فناوری ایرانی که میتواند عمر چاههای نفت را تا ۳ برابر افزایش دهد
مدیرعامل شرکت «پترو پژوهان شریف (پتروکو)» در گفتوگو با خبرنگار آناتک، میگوید فناوری «پکرهای متورمشونده» که از اوایل دهه ۹۰ وارد میادین نفتی کشور شده، امروز به مرحلهای رسیده است که نهتنها نیاز صنعت نفت ایران را پاسخ میدهد، بلکه با طراحی نمونههای پیشرفتهتر، هزینههای لجستیک، نصب و عملیات تکمیل چاه را نیز کاهش داده است؛ موضوعی که به گفته او میتواند در آینده تولید نفت کشور را متحول کند.
سعید محمودی، مدیرعامل این شرکت دانش بنیان، درباره فعالیتهای این شرکت در حوزه تجهیزات درونچاهی صنعت نفت و گاز اظهار کرد: «ما بهصورت ویژه در حوزه تجهیزات درونچاهی صنعت نفت و گاز فعالیت میکنیم؛ تجهیزاتی که با هدف انجام عملیات آببندی وارد چاههای نفت و گاز میشوند و با مکانیزمهای مختلف، فرایند آببندی را انجام میدهند تا امکان اجرای عملیاتهای ویژه در چاه فراهم شود.»
او با اشاره به کاربرد این تجهیزات در افزایش بهرهوری چاههای نفت افزود: «یکی از این عملیاتها اسیدزنی است؛ فرایندی که باعث ازدیاد برداشت نفت میشود. به مرور زمان و با افزایش عمر چاهها، فشار چاه افت میکند و میزان تولید نفت کاهش مییابد. برای بازگرداندن چاه به شرایط اولیه، از فرایندهایی مانند اسیدزنی استفاده میشود که یکی از محصولات شرکت یعنی پکر منبسط شونده «Inflatable Packer»، در همین مسیر کاربرد دارد.»
نیاز صنعت نفت به فناوریای که دیگر امکان وارداتش وجود نداشت
محمودی درباره شکلگیری پروژه تولید پکرهای متورمشونده در کشور توضیح داد: «پکرهای متورمشونده، یکی از نیازهای صنعت نفت بود. تا حدود ۱۵ سال پیش نمونههای آمریکایی این محصولات در ایران وجود داشت، اما بعد از آن، با محدود شدن دسترسی به این تجهیزات، کارفرماهای نفتی متوجه شدند که در این حوزه با خلأ جدی روبهرو هستیم. چاههای نفت کشور در حال تکمیل بودند، اما بدون حضور این محصولات دانشبنیان و پیشرفته، بخشی از فرایندهای نوین تکمیل چاه عملاً امکانپذیر نبود. این نیاز حدود ۱۰ سال در صنعت نفت احساس میشد تا اینکه در سالهای ۸۹ و ۹۰، فرایند تحقیق و توسعه این محصول آغاز شد و از سال ۹۱ نیز در میادین مختلف مورد استفاده قرار گرفت.»
اگر این تجهیزات استفاده نشوند، یک چاه ممکن است حدود ۱۰ سال با نرخ مطلوب نفت تولید کند، اما با استفاده از پکرهای متورمشونده، عمر چاه میتواند به ۱۵ تا ۲۰ سال افزایش پیدا کند
به گفته مدیرعامل این شرکت دانش بنیان، این فناوری طی سالهای اخیر بهبود یافته و امروز قراردادهای متعددی برای استفاده از آن در صنعت نفت کشور منعقد شده است.
او تاکید کرد: «هم نیاز این فناوری از سمت کارفرما احساس شد و هم از سمت ما توسعه پیدا کرد. امروز چاههای نفت کشور با استفاده از این تکنولوژیهای جدید تکمیل میشوند تا در نهایت میزان تولید نفت افزایش پیدا کند.»
محمودی با اشاره به تاثیر این تجهیزات بر عمر مفید چاههای نفت گفت: «اگر این تجهیزات استفاده نشوند، یک چاه ممکن است حدود ۱۰ سال با نرخ مطلوب نفت تولید کند، اما با استفاده از پکرهای متورمشونده، عمر چاه میتواند به ۱۵ تا ۲۰ سال افزایش پیدا کند. در واقع، این فناوری میتواند عمر اقتصادی چاه را تقریباً دو برابر کند.»
نمونه خارجی این محصول به ایران فروخته نمیشود
او درباره تفاوت نمونه ایرانی این محصول با نمونههای خارجی اظهار کرد: «این کالا تحریم است و شرکتهای خارجی آن را به ایران نمیفروشند. عملاً امکان خرید و استفاده از نمونه خارجی در داخل کشور وجود ندارد. ما مسیر توسعه این محصول را با مهندسی معکوس و طراحی مستقیم پیش بردیم و توانستیم برخی تایپهای پیشرفتهتر را طراحی کنیم تا کارفرما بتواند راحتتر از آنها استفاده کند.»
محمودی با بیان اینکه یکی از مهمترین مزیتهای نسخه توسعهیافته داخلی، کاهش هزینههای لجستیکی و نصب است، توضیح داد: «در فرایند حفاری و تکمیل چاه، معمولاً با تجهیزات بسیار سنگین مواجه هستیم که هزینه حملونقل، جابهجایی و نصب بالایی دارند. ما با معرفی نسل پیشرفتهتری از این تجهیزات، توانستیم فرایند نصب و استفاده را سادهتر کنیم و هزینههای لجستیکی را کاهش دهیم.»
تجهیزات جدید میتوانند عمر چاه نفت را چند برابر کنند
مدیرعامل این شرکت دانش بنیان درباره اهمیت کیفیت و دوام این تجهیزات در عملکرد چاههای نفتی گفت: «شرایط میادین نفتی با یکدیگر متفاوت است؛ برخی چاهها فشار ۵ هزار PSI دارند و برخی دیگر ۱۰ یا ۱۵ هزار PSI، هر کدام از این شرایط، تجهیزات مخصوص خود را نیاز دارند و تجهیزات ما بخشی از این فرایند تکمیل چاه هستند. بسته به شرایط مختلف، این تجهیزات میتوانند بین ۱۰ تا ۵۰ درصد عمر چاه را افزایش دهند.»
استفاده از این فناوریها از نظر اقتصادی نیز کاملاً توجیهپذیر است، چرا که هزینههای انجامشده برای توسعه و استفاده از آنها، در کمتر از یک سال میتواند به صنعت نفت بازگردد
محمودی با اشاره به وضعیت بازار این فناوری در کشور اظهار کرد: «این محصول حتی دو تا سه درصد از ظرفیت بازار ایران را هم به خود اختصاص نداده است و فضای زیادی برای توسعه دارد. متأسفانه بسیاری از چاههای نفت ایران، هنوز با روشهایی مشابه ۴۰ سال گذشته حفاری و تکمیل میشوند و این یکی از نقاط ضعف صنعت نفت ایران است.»
او ادامه داد: «در حالی که کشورهای دیگر بهصورت مداوم از فناوریها و تجهیزات جدید استفاده میکنند، در ایران هنوز پذیرش فناوریهای نو زمانبر است. از سمت شرکتهای دانشبنیان محدودیتی برای طراحی و ساخت تجهیزات جدید وجود ندارد، اما لازم است کارفرماها و شرکتهای تابعه وزارت نفت، ریسک استفاده از فناوریهای جدید را بپذیرند.»
محمودی در پایان با تاکید بر اینکه توسعه فناوری بدون پذیرش ریسک ممکن نیست، گفت: «کشورهای خارجی هم زمانی برای نخستینبار از این فناوریها استفاده کردند و طبیعتاً با چالشهایی روبهرو شدند. اگر این ریسکها پذیرفته شود، استفاده از تجهیزات جدید میتواند عمر و میزان تولید چاههای نفت را تا دو یا سه برابر افزایش دهد. استفاده از این فناوریها از نظر اقتصادی نیز کاملاً توجیهپذیر است، چرا که هزینههای انجامشده برای توسعه و استفاده از آنها، در کمتر از یک سال میتواند به صنعت نفت بازگردد.»
انتهای پیام/
