نخستین پرتاب ملی از پایگاه فضایی چابهار توسط ماهوارهبر قائم ۱۰۰ انجام خواهد شد
صنعت فضایی و دستاوردهای نخبگان این حوزه یکی از مظاهر اقتدار ایرانی و پیشرفت کشور ما طی سالهای گذشته است. ۷ دیماه سال جاری هم در یک رویداد جدید و خاطرهانگیز برای زیستبوم علم و فناوری کشور ۳ ماهوارۀ ایرانی به طور همزمان به فضا پرتاب شدند تا توان سنجشی کشور را ارتقاء دهند.
این ۳ ماهواره ایرانی شامل «ظفر ۲»، «پایا» و «کوثر ۱.۵» با موشک سایوز-۲.۱بی از پایگاه فضایی وستوچنی روسیه به فضا فرستاده شدند. البته رئیس سازمان فضایی ایران این نوید را میدهد که نخستین پرتاب ملی از مبدأ پایگاه فضایی چابهار هم به زودی انجام خواهد بود و بعد از آن شاهد همافزایی پرتابهای خارجی و داخلی برای افزایش ماهوارههای ایرانی در مدار خواهیم بود.
آناتک در گفتوگوی پیش رو با حسن سالاریه، معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان فضایی به بررسی آخرین وضعیت پیشرفت فیزیکی پایگاه فضایی چابهار، کاربرد فناوری فضایی در زندگی روزمرۀ مردم و ارتباطات ماهوارهای پرداخته است که شرح آن را در ادامه میخوانید.
نخستین پرتاب از پایگاه چابهار توسط ماهوارهبر قائم ۱۰۰ انجام خواهد شد
دربارۀ روند اجرایی و بهرهبرداری از پایگاه فضایی چابهار چه خبر جدیدی دارید؟
مراحل اجرایی و ساخت فاز اول پایگاه فضایی چاپهار تقریباً به اتمام رسیده است و برای نخستین پرتاب از این پایگاه فضایی در اسفندماه آماده میشویم. براساس برنامهریزیهایی که انجام شده است، بنا داریم که نخستین پرتاب از این پایگاه فضایی ایرانی را توسط پرتابگر قائم ۱۰۰ انجام دهیم. امیدواریم ماهوارۀ این پرتاب تا دهۀ فجر سال جاری رونمایی شود، همچنین مراحل آمادهسازی پرتابگر قائم ۱۰۰ نیز به پایان نزدیک شده است.
البته حوزۀ فناوری پیچیدگیهای خاص خود را دارد که شاید سبب تأخیر چند هفتهای در این زمانبندی شود، ولی بنا و ارادۀ ما بر پرتاب نخستین ماهوارۀ بومی از این پایگاه در بازۀ زمانی اعلام شده است.
پایگاه فضایی چابهار از نظر لجستیکی قادر به پشتیبانی از پرتاب و تزریق ماهواره در همۀ مدارهای زمین است؟
ما در پایگاه فضایی چابهار قادر به پرتاب ماهواره برای قرار گرفتن در مدار ۴۰ درجه تا ۱۱۰ درجه هستیم. این ظرفیت برای ساخت ماهوارههای منظومهای بسیار نقطۀ مناسبی محسوب میشود؛ چرا که این منظومهها باید در شیبها و صفحات مختلف تزریق شود، ما از طریق پایگاه چابهار امکان پاسخ به این نیاز را پیدا خواهیم کرد.
پایگاه فضایی چابهار برای پرتاب ماهوارههای تصویر برداری هم نقطۀ بسیار مناسبی محسوب میشود؛ به این دلیل که ایران با بهرهبرداری از پایگاه چابهار امکان قراردادن ماهواره در مدار خورشید آهنگ را نیز پیدا خواهد کرد.
ظرفیت پرتابگرهای داخلی و خارجی برای افزایش پرتابهای کشور استفاده خواهد شد
بعد از بهرهبرداری از پایگاه فضایی چابهار، پرتاب ماهوارههای ایرانی از مبداء کشورهای همپیمان و همکار متوقف خواهد شد؟
یکی از اهداف اصلی ما افزایش تعداد پرتابهای ماهوارههای ایرانی به فضا است؛ بنابراین در آینده به صورت توأمان از پرتابگرهای داخلی و خارجی برای تزریق ماهواره به مدار زمین استفاده خواهیم کرد. تثبیت فناوری ماهواره در ایران باید به سرعت انجام شود و این اتفاق زمانی محقق خواهد شد که ما تعداد ماهوارۀ بیشتری در مدار داشته باشیم. دربارۀ ۳ ماهوارهای هم که اخیراً به فضا فرستادیم، نخستین گام ما تثبیت فناوری و عملکرد آن است.
تزریق همزمان ۳ ماهواره به مدار زمین ما را قادر میسازد که فرآیند ارزیابی، بررسی عملکرد و مقایسه را با آرامش خاطر کافی انجام دهیم و زمانی هم که ارسال تصاویر آنها به ایستگاه زمینی شروع شد، از خروجی هر ۳ ماهواره استفاده کنیم.
سازمان فضایی در آیندۀ نزدیک بنای ساخت پایگاه فضایی جدیدی به غیر از چابهاررا دارد؟
تمرکز سازمان فضایی ایران در حال حاضر بر تکمیل مراحل اجرایی پایگاه چابهار قرار دارد. تکمیل این پایگاه در ۳ مرحله انجام خواهد شد. در وهلۀ اول امکان پرتابهای سوخت جامد فراهم میشود، در مرحلۀ دوم که خود ۲ زیر فاز دارد، امکان پرتابهای سوخت مایع سبک و نیمه سنگین برای کشور ایران ایجاد میشود و فاز سوم تکمیل پایگاه چابهار نیز به توانمندسازی کشور برای پرتابهای کراژنیک یا سوخت مایع سنگین اختصاص خواهد داشت.
اسفندماه امسال که بنا دارید نخستین پرتاب از چابهار را انجام دهید، موعد تکمیل مرحلۀ (فاز) اول پایگاه است؟
همانطور که گفتم امیدواریم در آن بازۀ زمانی بهرهبرداری از فاز یک پایگاه چابهار که مربوط به پرتابهای سوخت جامد است، عملیاتی شود.
توانمندسازی کشور در حوزۀ توسعۀ ماهوارههای ارتباطی را دنبال میکنیم
وزیر ارتباطات در آیین گرامیداشت پرتاب همزمان ۳ ماهوارۀ ایرانی به فضا گفت که کشور در آینده از ظرفیت ماهوارههای مخابراتی برای توسعۀ ارتباطات روستایی به خصوص در مناطق عملیاتی استفاده خواهد کرد. اکنون این پرسش مطرح است که از چه زمانی در روستاهای ما امکان استفاده از ارتباطات ماهوارهای در دسترس قرار میگیرد و پایداری این سرویس چقدر خواهد بود؟
اولین ماهوارۀ مخابراتی ایرانی، «ناهید ۲» در باند KU بود که پرتاب آن مدتی پیش انجام شد. ماهوارۀ ناهید ۳ نیز در مراحل طراحی و ساخت قرار دارد. نمونۀ دومی از ماهوارۀ ناهید ۲ هم وجود دارد که امیدواریم در آیندۀ نزیک به مدار تزریق شود. ناهید ۲ میتواند یک بستر و سکوی توانمند برای پاسخ به نیازهای ارتباطی کشور باشد. البته با توجه به اینکه ناهید ۲ در مدارهای پایین خدمت ارائه میکند، برای عملیاتی کردن آن نیاز به افزایش تعداد ماهوارههای مشابه داریم، ولی در خصوص ناهید ۳، پرتاب این ماهواره به مدار ژئو را مدنظر قرار داریم.
روستاییان ایرانی از چه زمانی امکان استفاده از اینترنت و ارتباطات ماهوارهای بومی را پیدا خواهند کرد؟
برخی خدمات ماهوارهای مخابراتی در حال حاضر نیز به واسطۀ همکاری با کشورهای دیگر به مردم داده میشود، ولی آنچه ما در خصوص ماهوارههای مخابراتی دنبال میکنیم، توسعۀ توانمندیهای داخلی است. از طرفی باید به این نکته توجه داشت که ساخت ماهوارهای در کلاس ناهید ۳ به حدود ۴ تا ۵ سال زمان نیاز دارد.
کشور امکان استفاده از ظرفیت ماهوارهها برای پاسخ به نیازهای هواشناسی را نیز دارد
کشور ما قصد ورود به عرصۀ توسعۀ ماهوارههای هواشناسی را نیز دارد؟
تمرکز ایران در حال حاضر روی ماهوارههای سنجشی و تصویربرداری در طیفهای مختلف قرار دارد که کاربردهای مختلفی پیدا میکند، یکی از کاربردهای چنین ماهوارههایی هواشناسی است.
سنجدههایی که روی ماهوارههای ایرانی استفاده میشود، سنجدههای روی زمین است، اما امکان قرار دادن سنجدههای مربوط به هواشناسی هم روی این ماهوارهها وجود دارد؛ بنابراین اگر مجموعۀ سازمان هواشناسی علاقهمند به استفاده از ظرفیت ماهوارههای بومی برای کاربردهای مدنظر این سازمان باشد، امکان طراحی و اجرای برنامههای مشترک وجود دارد.
برخی شبهات عامیانه در فضای عمومی مطرح میشود که پیشرفت فضایی و ساخت ماهواره در شرایطی که مردم وضعیت اقتصادی دارند، چه فایده و نفعی برای آنها دارد، پاسخ شما به این سوال چیست؟
طرح چنین گذارهای درست مانند بیان این عبارت است که «من یک خانواده با وضعیت اقتصادی نامناسب هستم، پس فرزندم نباید به مدرسه برود!»، صنعت فضایی یک حوزۀ راهبردی برای کشورها است.
آینده برای کشورهایست که از صنعت فضایی غافل نیستند
برخی از مردم سوال میکنند که فایدۀ این صنعت راهبردی برای زندگی روزمرۀ ما چیست؟
باید گفت کشورها فارغ از اینکه در چه سطحی از توان اقتصادی و معیشتی قرار دارند، اگر از پیشرفت در صنعت فضایی غافل شوند، آینده را از دست خواهند داد. وجود مشکلات اقتصادی را نمیتوان و نباید انکار کرد، اما چنانچه به دلیل مواجهه با این دست از مشکلات از ارتقاء صنعت فضایی غافل شویم، آیندۀ کشور به طور جدی تحت تأثیر منفی قرار خواهد گرفت.
چه چیزهایی در آیندۀ کشور در اثر بیتوجهی به صنعت فضایی، تحت تأثیر قرار خواهد گرفت؟
جهت نمونه به ظرفیت مدیریتی تصاویر فضایی اشاره میکنم. این تصاویر از حیث کیفیت و کارایی قابل مقایسه با خروجیهای هیچ دستگاهی روی زمین نیستند. به طور قطع کیفیت خروجی ماهوارهای که فقط ظرف چند دقیقه از شمال تا جنوب ایران را طی میکند با هیچ وسیلۀ دیگری قابل قیاس نخواهد بود.
استفاده از تصاویر ماهوارهای در راستای اکتشافهای معدنی برای کشور ثروت آفرین است
فایدۀ این توانمندی برای زندگی روزمرۀ مردم چیست؟
دادههای ماهوارهها در عرصههای مختلفی مانند برآورد سطح زیرکشت، مدیریت منابع آبی و خاکی، مدیریت زمین، پایش ساخت و ساز، بهروزرسانی نقشهها و... کاربرد دارد. ماهوارهها میتوانند پیش از فصل برداشت، برآورد دقیقی از سطح زیرکشت محصولات کشاورزی داشته باشند، امکانی که کشور را قادر به برنامهریزی دقیق و صحیح برای زمانبندی واردات و صادرات این محصولات خواهد کرد.
چنانچه ما در کشور امکان ارزیابی منابع آبی خود در بالادست حوزۀ آبریز را داشته باشیم، امکان بهرهبرداری از این ابزار و دادهها را در مذاکرههای بین المللی جهت دریافت حق آبۀ ایران از کشورهای همسایه خواهیم داشت. از سوی دیگر استفاده از تصاویر ماهوارهای جهت اکتشافهای معدنی، برای کشور ثروت آفرین خواهد بود. همچنین از دادههای ماهوارهای میتوان برای برآورد خسارات ناشی از بلایای طبیعی مانند سیل استفاده کرد و بسیاری از امکانات و امتیازهای دیگر که بهرهمندی از آنها نیازمند برخورداری از توانمندی فضایی است.
انتهای پیام/
