر کنگره شهدای دانشگاه آزاد اسلامی استان تهران خبر داد
انسیه شاه‌حسینی:
هرآنچه باید درباره رودستر ۲۰۲۸ تسلا با فناوری‌های عجیب اسپیس‌ایکس بدانید
به گزارش خبرگزاری آنا؛ ایلان ماسک پس از سال‌ها تأخیر و تغییر برنامه‌های تولید، سرانجام نسل تازه تسلا رودستر را در مرکز آزمایش‌های موشکی اسپیس‌ایکس در مک‌گرگور تگزاس معرفی کرد. برخلاف نمونه مفهومی سال ۲۰۱۷ که بیشتر بر شتاب و برد حرکتی یک خودروی برقی فوق‌سریع تمرکز داشت، مدل جدید با ترکیبی از موتور‌های الکتریکی قدرتمند، سامانه آیرودینامیک فعال و پیشرانه‌های گاز سرد طراحی شده است. در جریان رونمایی، یک نمونه آزمایشی رودستر با کمک سامانه مکش به سطح شیب‌داری چسبید، در حالت وارونه حرکت کرد و پس از جدا شدن از مسیر، با استفاده از پیشرانه‌های گازی در هوا تغییر جهت داد و روی چرخ‌های خود فرود آمد. تسلا همچنین نمایشی از پرش خودرو بر فراز چند وسیله نقلیه دیگر ارائه کرد و مدعی شد نسخه‌های پیشرفته این محصول می‌توانند عملکردی فراتر از خودرو‌های اسپرت متداول داشته باشند. با این حال رودستر نمایش‌داده‌شده هنوز محصول آماده فروش نیست و بخش مهمی از مشخصات آن باید در مراحل توسعه و آزمایش‌های مستقل بررسی شود.
از نخستین رودستر تسلا در سال ۲۰۰۸ تا وعده‌های سال ۲۰۱۷
رودستر جایگاه ویژه‌ای در تاریخ تسلا دارد، زیرا نخستین خودروی تولیدی این شرکت در سال ۲۰۰۸ با همین نام وارد بازار شد. نسل اول رودستر بر پایه شاسی لوتوس الیز توسعه یافته بود و در زمانی عرضه شد که بسیاری از خودرو‌های الکتریکی به‌عنوان محصولاتی با برد محدود و عملکرد متوسط شناخته می‌شدند. تسلا با معرفی یک خودروی اسپرت برقی تلاش کرد این تصور را تغییر دهد و ثابت کند پیشرانه الکتریکی می‌تواند علاوه بر کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، شتاب و عملکرد قابل توجهی ارائه کند. تولید نخستین رودستر تا سال ۲۰۱۲ ادامه داشت و موفقیت آن زمینه توسعه محصولات بعدی تسلا، از جمله مدل S و مدل ۳ را فراهم کرد. به همین دلیل بازگشت نام رودستر تنها به معرفی یک خودروی گران‌قیمت محدود نمی‌شود و برای تسلا فرصتی است تا بار دیگر توانایی‌های مهندسی خود را در قالب محصولی متفاوت به نمایش بگذارد.
نسل دوم رودستر نخستین بار درسال ۲۰۱۷ معرفی شد و ایلان ماسک در آن زمان وعده داد این خودرو از سال ۲۰۲۰ به دست مشتریان خواهد رسید. تسلا برای نمونه اولیه آن شتاب صفر تا ۹۷ کیلومتر بر ساعت در حدود ۱٫۹ ثانیه، حداکثر سرعت بیش از ۴۰۰ کیلومتر بر ساعت و برد حرکتی نزدیک به ۱۰۰۰ کیلومتر را مطرح کرده بود. باتری ۲۰۰ کیلووات‌ساعتی، استفاده از ۳ موتور الکتریکی و سامانه انتقال قدرت چهارچرخ محرک نیز از مشخصات اعلام‌شده محسوب می‌شدند. این ارقام در زمان معرفی توجه زیادی جلب کردند، اما برنامه تولید بار‌ها تغییر کرد و رودستر برخلاف وعده اولیه در سال ۲۰۲۰ عرضه نشد. تسلا در سال‌های بعد، توسعه مدل‌های پرفروش‌تر، گسترش ظرفیت کارخانه‌ها و پروژه‌های جدیدی مانند سایبرتراک را در اولویت قرار داد و معرفی نسخه آماده تولید رودستر به تعویق افتاد.
اکنون نزدیک به ۹ سال پس از نمایش نخستین نمونه نسل دوم، تسلا از خودرویی رونمایی کرده که حتی طراحی و ساختار فنی آن نیز تغییر کرده است. نشریه موتورترند در بررسی اختصاصی این محصول، پس از گفت‌و‌گو با فرانتس فون هولتس‌هاوزن، مدیر ارشد طراحی تسلا و لارس موراوی، معاون مهندسی خودرو، توضیح داده که رودستر جدید یک نمونه اولیه با هدف تولید انبوه است و نه خودرویی که تمام تصمیم‌های طراحی و مهندسی آن نهایی شده باشد. به گفته مسئولان تسلا، مدل جدید روی پلتفرمی متفاوت با نمونه سال ۲۰۱۷ توسعه یافته و تغییرات آن تنها به ظاهر بدنه محدود نیست. این موضوع نشان می‌دهد تسلا در فاصله میان ۲ رونمایی، بخش مهمی از برنامه فنی رودستر را بازنگری کرده و اکنون قصد دارد محصولی با قابلیت‌های متفاوت روانه بازار کند.
رودستر جدید چه مشخصات فنی دارد؟
پلتفرم تازه رودستر همچنان از ساختار متداول خودرو‌های برقی تسلا استفاده می‌کند که در آن مجموعه باتری در قسمت پایینی شاسی و میان محور‌های جلو و عقب قرار می‌گیرد. این طراحی به کاهش مرکز ثقل خودرو کمک می‌کند و فضای لازم برای نصب موتور‌های الکتریکی و تجهیزات انتقال قدرت را فراهم می‌سازد. باتری رودستر جدید از سلول‌های استوانه‌ای ۴۶۸۰ تسلا استفاده می‌کند و به گفته مهندسان شرکت، از ترکیب شیمیایی بهبودیافته، سامانه خنک‌کننده جدید و پوشش تیتانیومی برای افزایش استحکام و کاهش وزن برخوردار است. ظرفیت دقیق باتری هنوز منتشر نشده، اما اطلاعات ارائه‌شده به موتورترند حاکی از آن است که این ظرفیت به‌طور قابل توجهی بیشتر از ۱۰۰ کیلووات‌ساعت خواهد بود. تسلا درخواست کرده جزئیات دقیق ظرفیت باتری تا زمان نهایی شدن مشخصات محصول منتشر نشود.
برخلاف نمونه مفهومی سال ۲۰۱۷ که با ۳ موتور الکتریکی و سامانه چهارچرخ محرک معرفی شده بود، رودستر جدید از ۲ موتور در محور عقب استفاده می‌کند. این مجموعه بر پایه فناوری پیشرانه مدل S پلاد توسعه یافته، اما ابعاد و وزن کمتری دارد و برای ارائه توان بالاتر در یک فضای فشرده‌تر طراحی شده است. تسلا مدعی است مجموعه انتقال قدرت جدید در مقایسه با سامانه مدل S پلاد حدود ۳۰ درصد سبک‌تر و ۵۰ درصد قدرتمندتر است و می‌تواند مجموعاً نزدیک به ۱ مگاوات توان تولید کند. بر اساس مشخصات اعلام‌شده، هر موتور توانایی ارائه حدود ۵۰۰ کیلووات قدرت را دارد و گشتاور مجموعه پیشرانه نیز نزدیک به ۱۳۵۶ نیوتن‌متر برآورد شده است. وزن هدف‌گذاری‌شده برای خودرو حدود ۱۷۰۰ کیلوگرم است، اما دستیابی به این رقم در محصول نهایی هنوز تأیید نشده و اضافه شدن تجهیزات اختصاصی نسخه‌های پیشرفته می‌تواند بر وزن و توزیع جرم خودرو تأثیر بگذارد.
تسلا برای رودستر جدید، برد حرکتی بیش از ۴۸۰ کیلومتر را مطرح کرده که فاصله قابل توجهی با وعده حدود ۱۰۰۰ کیلومتری سال ۲۰۱۷ دارد. این کاهش احتمالی نشان می‌دهد شرکت در طراحی تازه، عملکرد دینامیکی و قابلیت‌های خاص خودرو را بیش از دستیابی به بیشترین مسافت قابل پیمایش در اولویت قرار داده است. لارس موراوی همچنین اعلام کرده شارژ باتری از ۱۰ تا ۸۰ درصد می‌تواند حدود ۱۰ تا ۱۲ دقیقه زمان ببرد، هرچند توان دقیق شارژ، معماری ولتاژ باتری و شرایط دستیابی به این سرعت هنوز مشخص نشده‌اند. چنین زمانی در صورت تحقق به زیرساخت شارژ مناسب، مدیریت دقیق دمای باتری و توان بالای دریافت انرژی نیاز خواهد داشت؛ بنابراین ارقام مربوط به شارژ و برد حرکتی فعلاً اهداف مهندسی تسلا هستند و نباید آن‌ها را نتایج آزمایش مستقل روی نسخه تولیدی دانست.
سامانه مکش هوا چگونه خودرو را به زمین می‌چسباند؟
یکی از غیرمعمول‌ترین فناوری‌های رودستر جدید، استفاده از سامانه مکش هوا برای افزایش نیروی عمودی وارد بر خودرو است. در خودرو‌های اسپرت متداول، بال‌ها و سطوح آیرودینامیکی با عبور جریان هوا، نیرویی رو به پایین تولید می‌کنند که باعث افزایش چسبندگی تایرها به سطح جاده می‌شود. میزان تأثیر این قطعات معمولاً با افزایش سرعت خودرو بیشتر می‌شود، اما تسلا راهکار دیگری را نیز به کار گرفته است که می‌تواند حتی در سرعت‌های بسیار پایین یا هنگام توقف، نیروی چسبندگی ایجاد کند. این سامانه از ۴ فن الکتریکی پرسرعت در قسمت عقب خودرو استفاده می‌کند که هوا را از زیر بدنه خارج می‌کنند و با کاهش فشار هوا در این بخش، نیرویی ایجاد می‌کنند که خودرو را به سطح زیر آن می‌چسباند.
برای افزایش کارایی سامانه، صفحات متحرکی در قسمت پایینی بدنه تعبیه شده‌اند که هنگام فعال شدن فن‌ها به سمت زمین حرکت می‌کنند و فضای زیر خودرو را تا حد امکان از محیط اطراف جدا می‌کنند. در این شرایط، فن‌ها هوای محبوس زیر خودرو را تخلیه می‌کنند و اختلاف فشار ایجادشده می‌تواند نیروی قابل توجهی برای افزایش چسبندگی تولید کند. تسلا در نمایش عملی این فناوری، رودستر را روی مسیری منحنی حرکت داد که در ادامه به سطحی تقریباً عمودی و سپس وارونه تبدیل می‌شد. خودرو با کمک سامانه مکش توانست به سطح مسیر بچسبد و بدون سقوط فوری از بخش وارونه عبور کند. این آزمایش تفاوت مهم فناوری جدید با بال‌های آیرودینامیکی معمولی را آشکار می‌کند، زیرا نیروی مکش می‌تواند مستقل از سرعت حرکت رو به جلوی خودرو ایجاد شود.
البته استفاده از این فناوری در شرایط واقعی با ملاحظات متعددی همراه خواهد بود. عملکرد سامانه مکش به فاصله کف خودرو از زمین، کیفیت سطح جاده و توانایی تجهیزات در حفظ اختلاف فشار وابسته است. سطوح ناهموار، دست‌انداز‌ها و تغییرات ارتفاع می‌توانند بر کارایی صفحات آب‌بندی و میزان نیروی تولیدشده تأثیر بگذارند. همچنین فعالیت فن‌های پرسرعت به انرژی نیاز دارد و می‌تواند مصرف برق و میزان صدای خودرو را افزایش دهد. تسلا هنوز جزئیات مربوط به مصرف انرژی، دوام تجهیزات یا عملکرد سامانه روی مسیر‌های معمولی را منتشر نکرده است. به همین دلیل آزمایش موفق روی مسیر مخصوص رونمایی را نمی‌توان به معنای امکان حرکت وارونه در تمام شرایط یا استفاده آزادانه از چنین قابلیتی در جاده‌های عمومی دانست.
پیشرانه‌های اسپیس‌ایکس چگونه رودستر را از زمین بلند می‌کنند؟
بخش مهم‌تر فناوری رودستر جدید به استفاده از پیشرانه‌های گاز سرد مربوط می‌شود که با همکاری مهندسان اسپیس‌ایکس توسعه یافته‌اند. برخلاف موتور‌های موشکی متداول که از احتراق سوخت برای تولید نیروی پیشران استفاده می‌کنند، این سامانه گاز فشرده‌شده را از مخزن‌های بسیار مقاوم و از طریق نازل‌های مخصوص آزاد می‌کند. خروج سریع گاز باعث ایجاد نیرویی در جهت مخالف می‌شود و می‌تواند برای افزایش شتاب، کنترل حرکت یا تغییر جهت خودرو به کار رود. تسلا از نیتروژن فشرده برای این سامانه استفاده کرده و به همین دلیل عملکرد آن به سوخت‌سوزی یا ایجاد شعله وابسته نیست. با وجود این، نیروی ذخیره‌شده در مخزن‌های پرفشار همچنان نیازمند تجهیزات ایمنی دقیق و سامانه‌های کنترل قابل اعتماد است.
نسخه تراست رودستر به یک مخزن کامپوزیتی پرفشار مجهز می‌شود که در قسمت پشت صندلی‌ها قرار دارد و ظرفیت آن حدود ۲۰۰ لیتر اعلام شده است. این مخزن می‌تواند گاز نیتروژن را با فشار حداکثر ۱۰ هزار پوند بر اینچ مربع، معادل حدود ۶۹۰ بار، ذخیره کند. گاز ذخیره‌شده از طریق مجموعه‌ای از لوله‌ها و شیر‌های کنترلی به ۴ نازل در قسمت عقب خودرو منتقل می‌شود و هنگام فعال شدن، نیروی بیشتری در جهت حرکت ایجاد می‌کند. سامانه کنترل نازل‌ها از محرک‌های الکترومکانیکی استفاده می‌کند که فناوری آن‌ها با قطعات توسعه‌یافته برای ربات انسان‌نمای آپتیموس تسلا ارتباط دارد. این تجهیزات باید بتوانند در مدت بسیار کوتاهی مسیر خروج گاز را باز و بسته کنند تا نیروی پیشران متناسب با وضعیت خودرو تنظیم شود.
در نسخه راکت، ساختار سامانه پیشرفته‌تر است و تسلا از ۲ مخزن با ظرفیت مجموع ۶۰۰ لیتر استفاده می‌کند. این نسخه علاوه بر ۴ نازل عقب، به ۴ نازل رو به پایین در نزدیکی چرخ‌ها و ۲ نازل در قسمت جلویی مجهز خواهد بود که مجموع تعداد آن‌ها را به ۱۰ عدد می‌رساند. نازل‌های رو به پایین برای ایجاد نیروی بالابرنده استفاده می‌شوند و نازل‌های جلویی می‌توانند به کنترل جهت و چرخش خودرو در هوا کمک کنند. در جریان رونمایی، تسلا از همین ترکیب برای ایجاد پرش و تغییر جهت نمونه آزمایشی استفاده کرد. خودرو پس از جدا شدن از مسیر وارونه، با خروج گاز از نازل‌ها موقعیت خود را اصلاح کرد و روی چرخ‌ها فرود آمد؛ نمایشی که یکی از متفاوت‌ترین کاربردهای فناوری پیشرانش فضایی در یک خودروی الکتریکی محسوب می‌شود.
با وجود استفاده از عنوان خودروی پرنده، باید میان پرش کنترل‌شده و پرواز پایدار تفاوت قائل شد. آنچه تسلا به نمایش گذاشت، توانایی خودرو برای فاصله گرفتن کوتاه‌مدت از زمین و کنترل وضعیت بدنه در هوا بود، نه پرواز طولانی‌مدت مشابه هواپیما یا جابه‌جایی آزادانه در مسیر‌های هوایی. سامانه گاز فشرده به میزان محدودی انرژی ذخیره‌شده دسترسی دارد و پس از مصرف گاز، برای استفاده مجدد باید مخزن‌ها پر شوند. همچنین هنوز اطلاعات کافی درباره مدت تولید نیروی بالابرنده، ارتفاع قابل دستیابی، تعداد پرش‌های ممکن با هر بار شارژ مخزن یا عملکرد دستگاه در شرایط متغیر محیطی منتشر نشده است. بر همین اساس، نمایش انجام‌شده را باید دستاوردی آزمایشی در کنترل حرکت خودرو دانست که فاصله زیادی با توسعه یک وسیله نقلیه پرنده کاربردی و دارای مجوز استفاده عمومی دارد.
تفاوت ۳ نسخه رودستر پرفورمنس، تراست و راکت چیست؟
تسلا هم‌زمان با رونمایی جدید، ساختار عرضه رودستر را به ۳ نسخه پرفورمنس، تراست و راکت تقسیم کرده است. نسخه پرفورمنس مدل اصلی و جاده‌ای خودرو محسوب می‌شود که ۲ صندلی دارد و از سامانه آیرودینامیک فعال و فن‌های مکش هوا بهره می‌برد. این مدل با تمرکز بر شتاب‌گیری، پایداری در پیچ‌ها و عملکرد پیست طراحی شده و قرار است بدون نیاز به پیشرانه‌های گازی اضافی، توانایی‌های یک خودروی برقی بسیار سریع را ارائه دهد. تسلا برای نسخه پرفورمنس شتاب صفر تا ۹۷ کیلومتر بر ساعت کمتر از ۱٫۶ ثانیه و حداکثر سرعت بیش از ۳۳۸ کیلومتر بر ساعت را هدف‌گذاری کرده است. با این حال این ارقام هنوز در قالب آزمایش مستقل روی نسخه تولیدی تأیید نشده‌اند.
نسخه تراست علاوه بر امکانات مدل پرفورمنس، از ۴ پیشرانه گاز سرد در قسمت عقب استفاده می‌کند که برای افزایش شتاب اولیه و عملکرد خودرو در مسیر مستقیم طراحی شده‌اند. تسلا مدعی است این نسخه می‌تواند در کمتر از ۱ ثانیه به سرعت ۹۷ کیلومتر بر ساعت برسد و ایلان ماسک حتی از دستیابی احتمالی به سرعتی معادل نیمی از سرعت صوت سخن گفته است. چنین هدفی در شرایط معمول معادل حدود ۶۱۶ کیلومتر بر ساعت خواهد بود، اما این رقم هنوز یک ادعای بلندپروازانه محسوب می‌شود و با نتیجه آزمایش سرعت نهایی خودرو تفاوت دارد. برخلاف نسخه راکت، مدل تراست همچنان برای استفاده روی سطح جاده طراحی شده و ۲ صندلی خواهد داشت، هرچند امکان دریافت مجوز برای تمام ویژگی‌های آن در بازار‌های مختلف هنوز روشن نیست.
نسخه راکت پیشرفته‌ترین و محدودترین عضو این خانواده است که با حذف صندلی سرنشین، فضای بیشتری برای مخزن‌های گاز فشرده و تجهیزات کنترلی فراهم می‌کند. این مدل تنها یک صندلی دارد و به مجموعه کامل ۱۰ نازل مجهز می‌شود تا علاوه بر افزایش شتاب، امکان ایجاد نیروی بالابرنده و کنترل حرکت در هوا را فراهم کند. تسلا اعلام کرده این نسخه برای استفاده در جاده‌های عمومی تأیید نشده و عرضه آن نیز تنها از طریق دعوت‌نامه انجام خواهد شد. در نتیجه راکت بیش از آنکه یک خودروی اسپرت معمولی برای رفت‌وآمد باشد، محصولی آزمایشی و بسیار خاص برای نمایش توانایی‌های مهندسی تسلا و اسپیس‌ایکس محسوب می‌شود. مشخصات دقیق تولیدی و تعداد نسخه‌هایی که قرار است ساخته شوند نیز هنوز مشخص نشده‌اند.
شتاب ۰٫۸۱ ثانیه‌ای رودستر چقدر قابل اعتماد است؟
یکی از جنجالی‌ترین بخش‌های رونمایی رودستر، نمایش شتاب صفر تا ۶۰ مایل بر ساعت، معادل حدود ۹۷ کیلومتر بر ساعت، در مدت ۰٫۸۱ ثانیه بود. تسلا این رقم را در جریان یکی از آزمایش‌های نمایشی ارائه کرد و مدعی شد استفاده از پیشرانه‌های گازی می‌تواند شتاب خودرو را از محدودیت‌های متداول انتقال نیرو از طریق تایرها فراتر ببرد. در خودرو‌های معمولی، شتاب اولیه به میزان چسبندگی تایرها به زمین و نیرویی که موتور می‌تواند به سطح جاده منتقل کند وابسته است. حتی اگر موتور توان بسیار بالایی داشته باشد، لغزش چرخ‌ها می‌تواند مانع انتقال کامل نیرو شود. سامانه مکش رودستر با افزایش نیروی وارد بر تایرها به بهبود چسبندگی کمک می‌کند و پیشرانه‌های گازی نیز می‌توانند نیروی اضافی برای حرکت رو به جلو ایجاد کنند.
از نظر فنی، ترکیب این ۲ فناوری می‌تواند امکان دستیابی به شتاب بسیار بالا را فراهم کند، اما رقم اعلام‌شده هنوز به‌صورت مستقل اندازه‌گیری و تأیید نشده است. جزئیات مربوط به وزن دقیق نمونه آزمایشی، شرایط سطح مسیر، وضعیت باتری، میزان گاز مصرف‌شده و روش زمان‌سنجی به‌طور کامل منتشر نشده‌اند. همچنین در آزمایش‌های شتاب خودروها گاهی از روشی استفاده می‌شود که بخشی از حرکت اولیه خودرو را در زمان نهایی محاسبه نمی‌کند و همین موضوع می‌تواند مقایسه نتایج را تحت تأثیر قرار دهد؛ بنابراین عدد ۰٫۸۱ ثانیه را باید نتیجه اعلام‌شده از سوی تسلا در یک نمایش کنترل‌شده دانست، نه رکوردی که تاکنون در شرایط استاندارد و توسط نهاد مستقل تأیید شده باشد.
مسئله مهم دیگر حفظ چنین عملکردی در استفاده مکرر است. شتاب‌گیری‌های بسیار شدید می‌توانند بار مکانیکی و حرارتی قابل توجهی به تایرها، سیستم تعلیق، باتری، موتور و تجهیزات پیشران وارد کنند. در رودستر، علاوه بر این موارد، وضعیت مخزن‌های گاز فشرده و تعداد دفعات استفاده از نازل‌ها نیز اهمیت دارد. حتی اگر نمونه آزمایشی بتواند یک بار شتابی کمتر از ۱ ثانیه ثبت کند، عملکرد پایدار نسخه تولیدی در چندین بار آزمایش متوالی موضوع جداگانه‌ای خواهد بود. تسلا هنوز داده‌های لازم برای ارزیابی کامل این شرایط را منتشر نکرده و نتیجه نهایی به بررسی خودرو‌های آماده تولید وابسته است.
آیرودینامیک فعال و استفاده از فناوری ربات آپتیموس
رودستر جدید علاوه بر سامانه مکش، از مجموعه‌ای از قطعات آیرودینامیکی متحرک استفاده می‌کند که برای کنترل جریان هوا در قسمت‌های مختلف بدنه طراحی شده‌اند. یکی از مهم‌ترین این قطعات، بال بزرگ عقب است که در حالت عادی در ساختار بدنه پنهان می‌شود و هنگام نیاز از قسمت انتهایی خودرو بیرون می‌آید. این بال می‌تواند متناسب با شرایط رانندگی زاویه خود را تغییر دهد و هنگام ترمزگیری شدید یا ورود به پیچ‌ها، با افزایش مقاومت هوا به کاهش سرعت و افزایش پایداری کمک کند. در سرعت‌های بالا نیز امکان تنظیم زاویه آن برای کاهش مقاومت هوا وجود دارد. بخش‌هایی از سپر جلو، اطراف چرخ‌ها و قسمت پایه شیشه جلو نیز به صفحات متحرکی مجهز شده‌اند که وظیفه هدایت جریان هوا و کمک به خنک‌سازی ترمز‌ها را برعهده دارند.
نکته قابل توجه در طراحی این مجموعه، استفاده از محرک‌هایی است که از فناوری ربات آپتیموس تسلا گرفته شده‌اند. به گفته مهندسان شرکت، برخی محرک‌های طراحی‌شده برای مفصل مچ پای ربات انسان‌نما در حرکت دادن قطعات آیرودینامیکی رودستر کاربرد پیدا کرده‌اند. این ارتباط از نظر مهندسی اهمیت دارد، زیرا تسلا تلاش می‌کند فناوری‌های توسعه‌یافته در بخش رباتیک را در محصولات دیگر خود نیز استفاده کند. سامانه تعلیق رودستر نیز از کمک‌فنر‌های قابل تنظیم برخوردار است و می‌تواند ارتفاع خودرو را هنگام ورود به پیست تا حدود ۴۰ میلی‌متر کاهش دهد. در کنار این امکانات، ترمز‌های کربن‌سرامیکی و سامانه کنترل الکترونیکی مستقل هر چرخ برای مدیریت دقیق‌تر رفتار خودرو در نظر گرفته شده‌اند.
تسلا همچنین کنترل فرمان، ترمز و پدال گاز رودستر را بر پایه سامانه‌های الکترونیکی طراحی کرده است. در این ساختار، فرمان‌های راننده به‌جای انتقال مستقیم از طریق اتصالات مکانیکی متداول، به سیگنال‌های الکترونیکی تبدیل می‌شوند و سامانه‌های کنترلی مسئول اجرای آن‌ها هستند. چنین رویکردی می‌تواند آزادی بیشتری برای تنظیم رفتار فرمان و هماهنگی میان تجهیزات مختلف فراهم کند، اما به طراحی دقیق سامانه‌های پشتیبان و ایمنی نیاز دارد. شرکت هنوز جزئیات کامل معماری حفاظتی و روش مدیریت شرایط اضطراری این سیستم‌ها را اعلام نکرده است؛ بنابراین ارزیابی قابلیت اطمینان آن‌ها باید پس از انتشار اطلاعات فنی بیشتر و انجام آزمون‌های لازم صورت گیرد.
طراحی بدنه رودستر چه تغییراتی کرده است؟
نسل جدید رودستر از نظر ظاهری فاصله زیادی با نمونه سال ۲۰۱۷ دارد و به‌جای خطوط منحنی و گلگیر‌های برجسته، از بدنه‌ای کم‌ارتفاع با فرم گوه‌ای و سطوح صاف‌تر استفاده می‌کند. قسمت جلویی خودرو طراحی کشیده و ساده‌ای دارد و چراغ‌های اصلی در بخش‌هایی پنهان شده‌اند که هنگام نیاز باز می‌شوند. نوار روشنایی باریکی نیز در قسمت جلو دیده می‌شود و چراغ‌های عقب به‌صورت نواری ممتد در عرض بدنه امتداد یافته‌اند. فرانتس فون هولتس‌هاوزن توضیح داده که بخشی از الهام طراحی رودستر از خودروی لوتوس اسپریت S۱ مدل ۱۹۷۶ گرفته شده؛ خودرویی که نسخه مشهور آن در فیلم جیمز باند «جاسوسی که دوستم داشت» حضور داشت. همین موضوع می‌تواند ارتباطی میان طراحی آینده‌نگر رودستر و خودرو‌های اسپرت کلاسیک ایجاد کند.
در‌های رودستر ساختاری پروانه‌ای دارند و با استفاده از ۲ لولا باز می‌شوند. سقف نیز از ۲ پنل شیشه‌ای قابل جدا شدن تشکیل شده و بخش مرکزی آن به‌عنوان یک تیر ثابت باقی می‌ماند. به این ترتیب ساختار سقف خودرو بیشتر به طراحی تی‌تاپ شباهت دارد تا رودستر‌های کاملاً روباز. داخل کابین نیز تمرکز اصلی بر راننده قرار گرفته و یک نمایشگر مرکزی با زاویه متمایل به سمت صندلی راننده نصب شده است. فرمان جدید به شکل یوک طراحی شده و از دکمه‌ها و کنترل‌های اختصاصی برای مدیریت امکانات خودرو برخوردار است. نمایشگری باریک در پایین شیشه جلو نیز اطلاعاتی مانند سرعت و زمان را نمایش می‌دهد و طراحی گرافیکی رابط کاربری با رنگ‌های قرمز و المان‌های الهام‌گرفته از فضا همراه شده است.
تسلا برای کاهش وزن، بعضی تنظیمات صندلی‌ها و پدال‌ها را به‌صورت دستی طراحی کرده و از سازوکارهای ساده‌تری نسبت به صندلی‌های برقی متداول استفاده کرده است. این رویکرد با هدف حفظ ارتباط مستقیم‌تر راننده با خودرو و کاهش جرم تجهیزات داخلی انجام شده است. فضای بار پشت صندلی‌ها نیز در نسخه‌های مختلف تفاوت خواهد داشت، زیرا نصب مخزن‌های گاز فشرده بخشی از این فضا را اشغال می‌کند. همچنین نمونه نمایشی فاقد آینه‌های جانبی متداول بود و تسلا اعلام کرده در بازار‌هایی که مقررات اجازه دهند، از دوربین برای نمایش محیط اطراف استفاده خواهد کرد. با این حال در کشور‌هایی مانند آمریکا ممکن است افزودن آینه‌های معمولی برای دریافت مجوز فروش ضروری باشد؛ موضوعی که نشان می‌دهد طراحی نهایی رودستر هنوز می‌تواند با نمونه رونمایی‌شده تفاوت داشته باشد.
ایمنی و مجوز‌های قانونی مهم‌ترین پرسش‌های نسخه راکتی هستند
نمایش قابلیت پرش و تغییر جهت در هوا، پرسش‌های مهمی درباره ایمنی رودستر ایجاد کرده است. یک خودروی جاده‌ای باید علاوه بر عملکرد فنی، مقررات مربوط به تصادف، حفاظت از سرنشینان، استحکام بدنه و سامانه‌های کنترلی را رعایت کند. اضافه شدن مخزن‌های گاز با فشار بسیار بالا و نازل‌هایی که می‌توانند نیروی قابل توجهی تولید کنند، نیاز به ارزیابی‌های اختصاصی برای شرایط برخورد، نشتی، تعمیر و نگهداری خواهد داشت. در نسخه راکت، استفاده از این تجهیزات برای بلند شدن از زمین، پیچیدگی بیشتری ایجاد می‌کند، زیرا کنترل حرکت خودرو دیگر تنها به تماس تایرها با سطح جاده وابسته نیست و سامانه باید بتواند وضعیت خودرو را در هوا نیز مدیریت کند.
در جریان رونمایی، نمونه‌های آزمایشی هنگام اجرای حرکات نمایشی بدون حضور راننده در کابین فعالیت کردند. این تصمیم با توجه به ماهیت آزمایشی تجهیزات و نیرو‌های واردشده به خودرو قابل توجه است و نشان می‌دهد تسلا هنوز برای ارزیابی کامل عملکرد سامانه به محیط‌های کنترل‌شده متکی است. ایلان ماسک نیز در توضیحات خود تأکید کرده که رودستر الزاماً خودرویی با بیشترین تمرکز بر ایمنی نیست و نسخه مجهز به قابلیت‌های پروازی ممکن است در بسیاری از مناطق مجوز استفاده عمومی دریافت نکند. این موضوع به‌ویژه برای نسخه راکت اهمیت دارد که تسلا از ابتدا آن را به‌عنوان مدلی غیرمجاز برای جاده‌های عمومی معرفی کرده است.
در کنار مباحث قانونی، موضوع زیرساخت شارژ مخزن‌های گاز فشرده نیز مطرح است. برخلاف شارژ باتری که می‌توان آن را با تجهیزات مشخص برق‌رسانی انجام داد، تأمین گاز با فشار بسیار بالا به کمپرسور‌های قدرتمند، تجهیزات کنترل فشار و فرایند ایمن‌سازی نیاز دارد. سرعت پر کردن مخزن‌ها، میزان انرژی مصرف‌شده در این فرایند و امکان دسترسی کاربران به تجهیزات موردنیاز می‌توانند بر کاربرد واقعی نسخه‌های مجهز به پیشرانه گازی تأثیر بگذارند. تسلا هنوز مشخص نکرده مشتریان چنین نسخه‌هایی چگونه و در چه مکان‌هایی می‌توانند مخزن‌های خود را شارژ کنند. به همین دلیل استفاده عملی از قابلیت‌های ویژه رودستر ممکن است در مراحل نخست به مراکز تخصصی یا محیط‌های کنترل‌شده محدود بماند.
قیمت رودستر چقدر خواهد بود و پیش‌خرید چگونه انجام می‌شود؟
با وجود رونمایی گسترده از رودستر جدید، تسلا هنوز قیمت نهایی نسخه‌های مختلف آن را اعلام نکرده است. هنگام معرفی نمونه سال ۲۰۱۷، قیمت پایه حدود ۲۰۰ هزار دلار و قیمت نسخه ویژه فاوندرز سریز حدود ۲۵۰ هزار دلار عنوان شده بود، اما مشخص نیست این ارقام چه ارتباطی با مدل کاملاً بازطراحی‌شده سال ۲۰۲۸ خواهند داشت. افزایش هزینه تجهیزات، توسعه سامانه‌های گاز فشرده و تغییرات گسترده سخت‌افزاری می‌توانند قیمت نسخه‌های جدید را افزایش دهند، اما تا زمان اعلام رسمی نباید مبلغ مشخصی را به‌عنوان قیمت قطعی خودرو در نظر گرفت. نشریه موتورترند نیز در بررسی اختصاصی خود اشاره کرده که تسلا درخواست کرده بعضی اطلاعات مربوط به قیمت و ظرفیت باتری منتشر نشوند، زیرا مشخصات نهایی هنوز در حال بررسی هستند.
در حال حاضر امکان ثبت درخواست رزرو برای بعضی نسخه‌های رودستر فراهم شده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده در وب‌سایت رسمی تسلا، برای رزرو نسخه پرفورمنس باید مبلغ ۵۰ هزار دلار پرداخت شود که ۵ هزار دلار آن در مرحله نخست دریافت می‌شود و باقی‌مانده باید طی ۱۰ روز پرداخت شود. برای نسخه تراست نیز مبلغ رزرو ۲۵۰ هزار دلار تعیین شده که شامل پرداخت اولیه ۵ هزار دلاری و تسویه ۲۴۵ هزار دلار دیگر در مدت مشابه است. نسخه راکت تنها از طریق دعوت‌نامه در اختیار مشتریان منتخب قرار خواهد گرفت و شرایط عمومی فروش آن هنوز اعلام نشده است.
این مبالغ هزینه رزرو خودرو هستند و نباید با قیمت نهایی فروش اشتباه گرفته شوند. همچنین ثبت سفارش به معنی تحویل قطعی در تاریخ مشخص نیست، زیرا رودستر هنوز وارد تولید انبوه نشده و برنامه زمانی آن ممکن است تغییر کند. مطابق اطلاعات اعلام‌شده، تسلا آغاز تولید را برای سال ۲۰۲۸ هدف‌گذاری کرده است، اما زمان تحویل نخستین خودروها، ظرفیت سالانه تولید و بازار‌های اولیه عرضه هنوز مشخص نیستند. با توجه به سابقه تأخیر‌های این پروژه، برنامه فعلی نیز باید به‌عنوان هدف اعلام‌شده شرکت در نظر گرفته شود و نه موعد تضمین‌شده دریافت خودرو.
رودستر چه جایگاهی در آینده تسلا خواهد داشت؟
رونمایی رودستر در شرایطی انجام شده که تسلا بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاری و برنامه‌های توسعه خود را به فناوری رانندگی خودکار، هوش مصنوعی، ربات انسان‌نمای آپتیموس و پروژه سایبرکب اختصاص داده است. ایلان ماسک در سال‌های اخیر بار‌ها تأکید کرده که آینده شرکت تنها به تولید خودرو‌های الکتریکی وابسته نیست و خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند نقش مهم‌تری در مدل تجاری آن داشته باشند. در چنین شرایطی، معرفی یک خودروی اسپرت بسیار گران‌قیمت که اساساً برای لذت رانندگی انسان طراحی شده، در ظاهر با مسیر توسعه خودرو‌های خودران تفاوت دارد. با این حال رودستر می‌تواند به‌عنوان محصولی نمایشی برای معرفی توانایی‌های مهندسی شرکت و جذب توجه عمومی به فناوری‌های آن عمل کند.
خودروسازان بزرگ معمولاً از محصولات بسیار خاص و پرقدرت برای نمایش فناوری‌هایی استفاده می‌کنند که ممکن است بعد‌ها در مدل‌های دیگر نیز کاربرد پیدا کنند. رودستر نیز می‌تواند چنین نقشی برای تسلا داشته باشد، زیرا مجموعه‌ای از فناوری‌های مرتبط با باتری، مدیریت حرارت، آیرودینامیک فعال، کنترل الکترونیکی و تجهیزات توسعه‌یافته در پروژه آپتیموس را در یک محصول گرد هم آورده است. افزون بر این، همکاری مستقیم با اسپیس‌ایکس در طراحی پیشرانه‌های گازی، امکانی برای آزمایش کاربرد فناوری‌های صنعت فضایی در سامانه‌های زمینی فراهم کرده است. البته اقتصادی بودن یا امکان استفاده گسترده از این تجهیزات هنوز مشخص نشده و ممکن است برخی ویژگی‌های نسخه آزمایشی هرگز به مدل‌های تولیدی متداول راه پیدا نکنند.
رقابت در بازار خودرو‌های برقی فوق‌سریع نیز طی سال‌های تأخیر رودستر تغییر کرده است. شرکت‌هایی مانند ریمک، پورشه و چند خودروساز چینی محصولات قدرتمندی عرضه کرده‌اند که از نظر شتاب، فناوری باتری و قابلیت‌های دینامیکی در سطح بالایی قرار دارند؛ بنابراین رودستر دیگر وارد بازاری نمی‌شود که در آن تسلا تقریباً تنها بازیگر توسعه خودرو‌های الکتریکی بسیار سریع باشد. این شرکت برای ایجاد تفاوت، به فناوری‌هایی فراتر از افزایش توان موتور و ظرفیت باتری روی آورده و تلاش کرده مفهوم یک خودروی اسپرت برقی را با سامانه مکش و پیشرانه‌های گازی بازتعریف کند. با وجود این، موفقیت تجاری محصول به عواملی مانند قیمت نهایی، قابلیت اطمینان، تعداد تولید، خدمات پس از فروش و عملکرد واقعی در مقایسه با رقبا وابسته خواهد بود.
آیا رودستر ۲۰۲۸ واقعاً به یک خودروی پرنده تبدیل می‌شود؟
آنچه تسلا در رونمایی اخیر ارائه کرد، از نظر مهندسی نمایشی متفاوت از توانایی‌های معمول خودرو‌های جاده‌ای بود. نمونه آزمایشی توانست با استفاده از مکش هوا در وضعیت وارونه حرکت کند و سپس با کمک پیشرانه‌های گاز سرد، برای مدت کوتاهی از سطح زمین فاصله بگیرد و مسیر حرکت خود را در هوا اصلاح کند. این قابلیت‌ها از نظر عملکرد با خودرو‌های الکتریکی متداول تفاوت دارند و می‌توانند زمینه پژوهش‌های تازه‌ای درباره کنترل حرکت و استفاده از فناوری‌های پیشرانش در وسایل نقلیه زمینی فراهم کنند. با این حال فاصله زیادی میان اجرای چند حرکت نمایشی در محیط کنترل‌شده و ساخت محصولی وجود دارد که بتواند چنین فعالیت‌هایی را به‌صورت ایمن و تکرارپذیر در شرایط واقعی انجام دهد.
مسئله اصلی اکنون دیگر این نیست که آیا تسلا توانسته نمونه‌ای از رودستر با قابلیت پرش و کنترل حرکت در هوا بسازد، زیرا نمایش انجام‌شده وجود چنین نمونه‌ای را تأیید می‌کند. پرسش مهم‌تر آن است که چه تعداد از فناوری‌های ارائه‌شده می‌توانند با هزینه قابل قبول، ایمنی مناسب و قابلیت اطمینان کافی وارد نسخه تولیدی شوند. همچنین مشخص نیست شتاب ادعایی ۰٫۸۱ ثانیه‌ای و سرعت‌های مطرح‌شده تا چه اندازه در آزمایش‌های مستقل قابل تکرار خواهند بود. طبق گزارش رویترز، تسلا هنوز قیمت نهایی را اعلام نکرده و آغاز تولید در سال ۲۰۲۸ نیز وعده‌ای تازه پس از سال‌ها تغییر برنامه است.
رودستر جدید در حال حاضر بیش از آنکه یک خودروی آماده ورود به خیابان‌ها باشد، ویترینی از بلندپروازانه‌ترین فناوری‌های تسلا و اسپیس‌ایکس محسوب می‌شود. موفقیت نهایی این پروژه زمانی مشخص خواهد شد که نسخه تولیدی آن با مشخصات قابل اندازه‌گیری، استاندارد‌های ایمنی مشخص و برنامه تحویل واقعی وارد بازار شود. تا آن زمان، رودستر ۲۰۲۸ را باید ترکیبی از دستاورد‌های آزمایشی، فناوری‌های در حال توسعه و وعده‌هایی دانست که در صورت تحقق، می‌توانند تعریف تازه‌ای از عملکرد خودرو‌های برقی فوق‌سریع ارائه دهند.
انتهای پیام/
