ژنها از طریق بوی بدن، مجرد بودن را لو میدهند
بدن شما به طور دائم در حال ارسال پیامهای شیمیایی به جهان اطراف است؛ پیامهایی درباره سیستم ایمنی، سطح باروری، و حتی شخصیت شما. تحقیقات اخیر نشان میدهد این سیگنالهای شیمیایی که ما به عنوان «بو» میشناسیم، میتوانند وضعیت تاهل افراد را نیز فاش کنند.
مطالعات مبتنی بر آزمایشهای علمی ثابت کردهاند که تیشرتهای عرق کرده مردان مجرد اغلب بوی قویتر و متمایزتری نسبت به مردان متأهل دارند. این تفاوت ریشه در تغییرات هورمونی، الگوهای میکروبی پوست و حتی استراتژیهای ناخودآگاه جفتیابی دارد که طی هزاران سال تکامل یافتهاند.
زبان شیمیایی بدن؛ پیامهایی که نمیبینیم، اما میبوئیم
هر انسان مجموعهای منحصربهفرد از ترکیبات شیمیایی را از طریق غدد عرق و پوست منتشر میکند. این بو تنها محصول عرق نیست، بلکه نتیجه تعامل پیچیده بین ترشحات بدن ما و باکتریهایی است که روی پوست زندگی میکنند. پژوهشگران دریافتهاند این امضای شیمیایی میتواند اطلاعات شگفتانگیزی را منتقل کند.
دکتر «آگنیشکا سوروکووسکا» (Agnieszka Sorokowska)، روانشناس و متخصص بویایی انسان «دانشگاه وروتسواف لهستان» (University of Wroclaw)، توضیح میدهد: «بوی بدن ما مانند یک کارت شناسایی مولکولی عمل میکند. این بو تحت تأثیر ژنهای سیستم ایمنی ما، به ویژه مجموعهای به نام «اِچاِلاِی» (HLA)، قرار دارد که در مقاومت در برابر بیماریها نقش کلیدی دارند.»
کمپلکس HLA مجموعهای از ژنهاست که پروتئینهایی را بر سطح سلولها کُد میکنند و به سیستم ایمنی در تشخیص خودی از غیرخودی کمک مینمایند. این کمپلکس نقش اساسی در پاسخهای ایمنی و تعیین سازگاری در پیوند اعضا دارد. بر اساس مقاله منتشر شده در سایت «ساینس دایرکت» (Science Direct)؛ وقتی دو فرد از نظر ژنتیکی HLA متفاوتی دارند، فرزندان احتمالی آنها سیستم ایمنی قویتر و متنوعتری خواهند داشت. جالب اینجاست که مطالعات نشان دادهاند زنان اغلب ناخودآگاه بوی مردانی با HLA متفاوتتر را ترجیح میدهند؛ گویا بینی ما راهی برای شناسایی شرکای ژنتیکی مناسب دارد.
تستوسترون؛ هورمونی که بوی مجردها را تغییر میدهد
یکی از عوامل مهم در تفاوت بوی افراد مجرد و متأهل، سطح هورمونهاست. تحقیقات دکتر «مهمت محمود» (Mehmet Mahmoud)؛ از «دانشگاه مککواری استرالیا» (Macquarie University)، نشان میدهد که مردان مجرد اغلب سطح تستوسترون بالاتری نسبت به همتایان متأهل خود دارند.
محمود میگوید: «بین کاهش تستوسترون و افزایش سن و تعهد رابطه ارتباط وجود دارد. مردانی که متاهل هستند، به ویژه آنهایی که پدر شدهاند، معمولاً سطح تستوسترون پایینتری دارند. از آنجا که تستوسترون بر ترکیب شیمیایی عرق تأثیر میگذارد، این تغییر هورمونی میتواند بوی بدن را نیز تغییر دهد.»
طبق مقاله منتشر شده در سایت «پاب مد» (Pub Mad)؛ این پدیده ممکن است یک سازوکار تکاملی باشد که بوی قویتر و متمایزتر در افراد مجرد میتواند سیگنالی از آمادگی برای جفتیابی و تولیدمثل باشد، در حالی که کاهش تدریجی این بو پس از تشکیل خانواده ممکن است نشاندهنده تخصیص منابع به مراقبت از فرزندان باشد.
آزمایش تیشرت و سر درآوردن علم از بوهای عرق
یکی از مشهورترین آزمایشها در این زمینه، «آزمایش تیشرت» (T-shirt test) است که در دهه ۱۹۹۰ توسط دانشمندان سوئیسی طراحی شد. در این مطالعات، از مردان خواسته میشد دو شب متوالی یک تیشرت را بخوابند، سپس زنان باید این تیشرتها را بو کرده و بر اساس جذابیت رتبهبندی کنند. نتایج قابل توجه بود زنان اغلب تیشرتهای مردانی با HLA متفاوتتر را ترجیح میدادند، این ترجیح در اواسط چرخه قاعدگی یعنی زمان اوج باروری تقویت میشد و جذابیت بو با جذابیت چهره لزوماً همخوانی نداشت. اما آزمایشهای دیگر نشان میدهند که اگرچه ما ممکن است از نظر بیولوژیکی به سمت بوهای خاصی جذب شویم، اما در انتخاب شریک زندگی، عوامل اجتماعی، فرهنگی و شخصیتی نقش بسیار مهمتری ایفا میکنند.
چرا به حس بویایی خود اعتماد نمیکنیم؟
اگر بو میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره سازگاری ژنتیکی ارائه دهد، پس چرا انسانها در انتخاب شرکای زندگی خود عمدتاً بر بینایی و گفتار تکیه میکنند؟
سوروکووسکا توضیح میدهد: «در زندگی واقعی، سیگنالهای متضاد دریافت میکنیم. ممکن است بوی کسی را دوست داشته باشیم، اما ظاهر یا شخصیت او برایمان جذاب نباشد. مغز ما باید بین این اطلاعات متعارض تصمیم بگیرد و معمولاً سیگنالهای واضحتر مانند ظاهر یا رفتار، بر سیگنالهای ظریفتر مانند بو غلبه میکنند.» علاوه بر این، فرهنگ و تربیت نقش مهمی دارند. در بسیاری از جوامع، ما از کودکی میآموزیم که بوی طبیعی بدن را پنهان کنیم.
دکتر محمود توضیح میدهد: «ما دهها هزار سال است که سعی کردهایم بوی بدن خود را با عطرها، دئودورانتها و رعایت بهداشت بپوشانیم. این ممکن است حساسیت و اتکای ما به این سیگنال طبیعی را کاهش داده باشد.»
اثر وضعیت رابطه بر میکروبیوم پوست
تحقیقات جدیدتر با بررسی میکروبیوم پوست به بعد دیگری از این پدیده پرداختهاند. باکتریهایی که روی پوست ما زندگی میکنند، نقش اصلی در ایجاد بوی بدن دارند. سبک زندگی، رژیم غذایی، سطح استرس و حتی تماس فیزیکی با دیگران میتواند این جامعه میکروبی را تغییر دهد.
افراد مجرد ممکن است سطح استرس متفاوتی را تجربه کنند و یا عادات غذایی و بهداشتی متمایزی داشته باشند. همه این عوامل میتواند میکروبیوم پوست و در نتیجه بوی بدن آنها را تحت تأثیر قرار دهد. یک مطالعه جالب نشان داد زوجهایی که با هم زندگی میکنند، به مرور زمان میکروبیوم پوست مشابهتری پیدا میکنند.
بوی ما، داستان ناگفته زندگی است
علم به وضوح نشان میدهد که افراد مجرد و متأهل ممکن است از نظر شیمیایی تفاوتهای ظریفی داشته باشند که در بوی بدنشان آشکار میشود. این تفاوتها ریشه در سطوح هورمونی، ترکیب میکروبی پوست و حتی استراتژیهای ناخودآگاه تکاملی دارد.
با این حال، بو تنها یکی از قطعات پازل پیچیده جاذبه انسانی است. در حالی که بوهای بدن ما ممکن است داستانی درباره ژنها، سلامت و وضعیت زندگیمان بگویند، انسانها موجوداتی چندبعدی هستند که بر اساس ترکیبی از عوامل زیستی، روانی، اجتماعی و فرهنگی انتخاب میکنند و دوست دارند.
نکته نهایی این است که چه مجرد باشیم و چه متأهل، بوی ما بخشی از هویت زیستی منحصربهفرد ماست. اما جذابیت واقعی، همانطور که علم و تجربه نشان میدهد در ترکیب این سیگنالهای اولیه با عمق شخصیت، مهربانی و ارتباط انسانی است که فراتر از هر پیام شیمیایی میرود.
انتهای پیام/