آنا گزارش می دهد
یک استادیار دانشگاه آزاد اسلامی در گفت‌وگو با آناتک:
حجت الاسلام کاشانی در جلسه سوم «مبانی فاطمیه»:
اقتدار علمی ایران با تحقق مفهوم «العلم سلطان» شکل می‌گیرد
مرجعیت علمی و فناوری، فراتر از کسب رتبه‌های برتر دانشگاهی، به توانایی یک کشور در تولید دانش، نوآوری و اثرگذاری بر مسیر تحولات علمی جهان وابسته است؛ مسیری که از توسعه علوم پایه و زیرساخت‌های پژوهشی آغاز می‌شود و با تقویت استقلال علمی، گسترش زبان فارسی در عرصه دانش و پرورش نخبگان اثرگذار ادامه می‌یابد.
به همین منظور آناتک در گفت‌وگو با طاهره زرنگار؛ استاد دانشگاه آزاد اسلامی، پژوهشگر و مدرس قرآن و متون اسلامی، عضو شورای مرکزی جمعیت تحول و پیشرفت اسلامی-ایرانی و مسئول کانون آموزشی و پژوهشی نخبگان به بررسی الزامات تحقق مرجعیت علمی و نقش آن در اقتدار و پیشرفت ایران پرداخته است.
مرجعیت علمی و فناوری چه تفاوتی با دستیابی به رتبه‌های برتر در نظام‌های رتبه‌بندی علمی جهان دارد؟
دستیابی به رتبه‌های برتر در نظام رتبه‌بندی علمی، مطلوب و پسندیده است؛ اما به چه شرطی و با چه قیمتی باید به این جایگاه رسید؟ باید از مرحله طرح و بخش‌نامه عبور کرد و به سمت نهادینه‌سازی علمی و پژوهشی رفت تا به مرحله مرجعیت علمی و فناوری برسیم.
زیرساخت‌ها، پروژه‌ها، تحقیقات و پژوهش‌های علمی ماندگار در حوزه زیرساخت و تجهیزات و پروژه‌هایی که کشور را به بهره‌برداری می‌رسانند، واجد ویژگی سرمایه‌گذاری پایدار برای هر کشور هستند، نه رتبه‌های برتر و نظام‌های رتبه‌بندی علمی جهان که در مسیر استعمار و غرب‌زدگی و در جهت تکمیل اهداف و پروژه‌های استعمارگران و تأمین مطامع پس‌استکبار جهانی قرار دارند.
مرجعیت علمی و فناوری، آشکارترین وسیله عزت و قدرت یک کشور است. روی دیگر دانایی، توانایی است. دنیای غرب به برکت دانش و مرجعیت علمی و فناوری خود بود که توانست ثروت، نفوذ و قدرت دویست‌ساله را برای خود فراهم کند.
ما بر نیاز کشور به جوشاندن چشمه‌های علم در میان خود اصرار می‌ورزیم. خیزش علمی در کشور آغاز شده و با سرعتی پیش می‌رود که برای ناظران جهانی غافلگیرکننده است. گفته می‌شود ۱۱ برابر شتاب رشد متوسط علم در جهان پیش رفته‌ایم و در برخی از رشته‌های حساس و ناپیدا به رتبه‌های نخست ارتقا یافته‌ایم. با وجود حرکت در جهت مخالف جریان دشمن‌ساز، به رکوردهای بزرگ دست یافته‌ایم و این نعمت بزرگی است که به خاطر آن، شبانه‌روز خدا را شاکریم.
این، ثمره جان‌فشانی‌های دانشمندانی است که در این مسیر خون خود را فدا کردند تا گام‌های بلند توسعه و پیشرفت را در مسیر مرجعیت علمی و فناوری برداریم.
توسعه علوم پایه و دستیابی به کشفیات جدید چه نقشی در تبدیل ایران به یکی از کانون‌های تولید دانش جهان دارد؟
سرزمین ایران کشوری ممتاز و دارای رتبه‌ای بالا از نظر معادن، صنایع غذایی، گیاهی و دریایی و تنوع زیستی است و ۱۱ اقلیم از ۱۳ اقلیم شناخته‌شده جهانی را در خود جای داده است.
به‌عنوان مثال، در اکثر کشورهای توسعه‌یافته، طب سنتی در ابعاد مختلف تحت حمایت دولت قرار گرفته و سهم خوبی از تأمین سلامت مردم را در سیستم سلامت کشور بر عهده گرفته است. طب سنتی چین، ۴۰ درصد خدمات بهداشتی و درمانی را در این کشور بر عهده دارد.
به دلیل افزایش حجم تجارت جهانی گیاهان دارویی و فرآورده‌های آن و پیشینه غنی ایران در طب سنتی، همچنین با توجه به اینکه در نقشه جامع علمی کشور، گیاهان دارویی در حوزه علوم پایه و کاربردی و طب سنتی در حوزه سلامت قرار گرفته‌اند، به نظر می‌رسد برای هدایت حرکت احیا و توسعه گیاهان دارویی و طب سنتی ایران با استفاده بهینه از تمامی منابع ملی، داشتن یک سند علمی که به همه نکات لازم توجه کافی و مفصل داشته باشد، امری لازم و ضروری است.
لذا توسعه علوم برنامه‌پایه و دستیابی به کشفیات جدید، نقش مؤثر و بی‌بدیلی در تبدیل ایران به یکی از کانون‌های تولید دانش در جهان دارد.
ایران برای دستیابی به استقلال علمی و خروج از وابستگی به دانش و فناوری کشورهای پیشرو، چه ظرفیت‌هایی باید ایجاد کند؟
برنامه‌ریزی، طراحی و اجرای اقدامات مشترک در حوزه رشد و پیشرفت نخبگانی کشور، ترویج فرهنگ نخبگی و اثرگذاری اجتماعی، توسعه زیست‌بوم کسب‌وکارهای دانش‌بنیان از طریق ایجاد نهادهای سرمایه‌گذاری مشترک، توسعه زیرساخت‌ها و انجام فعالیت‌های ترویجی، توسعه و ارتقای شبکه تمدنی هوشمند، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، تقویت زیرساخت‌های ارتباطی و پشتیبانی مؤثر از فعالیت‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی نخبگانی، همچنین آینده‌پژوهی فناورانه، کاربردی و عملیاتی، روشنگری و جلوه‌گری مسیر رشد و پیشرفت تمدن با توجه به جامعه‌پردازی و قابلیت‌ها و ظرفیت‌های موجود و تبدیل تهدیدها به فرصت، برای دستیابی به استقلال علمی و خروج از وابستگی به دانش و فناوری کشورهای پیشرو مفید و مؤثر است.
تبدیل زبان فارسی به یکی از زبان‌های مرجع علمی جهان، به چه پیش‌شرط‌هایی در تولید دانش و گسترش تعاملات علمی نیاز دارد؟
برای داشتن گام‌های استوار در آینده، باید گذشته را درست شناخت. انقلاب اسلامی و نظام برخاسته از آن، از نقطه صفر آغاز شد و هیچ تجربه پیشینی و راه طی‌شده‌ای در برابر ما وجود نداشت. بدیهی است که قیام‌های مارکسیستی و امثال آن نمی‌توانستند برای انقلابی که از متن ایمان و معرفت اسلامی پدید آمده است، الگو محسوب شوند.
تقابل دوگانه جدید اسلام و استکبار، پدیده برجسته جهان معاصر است. مدیریت جهادی و اعتقاد به اصل «ما می‌توانیم»، عامل عزت و پیشرفت ایران در همه عرصه‌هاست که جوانان ما را میدان‌دار اصلی حوادث کرد و آنان را وارد عرصه مدیریت کرد. با انتقال روحیه و باور «ما می‌توانیم» به همگان، در کنار تحریم‌هایی که دشمنان بر ما وارد کردند، اتکا به توانایی داخلی را به همه آموخت و این منشأ برکات بزرگی شد.
اولین پیش‌شرط برای ارتقا و تبدیل زبان فارسی به یکی از زبان‌های مرجع علمی جهان، ثبات و امنیت کشور، تمامیت ارضی و حفاظت از مرزهاست که آماج تهدید جدی دشمنان قرار گرفته است.
دومین مورد، در نظر داشتن موتور پیشران کشور در عرصه علم و فناوری، با ایجاد زیرساخت‌های حیاتی، اقتصادی و عمرانی کشور است که تاکنون ثمرات بالنده آن روزبه‌روز فراگیرتر می‌شود.
افزایش شرکت‌های دانش‌بنیان، طرح‌های زیرساختی و ضروری برای کشور در حوزه‌های عمران، حمل‌ونقل، صنعت، نیرو، معدن، سلامت، کشاورزی و آب و غیره؛ توجه به ظرفیت علمی دانشگاه‌ها و مراکز علمی و پژوهشی کشور با طرح‌های بزرگ از قبیل چرخه سوخت هسته‌ای، سلول‌های بنیادی، فناوری نانو، زیست‌فناوری و غیره؛ تبدیل صنعت مونتاژ به فناوری بومی و توجه به واحدهای صنعتی؛ برجستگی محسوس در رشته‌های گوناگون مهندسی، از جمله در صنایع دفاعی؛ درخشش در رشته‌های مهم و حساس پزشکی و جایگاه مرجعیت در آن؛ همچنین در حوزه علوم پایه که نیازمند روحیه جمع‌گرایی، هم‌افزایی، تعامل و کار تشکیلاتی است.
شعار «يدالله مع الجماعه» با افزایش عیار معنویت و اخلاق در فضای جامعه و خانواده معنا پیدا می‌کند.
از نظر علمی، چه تفاوتی میان فرد برخوردار از استعداد بالا و نخبه‌ای که توان اثرگذاری بر جامعه را دارد، وجود دارد؟
برای بالفعل شدن استعدادها، فرد باید آن‌ها را کشف کند، به آن‌ها باور داشته باشد و برای پرورش آن‌ها تلاش کند. حمایت، منابع مناسب و راهنمایی افراد باتجربه نیز در شکوفایی استعدادها نقش مهمی دارند. افراد مستعد با انگیزه و پشتکار می‌توانند مهارت‌های خود را در زمینه مورد علاقه‌شان به سطوح بالایی برسانند.
با این وجود، داشتن استعداد بالا به‌تنهایی کافی نیست و تبدیل آن به توانمندی، نیازمند پرورش، تلاش مستمر و پشتکار است. اما نخبه‌ای که توان تأثیرگذاری بر جامعه را دارد، توانمندی‌ها و قابلیت‌های خود را به عرصه ظهور رسانده است؛ حتی اگر هوش و استعداد بالایی هم نداشته باشد.
انتهای پیام/
