ظهور دانشگاه جامعه محور مستلزم وجود جامعه مدنی فعال و پویا است

به گزارش خبرنگار حوزه علم، فناوری و دانش بنیان گروه دانشگاه خبرگزاری آنا، غلامرضا ذاکرصالحی عصر امروز در پنل مطالعات فرهنگی و اجتماعی آموزش عالی با بحث در مورد دانشگاه متعهد به جامعه گفت: دانشگاه متعهد و درگیر با مسائل جامعه، دانشگاهی است كه از مشاركت عمومی استقبال می‌كند و آن را یک مأموریت اضافه تلقی نمی‌كند.

وی افزود: دانشگاه مسئولیت‌پذیر از چهار طریق عامه مردم را با علم درگیر می‌كند اول درگیرسازی مردم در فرایند پژوهش و اكتشاف، دوم توسعه فعالیت‌های تدریس و یادگیری كه دارای اثرات مثبت بر گروه‌های اجتماعی به دانشجویان و آموزش مهارت‌های درگیری اجتماعی است، سوم  مبادله دانش از طریق افزایش جریان دوطرفه دانش و بینش بین دانشگاه و جامعه وسیع‌تر و چهارم مسئولیت اجتماعی  از طریق حداكثرسازی منافعی كه دانشگاه می‌تواند برای جامعه خلق كند.

عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ريزی آموزش عالی بیان کرد: از نقطه نظر تاریخی حتی دانشگاه نخبه‌گرای سنتی نیز هیچ‌گاه نسبت به نیازهای جامعه بی‌اعتنا و برج عاج نشین نبوده است. حتی دانشگاه جندی شاپور در 1750 سال پیش، دانشگاه پاریس در 1200 میلادی و دانشگاه برلین در 1810 میلادی واجد سه مجموعه مؤثر در شاخصه‌های چهارگانه فوق بوده‌اند.

ذاکرصالحی عنوان کرد: دانشگاه در غرب چه در الگوی ناپلئونی، چه الگوی هومبولتی و چه آكسبریجی ویژگی انباشتی داشته است؛ اما در جهان درحال توسعه و به ویژه ایران، اسیر تب‌ها و مدها شده و شاهد چرخش‌های تند در نقش و كاركرد بوده است. با درج هر ایده‌ای در یک مقاله، سیل انتقادات و توقعات بی‌حد و حصر از این نهاد نوپا به جریان افتاده است. به گونه‌ای كه دانشگاه ایرانی به قول جامعه شناسان با پدیده پربار بودن یا تراكم نقش كه محصول آن می‌تواند تعارض و تضاد نقش‌ها باشد، روبرو است.

وی با بیان اینکه هنوز موج جدید دانشگاه نسل سوم فروكش نكرده و سیلاب نسل چهارم و پنجم فرا میرسد، خاطرنشان کرد: ایده مركزی من اجتناب از اسارت در امواج رسانه‌ای و گسیل داشتن این جریانات به سوی چارچوب‌های عقلانیت دانشگاهی است. نمی‌توان هرروز برگردِ ضعیف این نهاد نوپا انتظارات ناهمگون، متعارض و مبهمی داشت و سپس از تكمیل زیرساخت‌های اصلی آموزش و پژوهش شانه خالی كرد.

این پژوهشگر حوزه آموزش عالی مطرح کرد: دانشگاهی كه بنیان‌های قوی علمی و فناورانه داشته باشد، قطعاً می‌تواند به نیازهای مختلف پاسخ دهد و قدرت سازگارشوندگی داشته باشد. دانشگاه ضعیف كه روی بنیان‌هایش سرمایه‌گذاری لازم صورت نگرفته است، نه اجتماعی و نه بومی و نه جهانی می‌شود!

وی تصریح کرد: آموزش و یادگیری به اندازه كافی واجد تعهد و مسئولیت اجتماعی است؛ زیرا سطح آگاهی جامعه را بالا می‌برد و مردم را در مقابل آسیب‌های اجتماعی حساس و هوشمند كرده و نسبت به تحولات آینده و آمادگی برای مواجهه با تغییر مجهز می‌سازد.

 ذاکر صالحی اذعان کرد: تقویت بنیان‌های آموزش و یادگیری، تلاشی در جهت ایفای نقش بهتر اجتماعی است. آموزش امری اخلاقی و فرایندی اجتماعی دارد. با به حاشیه راندن آموزش، اهداف اجتماعی دانشگاه محقق نمی‌شود. سه ركن از اركان دانشگاه متعهد و درگیر، به آموزش و پژوهش مؤثر ارجاع داده می‌شود. جامعه محور بودن یک استراتژی یا تاكتیک یا مأموریت جدید نیست بلكه در ذات و جوهر یونیورسیته نهفته است.

وی اعلام کرد: ظهور دانشگاه جامعه محور مستلزم وجود جامعه مدنی فعال و پویا و بالنده است كه جامعه‌ای شبكه‌ای و مطالبه‌گر و دانش محور باشد. در غیاب چنین جامعه‌ای دانشگاه با چه کسی تعامل خواهد كرد؟ ظهور دانشگاه‌های بزرگ غرب نیز با پدیده شهر و شهرنشینی مرتبط بوده است. در قرن 12 و 13 میلادی هم پاریس و هم بلونیا، شهرهای آباد و فرهنگ دوست بوده‌اند. در دامان چنین شهرهایی دانشگاه‌هایی بزرگ و كارآمد پرورش یافت.

انتهای پیام/4115/