ثروت ادبی، یادگار حمید سبزواری

رفتند یاران/ چابک سواران/ ماندیم تنها/ ما گلعزاران

با تشییع با‌شکوه مردم خراسان، مرحوم حمید سبزواری، شاعر سرشناس و انقلابی کشورمان در زادگاه خود، دیار سربداران آرام گرفت. چهره حماسی و با معنویتی که در پی ارتحال او، مقام معظم رهبری با صدور پیام تسلیتی فرمود: "با دریغ و تأسف خبر درگذشت شاعر نامدار معاصر جناب آقای ممتحنی، معروف به حمید سبزواری را دریافت کردم. این نام ماندگار و پرافتخار، یادآور تلاش ارزنده هنرمندی سخت‌کوش و شجاع در پشتیبانی از انقلاب در عرصه شعر و ادب است. حمید سبزواری، صریح و ثابت‌قدم و موقع‌شناس، هنر والا و فاخر خود را به خدمت گرفت تا انقلاب اسلامی و نظام برآمده از آن را از جنبه اثرگذار شعر روان و جذّّاب، تغذیه و تأمین کند. سرودها و منظومه‌های بلند و غزل‌ها و قصیده‌های خوش‌ساخت و پرمضمون او، ثروت ادبیِ درخوری را تقدیم انقلاب کرد. با انقلاب زیست و برای اسلام و انقلاب سرود و وفادارانه در کنار انقلاب ماند. رحمت و رضوان خدا نصیب او باد. مصیبت درگذشت او را به خاندان گرامی و همه دوستداران به‌ویژه همشهریان قدردان سبزواریش تسلیت عرض میکنم."

این شاعر نامدار، هنرمند و نستوه را برای نخستین‌ بار در حزب جمهوری اسلامی و در نشست‌های فکری مرحوم آیت‌الله شهید بهشتی در سرچشمه تهران ملاقات کردم و خیلی زود شیفته غزل‌ها و قصیده‌های شیوا و ماندگارش شدم. او از نخبگان متعهد، مسئولیت‌شناس و درد آشنای انقلاب اسلامی ایران بود. به امام راحل و آرمانش عشق می‌ورزید. با دوراندیشی و عقلانیتی که داشت، نگاهش به تحولات مختلف و متنوع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بسیار عالمانه بود. اشعار و سروده‌های پرمغزش گویای این است که به زیبایی راه را از چاه باز می‌شناخت و رهرو و مروج خوبی برای انقلاب، ولایت و رهبری بود، به طوری که هیچگاه مثل بعضی‌ها دچار سطحی‌نگری و اعوجاج نشد و همچنان که رهبری فرمود: "با انقلاب زیست و وفادارانه در کنار انقلاب ماند تا جان به جان آفرین تسلیم کرد."

نکته بااهمیت زندگی و شخصیت مرحوم حسین ممتحنی معروف به حمید سبزواری این بود که بنا به اقتضای اندیشه و دلدادگی فلسفی و عرفانی که داشت، آثار بزرگان دینی به ویژه حکیم و فیلسوف حکمت متعالیه، مرحوم آیة‌الحق ملاهادی سبزواری را مورد مطالعه و بازنگری قرار می‌داد و بازخورد آن را در گفته و عمل به تفسیر می‌نشست و از منظر همین تفکر و هستی‌شناسی است که مثل امام(ره) و دیگر شاگردان نامدارش برخوردار از اندیشه و تفکر صدرایی بود. تعلق روحی زیادی به منظومه ملاهادی سبزواری داشت و از این شاهکار حکیم اسرار در راستای معرفت‌شناسی صدرالمتألهین شیرازی با احساس وصف‌ناشدنی و خاصی یاد می‌کرد. او عاشق اشعار این منظومه سرای بزرگ بود که فرموده است:
یا مَن هُوَاختَفی لِفَرطِ نُورِهِ/ اَلظاهِرِالباطِنُ فی ظُهُورِهِ
حجاب روی تو هم روی تو است در همه حال/ نهان ز چشم جهانی ز بس که پیدایی

سخنان، اشعار و همچنین شخصیت او مصداق کلام فیلسوف مشائی حکیم بوعلی سیناست که در باب ریاضت برای رهایی از تشویش، اضطراب و استرس در منازل و مقامات عرفانی کتاب اشارات فرمود: «ثُمّ نَفسُ کَلامِ الواعِظ مِن قائِلٍ زَکیٍّ بَعِبارَةٍ بَلیغَهٍ و نغَمَةٍ رَخیمَةٍ وَسمَتٍ رَشیدٍ - برای اثرگذاری در ساحت شخصیت انسان، سخن و کلام پندآموز گوینده‌ای پاک نهاد، با عبارت‌های رسا و زمزمه‌های اثرگذار همراه با هیأتی راهنما یا نه برای تعالی و رشد، اصلی انکارناپذیر است و کم نیستند کسانی که از این ویژگی‌های مهم استاد وارسته بهره برده‌اند. شاعران و رهروانی که با تأثیرپذیری از شخصیت و هنر متعهدانه مرحوم حمید در پای تابوت و جنازه پاکش شعر سرودند و گریستند. از جمله آنان همسنگر دوران حزب جمهوری اسلامی و حماسه هشت سال دفاع مقدس مشترکمان، خادم امام رضا(ع) آقای حسین شمسایی بود که در شعری زیبا و مانا، دردمندی، علاقه و عشق خودشان را ابراز داشته و گفته‌اند:

در کلامش حماسه جاری بود از شعارش شعور ساری بود
پیر روشن ضمیر عرصه عشق ممتحن بود و سبزواری بود
سال‌ها در هوای حضرت عشق می‌سرود او حدیث دولت عشق
تا رسید به آرزویش و دید عاقبت اهتزار رایت عشق
کلماتش هماره چون دُرّ بود دلش از درد مردمش پر بود
در مصاف ستمگران زمان پاک و آزاده همچنان حُرّ بود

*معاون امور مجلس دانشگاه آزاد اسلامی