ذهن سرگردانِ مبتلایان به ADHD موتور پنهان خلاقیت آنان است
به گزارش «سایتکدیلی» (SciTechDaily)، پژوهش جدید نشان میدهد که ADHD (اختلال کمتوجهی-بیشفعالی) با سطوح بالاتر خلاقیت مرتبط است و این افزایش خلاقیت ممکن است به دفعات بیشتر سرگردانی ذهن مربوط باشد. این پژوهش که در کنگره کالج اروپایی نوروسایکوفارماکولوژی (ECNP) در آمستردام ارائه شد، نخستین پژوهشی است که به طور روشن توضیح میدهد ADHD و خلاقیت چگونه به یکدیگر مرتبط هستند.
پژوهشگر اصلی، «هان فَنگ» از مرکز پزشکی دانشگاه رادبود، هلند؛ میگوید: «پژوهشهای پیشین به سرگردانی ذهن به عنوان عاملی بالقوه در پیوند میان ADHD و خلاقیت اشاره کرده بودند؛ اما تاکنون هیچ مطالعهای این ارتباط را به طور مستقیم بررسی نکرده بود. ما دو مطالعه انجام دادیم و از دو گروه متفاوت شامل بیماران مبتلا به ADHD و افراد سالم استفاده کردیم؛ یک گروه اروپایی که توسط ECNP انتخاب شده بود و گروه دوم از بریتانیا. در مجموع ۷۵۰ شرکتکننده در این پژوهش حضور داشتند. تحلیل جداگانه نتایج دو گروه مستقل به ما این امکان را میدهد که با اطمینان بیشتری به نتایج اعتماد کنیم.»
ارتباط علائم ADHD با سرگردانی ذهن
پژوهشگران بررسی کردند که ویژگیهای ADHD و خلاقیت و دشواریهای عملکردی روزمره، چگونه به یکدیگر مرتبط هستند و توجه ویژهای به نقش سرگردانی ذهن داشتند. شرکتکنندگان در هر دو گروه ویژگیهای شناختهشده ADHD را نشان دادند؛ از جمله بیتوجهی، تکانشگری و تمایل به منحرف شدن افکار از وظیفه فعلی. در هر دو مطالعه، افرادی که علائم ADHD بیشتری داشتند، سرگردانی ذهن را نیز با فراوانی بیشتری گزارش کردند.
سرگردانی ذهن به لحظاتی گفته میشود که توجه فرد از کاری که در حال انجام آن است منحرف میشود و به افکار درونیِ برخاسته از ذهن خود فرد معطوف میگردد. اگرچه همه افراد گاهی چنین تجربهای دارند؛ اما این پدیده در افراد مبتلا به ADHD با بسامد بیشتری رخ میدهد.
دو نوع متفاوت از سرگردانی ذهن
هان فَنگ افزود: «پژوهشگران پیشین توانستهاند میان دو نوع متفاوت از سرگردانی ذهن تمایز قائل شوند. یک نوع، از دست رفتن تمرکز است که در آن ذهن ممکن است از موضوعی به موضوع دیگر پرش پیدا کند؛ این حالت را «سرگردانی خودبهخودی ذهن» مینامند. نوع دیگر، «سرگردانی عمدی ذهن» است که در آن افراد به خود اجازه میدهند از موضوع اصلی فاصله بگیرند و عمدا اجازه میدهند افکارشان مسیر متفاوتی را دنبال کند. روانپزشکان ابزارهایی برای اندازهگیری میزان گرایش افراد به هر یک از این دو نوع سرگردانی توسعه دادهاند.»
«این یافتهها میتواند پیامدهای عملی مهمی، هم در حوزه آموزش روانشناختی و هم درمان داشته باشد. در حوزه آموزش روانشناختی، برنامهها یا دورههایی که بهطور ویژه طراحی شدهاند تا به افراد بیاموزند چگونه ایدههای ناگهانی و خودجوش خود را به شکلی سازنده به کار بگیرند؛ برای مثال با تبدیل آنها به خروجیهای خلاقانه، میتوانند به افراد دارای ویژگیهای ADHD کمک کنند تا از جنبههای مثبت سرگردانی ذهن بهرهمند شوند.
از نظر درمانی نیز، مداخلات مبتنی بر ذهنآگاهی که بهطور خاص برای افراد مبتلا به ADHD طراحی شدهاند و هدف آنها کاهش سرگردانی خودبهخودی ذهن یا هدایت آن به شکلهای عمدیتر است، ممکن است ناتوانیهای عملکردی را کاهش داده و پیامدهای درمان را بهبود بخشند. از آنجا که این نخستین بار است که چنین ارتباطی بررسی شده، انجام مطالعات بیشتر برای تأیید این یافتهها ضروری است.»
سنجش خلاقیت و ارتباط آن با الگوهای فکری
خلاقیت نیز در هر دو گروه اندازهگیری شد (برای این کار روشهای استانداردی وجود دارد، برای مثال از افراد خواسته میشود کاربردی خلاقانه برای یک شیء روزمره پیشنهاد دهند). سپس پژوهشگران بررسی کردند که سطح خلاقیت چگونه با دو نوع سرگردانی ذهن مرتبط است.
دکتر هان فَنگ گفت: «ما دریافتیم افرادی که ویژگیهای ADHD بیشتری دارند ــ مانند کمبود توجه، بیشفعالی یا تکانشگری ــ در هر دو مطالعه، در دستاوردهای خلاقانه نمرات بالاتری کسب میکنند. این یافته با پژوهشهای پیشین همخوانی دارد. افزون بر این، مشخص شد که سرگردانی ذهن، به ویژه سرگردانی عمدی ذهن ــ یعنی زمانی که افراد آگاهانه اجازه میدهند افکارشان سرگردان شود ــ با خلاقیت بیشتر در افراد مبتلا به ADHD مرتبط است. این نتایج نشان میدهد که سرگردانی ذهن ممکن است عامل زیربنایی پیونددهنده ADHD و خلاقیت باشد.
دیدگاه یک متخصص درباره ADHD و خلاقیت
در واکنش به این نتایج، «ک. پ. لِش» (استاد روانپزشکی مولکولی، دانشگاه وورتسبورگ آلمان) گفت: «سرگردانی ذهن یکی از منابع کلیدی است که خلاقیت چشمگیر افراد دارای ADHD با عملکرد بالا بر آن استوار است. همین ویژگی آنها را به سرمایهای بسیار ارزشمند برای جامعه ما و آینده سیارهمان تبدیل میکند».
انتهای پیام/
