افزایش سواد فضای سایبر و رفع خلأهای قانونی راه مواجهه با اغتشاشات مجازی است

سال‌ها قبل و پیش از تولد اینترنت دامنۀ بی‌نظمی‌ها و ناآرامی‌های خیابانی اعم از اعتراض یا اغتشاش به فضای حقیقی خلاصه می‌شد و عرصۀ دیگری برای گسترش دامنۀ آن‌ها نبود، ولی پس از ظهور اینترنت و به طور خاص شبکه‌های اجتماعی، بستر آن‌ها به موازات خیابان‌ها به عرصه‌ای برای اغتشاش یا اعتراض تبدیل شد.

همانطور که در رخدادهای دی‌ماه امسال کشورمان هم شاهد بودیم، شبکه‌های اجتماعی چطور سطح خشونت در رویدادها را بالا بردند و سبب شدند که یک مطالبه و خواستۀ به حق و عمومی توسط گروهی مصادره شود. عدم حکمرانی صحیح در فضای مجازی طی سال‌های اخیر و تسلط جریان ضد ایران بر الگوریتم‌ها سبب شد که شاهد چنین رخدادی بر بستر شبکه‌های اجتماعی باشیم. همین موضوع بهانه‌ای بود تا سراغ «سیدجواد شیخ‌الاسلامی، کارشناس فضای سایبر و آینده پژوه» برویم و نظر او دربارۀ نحوۀ مواجهه با بی‌نظمی‌های اجتماعی و اغتشاش در بستر وب و شبکه را جویا شویم. گفت‌وگویی که شرح آن را در ادامه می‌خوانید.

فرافکنی یا انتشار خبر جعلی در فضای سایبر جامعه را مشوش می‌کند

سیّدجواد شیخ‌الاسلامی در ابتدای گفت‌وگوی خود با خبرنگار فناوری آناتک توضیح داد که برهم زدن نظم اجتماعی فقط در فضای حقیقی اتفاق نمی‌افتد و ناامن کنندگان جامعه در فضای مجازی نیز وجود دارند و بیان کرد: همانطور که در سطح جامع یک عده‌ای می‌آیند و امنیت فیزیک جامعه را به هم می‌زنند آتش می‌زنند آدم می‌کشند و باید با آن‌ها برخورد شود در فضای مجازی هم امنیت روانی را با خبر جعلی فرافکنی بدون داشتن اطلاع کافی یا با غرض ورزی انجام می‌دهند این افراد هم مثل اغتشاشگران فیزیکی باید مورد پیگیرد قرار گیرند و با آن‌ها برخورد شود.

به گفتۀ وی اغتشاشگران مجازی چند دسته هستند، اول تولید کنندگان پیام‌های جعلی که سعی می‌کنند این را به توزیع کنندگان برسانند، گروه دوم توزیع کنندگان اخبار جعلی هستند و ضریب دهندگان دستۀ سوم محسوب می‌شوند که خبر خلاف واقع را تایید می‌کنند. کسانی که در یک شبکه ساختگی یا به عبارت دیگر از مزرعه گوشی‌ها به تایید و لایک کردن خبر جعلی می‌پردازند که آن‌‌ها را به صدر اخبار یا ترند شبکه تبدیل می‌کنند 

این آینده پژوه و کارشناس فضای سایبر در ادامه تصریح کرد: در این بین افراد عادی هم هستند که این جریان را دنبال می‌کنند و آن را تایید یا توزیع می‌کنند این افراد دو مدل دارند یا از روی آگاهی این کار را می‌کنند یا جزو افرادی هستند که اغفال شده‌اند و در جریان هیجانی تصمیم گرفتند.

روش‌های برهم‌زنندگان نظم عمومی در فضای سایبر

او در ادامه دربارۀ روش‌ها و تکنیک‌های برهم‌زنندگان نظم عمومی در فضای سایبر تأکید کرد: این گروه از افراد برای رسیدن به هدف خود از روش‌های مختلفی استفاده می‌کنند که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنم:

ـ استفاده از جو جامعه و فضای حاکم بر آن‌‌ها که شایعه‌ها را می‌تواند گسترش دهد 
ـ استفاده از اخبار جعلی و ساختگی 
ـ استفاده از سوگیری‌های شناختی مثل تعمیم پذیری، تایید، منفی
ـ تحریف واقعیت و تاریخ که یک فرد مثل پهلوی را خوب جلوه می‌دهد
ـ جابه‌جایی جلاد و شهید

افزایش سواد فضای سایبر و رفع خلأهای قانونی ضرورت دارد

شیخ‌الاسلامی در پایان پیرامون راهکارهای خود برای حفظ نظم عمومی در فضای مجازی به خبرنگار فناوری آناتک گفت: راهکار‌های مقابله اول اصلاح و اجرای قانون مثل هند و دیگر کشور‌ها که افراد مشهور و سلبریتی نمی‌توانند هر چیزی را صرفا با نظر خود نشر دهند بالا بردن سطح سواد فضای مجازی جامعه و مخصوصا افراد مشهور و سلبریتی‌های مجازی داشتن نگاه انتقادی و اینکه منبع خبر از کجا است و اینکه، چون یک فرد مشهور می‌گوید دلیل بر صحت مطلب نیست باید تحقیق کنیم بعد کسی که در موضوعی صاحب نظر است فکر نکنیم در همه موارد هم می‌تواند نظر بدهد.