سرشماری ثبتی با اتصال داده‌های مکانی به اطلاعات جمعیت و کسب‌وکارها دقیق‌تر می‌شود

به گزارش خبرگزاری آنا، آرش فاضلی با اشاره به تحول رویکرد‌های آماری در کشور گفت: امسال قرار نبود سرشماری به شیوه سنتی و با مراجعه گسترده به منازل انجام شود و رویکرد اصلی، استفاده از منابع داده موجود در کشور برای دستیابی به اطلاعات دقیق درباره جمعیت و ویژگی‌های آن است. به گفته او، زیرساخت مکانی یکی از پایه‌های اصلی این رویکرد به شمار می‌رود.

مدیرکل دفتر استانداردها، نظارت و ارزیابی طرح‌های آماری مرکز آمار ایران با اشاره به تجربه کشور‌های دیگر در این زمینه بیان کرد: رویکرد ثبت‌مبنا کردن داده‌ها و اطلاعات، حدود ۵۰ سال پیش در برخی کشور‌های اسکاندیناوی آغاز شد و نقشه‌ها و اطلاعات مکانی از زیرساخت‌های اصلی این نظام آماری بودند.

فاضلی با تأکید بر اهمیت اتصال افراد به مکان توضیح داد: برای اینکه بتوان ویژگی‌های جمعیتی را به‌درستی شناسایی کرد، ابتدا باید مشخص باشد هر فرد در کجا قرار دارد و چگونه به یک نشانی معتبر متصل می‌شود. او افزود که اجرای سرشماری به روش سنتی، هزینه قابل‌توجهی به همراه دارد و برآورد هزینه‌ای که برای سرشماری امسال مطرح شده بود، حدود ۴۵ هزار میلیارد تومان بود؛ استفاده از داده‌های موجود می‌تواند مسیر تولید آمار را متحول کند.

نشانی استاندارد، پیش‌نیاز اتصال پایگاه‌های داده است

فاضلی با طرح پرسشی درباره تعداد مکان‌های موجود در کشور گفت: برای بهره‌برداری از اطلاعات مکانی باید ابتدا بدانیم چه تعداد نشانی و مکان در کشور وجود دارد و چه سهمی از این مکان‌ها به فعالیت‌های اقتصادی مربوط می‌شود. او با اشاره به برآوردی که در سخنانش مطرح کرد، گفت حدود ۴۵ تا ۵۰ درصد مکان‌ها در این دسته قرار می‌گیرند و سایر مکان‌ها نیز ممکن است به کارگاه‌ها و انواع دیگر فعالیت‌ها مربوط باشند.

مدیرکل دفتر استانداردها، نظارت و ارزیابی طرح‌های آماری مرکز آمار ایران با تأکید بر اینکه داده‌های مکانی باید از منظر اقتصادی نیز بررسی شوند، بیان کرد: پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان از حجم اطلاعات مکانی موجود برای ایجاد ارزش اقتصادی استفاده کرد. به گفته او، این فرایند از ثبت نشانی و تبدیل آن به موقعیت مکانی آغاز می‌شود و سپس به استانداردسازی نشانی‌ها می‌رسد.

فاضلی با اشاره به تجربه کار با پایگاه‌های داده مختلف در نظام آماری کشور توضیح داد: نشانی‌ها در پایگاه‌های اطلاعاتی گوناگون همیشه از استاندارد یکسانی پیروی نمی‌کنند و این ناهماهنگی می‌تواند به کیفیت و قابلیت اتصال داده‌ها آسیب بزند. او استانداردسازی نشانی را یکی از الزامات اصلی ایجاد ارتباط میان این پایگاه‌ها دانست.

ارزیابی کیفیت داده‌ها باید پیش از تولید آمار انجام شود

فاضلی با اشاره به اهمیت اعتبارسنجی اطلاعات گفت: کیفیت داده‌ها باید پیش از تولید جداول و خروجی‌های آماری بررسی شود. به گفته او، در نظام آماری لازم است از همان ابتدا مشخص باشد که داده‌ها برای چه هدفی جمع‌آوری می‌شوند و چه نوع خروجی‌ای قرار است از آنها تولید شود؛ چنین رویکردی به بهبود کیفیت اطلاعات کمک می‌کند.

مدیرکل دفتر استانداردها، نظارت و ارزیابی طرح‌های آماری مرکز آمار ایران برای توضیح اهمیت کیفیت‌سنجی به آمار تورم اشاره کرد و بیان کرد: برای محاسبه تورم، ۴۸۴ قلم کالا بررسی می‌شود و اگر داده‌های مکانی نیز در سبد هزینه خانوار قرار می‌گرفتند، با توجه به هزینه تولید و ارزیابی کیفیت آنها، می‌توانستند در گروه اقلام پرهزینه قرار بگیرند.

او با اشاره به سازوکار‌های ارزیابی کیفیت در مرکز آمار ایران گفت: این مرکز نشان کیفیت آمار را برای ارزیابی کیفیت داده‌ها و اطلاعات آماری در نظر گرفته است. فاضلی همچنین از شرکت ملی پست به‌عنوان یکی از نخستین سازمان‌هایی یاد کرد که نشان کیفیت آمار را برای بخشی از اطلاعات آماری تولیدی خود دریافت کرده است.

اتصال داده‌های مکانی به جمعیت و کسب‌وکار‌ها

فاضلی با تأکید بر اینکه بهره‌برداری از داده‌های مکانی به اتصال آنها با سایر داده‌ها وابسته است، گفت: یکی از مهم‌ترین اقدامات موردنیاز، پیوند دادن اطلاعات جمعیتی، اقتصادی و خدماتی به مکان است. به گفته او، اتصال موقعیت مکانی به اطلاعات کسب‌وکار‌ها نیز اهمیت زیادی دارد و می‌تواند به شکل‌گیری ارتباط میان مکان، جمعیت و فعالیت اقتصادی کمک کند.

مدیرکل دفتر استانداردها، نظارت و ارزیابی طرح‌های آماری مرکز آمار ایران با اشاره به برنامه‌های در دست اجرا بیان کرد: اگر بتوان ارتباط میان مکان‌های کشور و اطلاعات کسب‌وکار‌ها را برقرار کرد، بخشی از مسائل نظام برنامه‌ریزی کشور برطرف خواهد شد. او افزود که کار در این زمینه آغاز شده و اتصال داده‌های مکانی به جمعیت و اقتصاد باید به‌صورت مرحله‌ای توسعه یابد.

فاضلی درباره پیشرفت کار در حوزه سرشماری ثبتی توضیح داد: با تلاش مجموعه‌های مختلف و همکاری‌هایی که انجام شده، امکان انتساب داده‌های مکانی به تعداد زیادی از افراد فراهم شده است. به گفته او، هدف این است که اطلاعات جمعیتی همراه با نشانی مکانی و ویژگی‌های افراد با دقت بیشتری استخراج شود و این فرایند در سال‌های آینده نیز به‌تدریج ارتقا پیدا کند.

ایجاد چارچوب ملی برای ارزیابی کیفیت نشانی‌ها

فاضلی در پایان با تأکید بر ضرورت همکاری نهاد‌های تخصصی و دانشگاهی پیشنهاد کرد: چارچوبی برای ارزیابی کیفیت داده‌ها و نشانی‌های مکانی در سطح کشور ایجاد شود تا دستگاه‌های مختلف بتوانند از معیار‌های مشترک برای سنجش کیفیت اطلاعات خود استفاده کنند.

او با اشاره به اهمیت توسعه این رویکرد در حوزه داده‌های مکانی گفت: شکل‌گیری استاندارد‌های مشترک و نظام ارزیابی کیفیت برای دستگاه‌های مختلف می‌تواند امکان استفاده بهتر از اطلاعات را فراهم کند. فاضلی همچنین رصد مستمر داده‌های مکانی را از ظرفیت‌هایی دانست که می‌تواند با همکاری مجموعه‌های فعال در حوزه داده، به‌ویژه اطلاعات مکانی، توسعه پیدا کند.