اجرای قانون هوش مصنوعی و حمایت معیشتی از نخبگان را همراستا با پیام رهبری پیگیری می‌کنیم

پیام اخیر رهبر انقلاب به نخبگان، بار دیگر ضرورت توجه به ظرفیت‌های علمی کشور و نقش نیرو‌های متخصص در ارتقای قدرت فناورانه و بازدارندگی ملی را مورد تأکید قرار داده است. تحقق این رویکرد مستلزم فراهم کردن بستر‌های مناسب برای فعالیت نخبگان، حمایت از مسیر تبدیل دانش به محصول و جلوگیری از هدررفت سرمایه انسانی است. در این میان، قانون‌گذاری و نظارت بر اجرای قوانین، تنها بخشی از مسئولیت مجلس در حمایت از جامعه علمی کشور محسوب می‌شود و موضوعاتی مانند به‌کارگیری نخبگان در دستگاه‌های اجرایی، تأمین انگیزه‌های مادی، توسعه هوش مصنوعی و پیوند دانشگاه با صنعت نیز نیازمند پیگیری جدی است. حجت‌الاسلام قاسم روانبخش، نماینده مردم استان قم و نایب‌رئیس دوم کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها، در گفت‌وگو با خبرنگار آناتک در تشریح این الزامات، به موانع موجود و راهکار‌های تقویت نقش نخبگان در پیشرفت کشور پرداخته است.

ضرورت طراحی سازوکار‌های تقنینی جدید برای حمایت از نخبگان

حجت‌الاسلام قاسم روانبخش، نماینده مردم استان قم در مجلس شورای اسلامی و نایب‌رئیس دوم کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها، در پاسخ به پرسشی درباره اقدامات تقنینی جدید مجلس برای حمایت از نخبگان و افزایش قدرت علمی و فناورانه کشور در پی پیام اخیر رهبر انقلاب گفت: سازوکار حمایت مجلس از نخبگان باید از مسیر قانون‌گذاری دنبال شود و این اقدام می‌تواند در قالب ارائه لایحه از سوی دولت یا تدوین طرح در مجلس انجام شود.

وی افزود: تاکنون لایحه‌ای در این زمینه به مجلس ارائه نشده است و اگر قرار باشد طرحی در این خصوص تدوین شود، باید در کمیسیون‌های مربوطه مورد بررسی قرار بگیرد. البته این فرایند به‌سرعت انجام نمی‌شود و نیازمند بررسی کارشناسی است.

روانبخش با اشاره به اینکه نمایندگان در هفته جاری در حوزه‌های انتخابیه حضور دارند، بیان کرد: با توجه به اینکه از زمان صدور این پیام، مجلس درگیر برنامه‌های حوزه انتخابیه بوده است، تاکنون جلسه‌ای برای تصمیم‌گیری و گفت‌و‌گو درباره این موضوع برگزار نشده است. امیدواریم با بازگشت نمایندگان در هفته آینده و برگزاری جلسات کمیسیون‌های آموزش، تحقیقات و سایر کمیسیون‌های مرتبط، موضوع در قالب یک طرح مطرح و در دستور کار قرار بگیرد.

وی در ادامه، درباره ضرورت نظارت مجلس بر اجرای قوانین موجود در حوزه فناوری اطلاعات و حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، به قانون جهش تولید دانش‌بنیان و قانون هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعات مهم در این حوزه، اجرای صحیح قوانین مصوب است. قانون هوش مصنوعی ابلاغ شده، اما هنوز رئیس سازمان مربوطه از سوی رئیس‌جمهور منصوب نشده و این قانون عملاً به مرحله اجرا نرسیده است.

اجرای قانون هوش مصنوعی؛ ضرورت راهبردی برای بازدارندگی فناورانه

نایب‌رئیس دوم کمیسیون امور داخلی کشور و شورا‌ها با تأکید بر اهمیت قانون هوش مصنوعی اظهار کرد: این قانون، یک قانون جامع است که از افتخارات مجلس محسوب می‌شود و نمایندگان برای تدوین و تصویب آن پیگیری‌های لازم را انجام دادند و در نهایت این قانون در صحن مجلس به تصویب رسید.

وی ادامه داد: این قانون برای اجرا نیازمند پیگیری است و دولت باید زمینه اجرای آن را فراهم کند. پس از آن نیز کمیسیون‌های مربوطه باید بر روند اجرا نظارت داشته باشند. در همین زمینه، لازم است نمایندگان از مسئولان مربوطه درباره علت اجرایی نشدن قانون و تأخیر در تعیین مسئول سازمان مربوطه مطالبه‌گری کنند.

روانبخش با اشاره به نقش جامعه علمی و نخبگانی در ایجاد قدرت بازدارندگی کشور بیان کرد: معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری از ابتکارات رهبر شهید بود و اگر امروز کشور از سطح بالایی از بازدارندگی برخوردار است و دشمنان نمی‌توانند به‌راحتی به کشور زور بگویند، بخشی از این ظرفیت حاصل تلاش جامعه علمی و نخبگانی کشور است.

وی افزود: اگر امروز در حوزه‌هایی مانند صنعت هوافضا به جایگاه مورد انتظار نرسیده باشیم، اهمیت توجه به پیشرفت علمی و فناوری بیش از گذشته روشن می‌شود. رهبر انقلاب اخیراً برای دستیابی به بازدارندگی مطلق تأکید کردند که ایران باید در همه عرصه‌ها قوی‌تر شود. تحقق چنین هدفی از مسیر پیشرفت همه‌جانبه امکان‌پذیر است و این پیشرفت نیز به دست نخبگان صورت می‌گیرد.

این نماینده مجلس با اشاره به تغییر ماهیت جنگ‌های معاصر تصریح کرد: جنگ‌های امروز عمدتاً به شکل جنگ‌های الکترونیک، سایبری و مبتنی بر تسلیحات پیشرفته دنبال می‌شوند و جامعه علمی کشور باید در این شرایط مورد توجه ویژه قرار بگیرد. هوش مصنوعی نیز یکی از ابزار‌های مهم این عرصه است و برخورداری از این فناوری و استفاده مؤثر از آن اهمیت راهبردی دارد.

وی با یادآوری تأکیدات پیشین رهبر شهید درباره ضرورت عقب نماندن از تحولات هوش مصنوعی گفت: باید مراقب باشیم در حوزه هوش مصنوعی عقب نمانیم. لازم است هرچه زودتر به این دانش دست پیدا کنیم تا در آینده برای دستیابی به آن با محدودیت مواجه نشویم. موضوع هوش مصنوعی باید به مرحله‌ای برسد که کشور از ظرفیت‌های آن برخوردار باشد و مجلس نیز با تصویب قانون مربوطه، زمینه یک تحول مهم را فراهم کرده است.

روانبخش تأکید کرد: مجلس با تصویب چنین قوانینی می‌تواند به جامعه نخبگانی کشور کمک کند، اما برای پیشرفت علمی و فناورانه، حمایت‌های دیگری نیز لازم است. این موضوع را در دستور کار مجمع نمایندگان قرار می‌دهیم تا با همفکری و بررسی راهکارها، برای تحقق این مطالبه و حل مسائل موجود اقدام کنیم.

حمایت معیشتی از نخبگان و پیوند دانشگاه با صنعت

نماینده مردم قم در مجلس شورای اسلامی در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو، با اشاره به ضرورت تقویت انگیزه‌های مادی و معیشتی نخبگان گفت: مجلس پیش‌تر موضوع به‌کارگیری نخبگان در دستگاه‌های اجرایی را در قالب قانون مورد توجه قرار داده است، اما در کنار این موضوع، محدودیت‌هایی در زمینه پرداختی‌ها وجود دارد که می‌تواند بر انگیزه فعالیت متخصصان تأثیر بگذارد.

وی با اشاره به سقف پرداختی کارکنان دولت افزود: طبق اطلاعاتی که دارم، سقف پرداختی امسال حدود ۱۳۰ میلیون تومان است؛ درحالی‌که ممکن است یک متخصص در بخش خصوصی امکان دریافت مبلغ به‌مراتب بیشتری داشته باشد؛ بنابراین اگر قرار است نخبگان در دستگاه‌های اجرایی فعالیت کنند، باید درباره شرایط معیشتی و انگیزه‌های مادی آنها نیز تدابیری اندیشیده شود.

روانبخش با اشاره به محدودیت‌های قانونی مجلس در تصویب پیشنهاد‌های دارای بار مالی اظهار کرد: بر اساس اصل ۷۵ قانون اساسی، مجلس نمی‌تواند به‌صورت مستقل طرح‌هایی را که بار مالی جدید ایجاد می‌کنند، تصویب کند. به همین دلیل، باید از دولت بخواهیم با ارائه لایحه، زمینه حمایت مالی و مادی بیشتر از نخبگان را فراهم کند تا مجلس بتواند در این زمینه ورود کند.

وی ادامه داد: باید برای نخبگان جامعه حساب ویژه‌ای باز شود؛ همان‌طور که در کشور‌های دیگر نیز برای نیرو‌های متخصص و نخبه حمایت‌های ویژه‌ای در نظر گرفته می‌شود. این موضوع را باید از دولت مطالبه کنیم تا از طریق ارائه لایحه به مجلس، امکان بررسی و تصویب سازوکار‌های حمایتی فراهم شود. تصمیم‌گیری درباره این نوع حمایت‌های مالی نیز نیازمند اقدام دولت است و مجلس می‌تواند پس از ارائه لایحه، نقش تقنینی خود را ایفا کند.

نایب‌رئیس دوم کمیسیون امور داخلی کشور و شورا‌ها در ادامه، درباره ضرورت جلوگیری از مهاجرت نخبگان و استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها در بخش‌های اجرایی و صنعتی گفت: حتماً باید برای جلوگیری از خروج سرمایه‌های انسانی و علمی کشور تدابیری در نظر گرفته شود. یکی از راهکار‌های مهم در این زمینه، ایجاد پیوند میان ظرفیت دانشگاه‌ها با صنعت و بخش‌های عملیاتی کشور است تا دانش تولیدشده در دانشگاه‌ها به مرحله اجرا برسد.

وی در پاسخ به پرسشی درباره نقش حمایت‌های قانونی در تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت بیان کرد: دانشگاه‌ها و رؤسای دانشگاه‌ها در این زمینه اختیاراتی دارند و صنعت نیز آمادگی پذیرش جامعه علمی و نخبگانی را دارد. دانشگاه‌ها باید با صنعت ارتباط برقرار کنند و ظرفیت‌های علمی خود را در اختیار بخش‌های صنعتی قرار دهند.

روانبخش با تأکید بر ضرورت حضور دانشجویان و نخبگان در محیط‌های واقعی تولید افزود: لازم است به‌جای اینکه فعالیت‌های علمی صرفاً در اتاق‌ها و آزمایشگاه‌ها و در قالب آزمون و آزمایش باقی بماند، زمینه حضور نیرو‌های متخصص در محیط واقعی کارخانه‌ها فراهم شود تا بتوانند با انجام آزمایش‌ها و فعالیت‌های عملی، تجربه لازم را به دست آورند و برای ورود به مراحل بهره‌برداری و فعالیت‌های اجرایی آماده شوند.

وی در پایان تأکید کرد: چنانچه برای تقویت این ارتباط و حمایت از حضور نخبگان در بخش صنعت به قانون‌گذاری نیاز باشد، مجلس نیز می‌تواند حمایت‌های لازم را در این زمینه دنبال کند.