کارشناس مسائل قفقاز در گفت‌و‌گو با آنا:
آناتک بررسی کرد
ایده‌های دانش‌آموزی به پژوهشگاه‌های انرژی اتمی متصل می‌شوند
بیست‌وهشتمین نمایشگاه جشنواره جوان خوارزمی با حضور ۱۲۵ دانش‌آموز از ۲۴ استان کشور و ارائه ۸۵ طرح در ۲۰ گروه علمی درحال برگزاری است. این رویداد با هدف شناسایی استعداد‌های دانش‌آموزی، معرفی طرح‌های نوآورانه و ایجاد ارتباط میان صاحبان ایده با مراکز علمی، دانشگاهی و صنعتی برگزار می‌شود.
زهرا عبدالحی، دبیر بیست‌وهشتمین جشنواره جوان خوارزمی، در گفت‌و‌گو با آناتک، درباره گروه‌های علمی حاضر در این دوره اظهار کرد: «برق، مکانیک، مکاترونیک، شیمی، فناوری نانو، هوش مصنوعی، علوم شناختی، کامپیوتر، فیزیک و نجوم، ریاضی، زبان و ادبیات فارسی، هنر، معماری، عمران، طراحی و ساخت بازی، سلول‌های بنیادی، زیست فناوری، علوم دینی و قرآن پژوهی، کشاورزی و منابع طبیعی، علوم اجتماعی و روانشناسی از جمله گروه‌های علمی این جشنواره هستند.»
عبدالحی با اشاره به تغییرات بیست‌وهشتمین دوره جشنواره نسبت به دوره‌های گذشته بیان کرد: «در این دوره، دو گروه علمی طراحی و ساخت بازی و معماری به محور‌های جشنواره اضافه شده‌اند. همچنین برای نخستین بار، مراسم اختتامیه یک روز پس از برگزاری مرحله داوری برگزار می‌شود.»
ثبت ۲ هزار و ۷۷۰ طرح در دبیرخانه جشنواره
دبیر بیست‌وهشتمین جشنواره جوان خوارزمی با تشریح آمار طرح‌های ارسالی به دبیرخانه اظهار کرد: «در مجموع، نزدیک به ۲ هزار و ۷۷۰ طرح به دبیرخانه جشنواره ارسال شده است که حدود پنج هزار دانش‌آموز در اجرای این طرح‌ها مشارکت داشته‌اند. از میان آثار ارسالی، ۸۵ طرح به مرحله نهایی راه یافته‌اند که حاصل فعالیت ۱۲۵ دانش‌آموز است. هر طرح نیز به‌صورت انفرادی یا با مشارکت دو یا سه دانش‌آموز ارائه شده است.»
وی درباره میزان استقبال دانش‌آموزان از گروه‌های علمی مختلف گفت: «گروه‌های کامپیوتر، طراحی و ساخت بازی و پزشکی و زیست‌فناوری از جمله حوزه‌های پرمخاطب این دوره هستند. در گروه زیست‌فناوری، موضوعاتی مانند سلول‌های بنیادی و تجهیزات پزشکی نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند. همچنین گروه‌های کشاورزی، زبان و ادبیات فارسی و هنر از دیگر حوزه‌های مورد استقبال دانش‌آموزان به شمار می‌روند.»
عبدالحی با تأکید بر اینکه جشنواره جوان خوارزمی به دانش‌آموزان مدارس استعداد‌های درخشان محدود نمی‌شود، تصریح کرد: «با وجود اینکه مسئولیت اجرا و برگزاری این جشنواره به سازمان ملی پرورش استعداد‌های درخشان (سمپاد) واگذار شده است، این رویداد صرفاً به دانش‌آموزان مدارس سمپاد اختصاص ندارد. یکی از اهداف اصلی جشنواره، شناسایی استعداد‌هایی است که به هر دلیل امکان ورود به مدارس سمپاد را نداشته‌اند.»
وی ادامه داد: «از طریق این جشنواره، استعداد‌های دانش‌آموزی شناسایی و زمینه ارتباط آنان با مدارس سمپاد، حوزه صنعت، دانشگاه‌ها و مؤسسات علمی و پژوهشی فراهم می‌شود. در حوزه دانش‌آموزی، این جشنواره یکی از بستر‌های مهم برای ایجاد چنین ارتباطی و شناسایی استعداد‌های خارج از مدارس سمپاد است.»
آموزش ثبت اختراع و شکل‌گیری شبکه نخبگانی در دانشگاه امیرکبیر
دبیر جشنواره جوان خوارزمی با اشاره به برنامه‌های آموزشی و توانمندسازی دانش‌آموزان حاضر در نمایشگاه اظهار کرد: «برای دانش‌آموزان، دوره‌های آموزشی حضوری و برخط در نظر گرفته شده است. یکی از این برنامه‌ها، آشنایی دانش‌آموزان با فرایند ثبت اختراع و ثبت اظهارنامه است تا با الزامات حقوقی و قانونی مرتبط با طرح‌های خود آشنا شوند.»
عبدالحی با اشاره به همکاری دانشگاه صنعتی امیرکبیر در برگزاری این نمایشگاه افزود: «یکی دیگر از ویژگی‌های این دوره، ایجاد پیوند میان جشنواره دانش‌آموزی و محیط دانشگاهی است. این نمایشگاه با همکاری بخش استعداد‌های درخشان دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار می‌شود و این دانشگاه میزبانی آن را بر عهده دارد.»
وی ادامه داد: «حضور دانش‌آموزان در فضای دانشگاهی، زمینه آشنایی آنان با رشته‌ها و دانشکده‌های مختلف را فراهم کرده است. در همین راستا، هماهنگی‌های لازم برای بازدید دانش‌آموزان از دانشکده‌های مختلف دانشگاه امیرکبیر انجام شده است. این تعامل می‌تواند در اصلاح نگرش دانش‌آموزان نسبت به رشته‌های دانشگاهی و انتخاب مسیر تحصیلی آینده آنان مؤثر باشد.»
عبدالحی با اشاره به شکل‌گیری ارتباطات علمی میان شرکت‌کنندگان بیان کرد: «در جریان برگزاری نمایشگاه، شبکه‌سازی نخبگانی میان دانش‌آموزان نیز در حال شکل‌گیری است. دانش‌آموزان فعال در حوزه‌های الکترونیک، کامپیوتر و مکاترونیک با یکدیگر ارتباط برقرار کرده‌اند و زمینه هم‌افزایی برای توسعه طرح‌های مشترک میان آنان فراهم شده است. شکل‌گیری چنین شبکه‌ای از ارتباطات علمی، یکی از دستاورد‌های مهم این رویداد به شمار می‌رود.»
داوری شش‌مرحله‌ای با بررسی اصالت طرح و توانمندی دانش‌آموز
وی درباره سازوکار داوری بیست‌وهشتمین جشنواره جوان خوارزمی توضیح داد: «فرایند داوری طرح‌ها در دو بخش و با مشارکت وزارت آموزش‌وپرورش و وزارت علوم انجام می‌شود. یکی از ویژگی‌های این جشنواره، اختصاص سهمیه کنکور به برگزیدگان است که ساختار و فرایند داوری آن در این زمینه اهمیت دارد.»
عبدالحی افزود: «تمامی طرح‌ها به‌صورت مستقیم به دبیرخانه جشنواره ارسال می‌شوند و برخلاف برخی رویدادها، مراحل استانی و منطقه‌ای برای ارزیابی و انتخاب آثار وجود ندارد. در هر گروه علمی نیز تعداد فردی از داوران حضور دارند. تعداد داوران متناسب با حجم طرح‌های ارسالی و تنوع موضوعات هر گروه تعیین می‌شود. برای نمونه، گروه کشاورزی به دلیل برخورداری از حوزه‌های تخصصی متنوعی مانند شیلات، مراتع، جنگلداری، باغبانی، زراعت، آب و خاک، ۲۱ داور دارد.»
وی با تشریح مراحل داوری در بخش وزارت آموزش‌وپرورش گفت: «ارزیابی طرح‌ها در مرحله وزارت آموزش‌وپرورش طی شش مرحله انجام می‌شود. پس از طی این مراحل، طرح‌ها به مرحله مصاحبه راه پیدا می‌کنند و دانش‌آموزان باید به‌صورت برخط و در بستر اسکایپ به پرسش‌های داوران پاسخ دهند.»
دبیر جشنواره جوان خوارزمی با تأکید بر اهمیت احراز اصالت طرح‌ها و توانمندی صاحبان آثار تصریح کرد: «در مرحله مصاحبه، اصالت و توانمندی طراح و همچنین اصالت طرح مورد بررسی قرار می‌گیرد تا مشخص شود اثر ارائه‌شده حاصل فعالیت و تلاش خود دانش‌آموز است یا خیر.»
عبدالحی ادامه داد: «پس از این مرحله، طرح‌ها وارد نمایشگاه می‌شوند و در مرحله فعلی نیز ارزیابی‌های تکمیلی انجام می‌شود. داوران وزارت علوم با حضور در نمایشگاه، آثار را از نزدیک بررسی می‌کنند و متناسب با حوزه تخصصی هر دانش‌آموز، توانمندی و میزان تسلط او بر طرح را مورد ارزیابی قرار می‌دهند.»
وی در تشریح نحوه ارزیابی تخصصی طرح‌ها بیان کرد: «برای مثال، از دانش‌آموزی که در حوزه شعر اثری ارائه کرده است، خواسته می‌شود با استفاده از چند واژه مشخص، شعر جدیدی بسراید تا میزان تسلط و اصالت اثر او بررسی شود. همچنین از دانش‌آموزی که دستگاه یا تجهیزاتی طراحی کرده است، درخواست می‌شود عملکرد آن را به نمایش بگذارد و درباره فناوری‌های به‌کاررفته، نوآوری و نحوه عملکرد دستگاه توضیح دهد.»
عبدالحی خاطرنشان کرد: «پس از پایان ارزیابی‌ها، آرای داوران جمع‌بندی و نتایج اعلام می‌شود و مراسم اختتامیه نیز روز بعد برگزار خواهد شد.»
استقرار برگزیدگان در پارک‌های علم و فناوری و حمایت از توسعه طرح‌ها
دبیر جشنواره جوان خوارزمی درباره حمایت‌های پس از برگزاری جشنواره و مسیر توسعه طرح‌های برگزیده اظهار کرد: «دانش‌آموزان برگزیده به دانشگاه‌های معتبر معرفی می‌شوند تا از ظرفیت‌های علمی و پژوهشی این مراکز استفاده کنند. همچنین امکان استقرار آنان در پارک‌های علم و فناوری با طرح‌های ارائه‌شده فراهم شده و تسهیلاتی نیز برای توسعه فعالیت‌هایشان در نظر گرفته می‌شود.»
وی با اشاره به نمونه‌هایی از حمایت‌های صورت‌گرفته افزود: «در حال حاضر، تعدادی از دانش‌آموزان برگزیده در پارک علم و فناوری شریف مستقر شده‌اند. برای این دانش‌آموزان، فضای کاری رایگان به مدت یک سال اختصاص می‌یابد تا بتوانند طرح‌های خود را صنعتی‌سازی و ارتقا دهند و در صورت فراهم بودن شرایط، شرکت خود را به ثبت برسانند. همچنین تسهیلات مالی و وام‌هایی برای حمایت از فعالیت‌های آنان در نظر گرفته می‌شود تا مراحل قانونی توسعه طرح‌های خود را طی کنند.»
عبدالحی ادامه داد: «برگزاری نمایشگاه در محیط دانشگاهی این امکان را فراهم کرده است که نمایندگان پارک‌های علم و فناوری نیز با حضور در نمایشگاه، طرح‌های دانش‌آموزان را بررسی و با صاحبان آنها ارتباط برقرار کنند. این ارتباط می‌تواند زمینه دعوت به همکاری و تداوم مسیر توسعه طرح‌های برگزیده را فراهم کند.»
وی درباره برنامه‌های جشنواره برای ایجاد فرصت‌های پژوهشی در داخل کشور و جلوگیری از مهاجرت استعداد‌های جوان اظهار کرد: «یکی از جوایز پیش‌بینی‌شده برای دانش‌آموزان برگزیده، عضویت در بنیاد ملی نخبگان است. این بنیاد طرح‌های مختلفی برای دانش‌آموزان مستعد و علاقه‌مند به فعالیت‌های پژوهشی دارد که از جمله آنها می‌توان به طرح شهید وضوایی، طرح شهید احمدی‌روشن و طرح شهید صیاد شیرازی اشاره کرد.»
عبدالحی توضیح داد: «دانش‌آموزانی که فعالیت‌های پژوهشی خود را ادامه می‌دهند، می‌توانند در مسیر این طرح‌ها قرار بگیرند. هر یک از این طرح‌ها متناسب با نوع فعالیت پژوهشی، امتیاز‌های مشخصی دارند و کسب امتیاز‌های اولیه از جشنواره جوان خوارزمی آغاز می‌شود. دانش‌آموزان باید فعالیت پژوهشی خود را ادامه دهند و با تکمیل امتیاز‌های موردنیاز، متناسب با شرایط و ضوابط بنیاد از تسهیلات پیش‌بینی‌شده بهره‌مند شوند.»
وی با اشاره به برخی از حمایت‌های بنیاد ملی نخبگان گفت: «این تسهیلات می‌تواند در حوزه‌هایی مانند تأمین مسکن، ازدواج، ارتقای فعالیت‌های پژوهشی و تأسیس شرکت مورد استفاده قرار گیرد. برخی از این حمایت‌ها با نرخ‌های پایین ارائه می‌شوند و بخشی از آنها نیز به‌صورت بلاعوض در اختیار مشمولان قرار می‌گیرند. البته آیین‌نامه‌های مربوط به این تسهیلات در حال بازنگری است و جزئیات دقیق آنها ممکن است تغییر کند؛ با این حال، مسیر حمایتی از جشنواره جوان خوارزمی آغاز می‌شود و تداوم آن به فعالیت‌های پژوهشی دانش‌آموزان بستگی دارد.»
طرح‌های دانش‌آموزی در مسیر همکاری با پژوهشگاه‌های انرژی اتمی و دانشگاه شریف
عبدالحی با اشاره به بازدید مسئولان سازمان انرژی اتمی از نمایشگاه و ظرفیت طرح‌های ارائه‌شده در این دوره اظهار کرد: «آقای مازندرانی، معاون رئیس سازمان انرژی اتمی، به همراه تعدادی از معاونان این سازمان از نمایشگاه بازدید کردند و در جریان طرح‌های دانش‌آموزی قرار گرفتند. در این بازدیدها، زمینه ارتباط تعدادی از طرح‌ها با پژوهشگاه‌های انرژی اتمی نیز مورد توجه قرار گرفت.»
وی افزود: «یکی از طرح‌های ارائه‌شده، ماکتی از رآکتور جوشان است که مورد توجه مسئولان قرار گرفته و پیشنهاد شده است این مدل شبیه‌سازی‌شده در مدارس انرژی اتمی به نمایش گذاشته شود تا دانش‌آموزان بتوانند با ساختار و عملکرد رآکتور آشنا شوند. از آنجا که امکان بازدید و مشاهده رآکتور واقعی برای عموم دانش‌آموزان فراهم نیست، استفاده از مدل شبیه‌سازی‌شده می‌تواند زمینه آشنایی آنان با این فناوری را فراهم کند.»
دبیر جشنواره جوان خوارزمی با اشاره به تنوع طرح‌های ارائه‌شده در حوزه انرژی و محیط‌زیست تصریح کرد: «طرح‌های متعددی در حوزه انرژی و صرفه‌جویی در مصرف آب در نمایشگاه ارائه شده‌اند که ظرفیت ارتباط با مراکز تخصصی و پژوهشی را دارند.»
عبدالحی همچنین به بازدید نمایندگان دانشگاه صنعتی شریف از نمایشگاه اشاره کرد و گفت: «نمایندگانی از دانشکده هوافضای دانشگاه صنعتی شریف برای بررسی طرح‌های دانش‌آموزی در نمایشگاه حضور پیدا کردند. یکی از طرح‌های مورد توجه آنان، مربوط به دانش‌آموزی است که موفق شده زاویه تابش خورشید را اندازه‌گیری و نتایج آن را در قالب منحنی مرتبط با پنل‌های انرژی خورشیدی ثبت کند.»
وی در پایان خاطرنشان کرد: «نمایندگان دانشگاه شریف برای بررسی این دستاورد و گفت‌و‌گو با دانش‌آموز صاحب طرح در نمایشگاه حضور یافتند تا امکان استفاده و توسعه این ایده را بررسی کنند. چنین ارتباط‌هایی نشان‌دهنده ظرفیت طرح‌های دانش‌آموزی برای جلب توجه مراکز علمی و تخصصی و فراهم‌سازی زمینه ادامه فعالیت صاحبان آنهاست.»
انتهای پیام/
