در گفتوگو با آناتک بررسی شد
هسته زمین طول روز را تغییر می‌دهد
تصاویر ماهواره‌ای با هوش مصنوعی به ابزار پایش هوشمند سرزمین تبدیل می‌شوند
به گزارش خبرگزاری آنا، مناقبی با اشاره به ناپدیدشدن پرواز‌ام‌اچ۳۷۰ در سال ۲۰۱۴ بیان کرد: پس از خروج هواپیما از حریم هوایی مالزی، تعداد زیادی تصویر ماهواره‌ای از مناطق احتمالی در سامانه‌ای به اشتراک گذاشته شد و بیش از سه میلیون نفر برای بررسی چشمی این تصاویر مشارکت کردند.
وی ادامه داد: مشارکت‌کنندگان تلاش می‌کردند در میان تصاویر اقیانوسی، نقاطی را شناسایی کنند که از نظر بافت با محیط اطراف تفاوت داشت و می‌توانست نشانه‌ای از قطعات هواپیما باشد. این فرآیند جمعی ساعت‌ها زمان برد و حجم زیادی از تصاویر به صورت داوطلبانه بررسی شد.
هوش مصنوعی مسیر جست‌وجوی تصاویر پس از زلزله را کوتاه کرد
این پژوهشگر حوزه فضا با اشاره به زلزله‌های بزرگ ترکیه در سال ۲۰۲۳ گفت: در این حادثه که بیش از ۵۳ هزار کشته بر جای گذاشت و ۱۱ استان را تحت تأثیر قرار داد، مدیریت بحران به طبقه‌بندی سریع مناطق و تعیین اولویت برای امدادرسانی نیاز داشت.
مناقبی افزود: ماهواره‌های تجاری جهان پس از وقوع زلزله، تصویربرداری از منطقه را آغاز کردند و تصاویر متعددی تهیه شد. با توجه به شرایط جوی منطقه، نخستین تصاویر مورد استفاده راداری بود و پس از آن ماهواره‌های تجاری دیگر نیز طی روز‌های بعد تصاویر خود را ارائه کردند.
وی با مقایسه این تجربه با جست‌وجوی هواپیمای مفقودشده در سال ۲۰۱۴ توضیح داد: طی کمتر از یک دهه، علاوه بر افزایش کیفیت و وضوح مکانی تصاویر، استفاده از محاسبات هوشمند و مدل‌های توسعه‌یافته باعث شد فرآیند تحلیل نسبت به روش بررسی چشمی تصاویر، سریع‌تر و هدفمندتر انجام شود.
پوشش گسترده سرزمین نیازمند استفاده هدفمند از تصاویر فضایی است
مناقبی با اشاره به تجربه تهیه اطلاعات مکانی در کشور بیان کرد: سازمان نقشه‌برداری کشور در برخی پروژه‌ها هزاران تصویر هوایی تهیه کرده است، اما در پروژه‌هایی که وسعت منطقه زیاد می‌شود، استفاده از پهپاد به تنهایی پاسخگوی نیاز نیست و تصاویر فضایی می‌توانند نقش مؤثری در پوشش گسترده مناطق داشته باشند.
وی ادامه داد: در برخی نقاط استفاده از پهپاد راهکار مناسبی است، اما زمانی که وسعت کار افزایش پیدا می‌کند، باید از تصاویر فضایی استفاده شود؛ این تصاویر می‌توانند از طریق ماهواره‌های ملی تأمین شوند یا در صورت نیاز از منابع تجاری خریداری شوند.
این پژوهشگر حوزه فضا تأکید کرد: زمان و هزینه باید در کنار یکدیگر در نظر گرفته شوند و استفاده از تصاویر ماهواره‌ای در پروژه‌های گسترده تهیه و به‌روزرسانی اطلاعات مکانی، از نظر اقتصادی و زمانی ضرورت جدی دارد.
کیفیت بهره‌برداری از ماهواره خیام به تخصص سنجش از دور وابسته است
مناقبی با اشاره به ماهواره خیام اظهار کرد: از زمان مطرح‌شدن پروژه این ماهواره، برخی استادان دانشگاه بر ضرورت حضور متخصصان سنجش از دور در فرآیند قرارداد تأکید داشتند تا نیاز‌های کاربردی حوزه سنجش از دور در کنار مباحث مخابراتی، هوافضایی، مکانیکی و برقی مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: ماهواره یک طرف موضوع است و طرف دیگر، کاربردی است که قرار است از ماهواره در حوزه سنجش از دور و نقشه‌برداری دریافت شود. به همین دلیل، طراحی فرآیند بهره‌برداری از تصاویر و توجه به نیاز‌های کاربران باید در کنار توسعه فناوری ماهواره مورد توجه قرار گیرد.
پایش هوشمند تغییرات، کاربر را از فرآیند تحلیل حذف نمی‌کند
این پژوهشگر حوزه فضا با تشریح کاربرد هوش مصنوعی در به‌روزرسانی نقشه‌ها بیان کرد: در یک فرآیند هوشمند ابتدا باید مشخص شود کدام بخش از منطقه تغییر کرده، سپس نوع تغییر شناسایی شود و در مرحله بعد مشخص شود که این تغییر با چه ویژگی‌هایی وارد پایگاه اطلاعاتی شود.
مناقبی توضیح داد: اگر کاربر بخواهد تصویر قبلی و جدید را به صورت چشمی با یکدیگر مقایسه کند، باید تمام سطح دو تصویر را بررسی کند، اما هوش مصنوعی می‌تواند بخش‌هایی را که احتمال تغییر در آنها وجود دارد، برای کاربر مشخص و برجسته کند. این کار زمان تحلیل را کاهش می‌دهد و بررسی را هدفمند می‌کند.
وی افزود: ممکن است در یک منطقه ساختمان جدید ایجاد شده باشد، ساختمانی تخریب شده باشد، کاربری یک محدوده تغییر کرده یا ساخت‌وساز خارج از محدوده مجاز انجام شده باشد. پس از شناسایی این تغییرات، کاربر می‌تواند بر اساس هدف پروژه، تغییرات مرتبط با لایه موردنظر خود را انتخاب کند؛ برای مثال، اگر هدف بررسی ساختمان‌ها باشد، تغییر مسیر یک جاده خاکی به آسفالت در اولویت تحلیل قرار نمی‌گیرد.
مناقبی با تأکید بر نقش کاربر در این فرآیند گفت: کاربر از چرخه تحلیل حذف نمی‌شود، بلکه نقش او از استخراج دستی اطلاعات به آموزش مدل، نظارت بر عملکرد آن و ارزیابی کیفیت خروجی تغییر می‌کند. مدل بر اساس دانش و داده‌هایی که کاربر در اختیار آن قرار می‌دهد، آموزش می‌بیند و توسعه پیدا می‌کند و خروجی نهایی نیز باید تحت نظارت کاربر قرار گیرد.
وی خاطرنشان کرد: هر خروجی نقشه‌برداری باید با دقت مشخص ارائه شود و میزان دقت نیز متناسب با کاربرد موردنظر تعیین شود. سامانه‌های پایش زمین‌های زیر کشت گندم و سامانه‌های پایش زلزله از جمله نمونه‌هایی هستند که می‌توانند از این ظرفیت استفاده کنند.
مناقبی در پایان بیان کرد: بسیاری از این موضوعات اکنون در قالب کار‌های پژوهشی دنبال می‌شوند، اما زمانی که این طرح‌ها در یک همکاری میان نهاد‌های حاکمیتی مانند سازمان فضایی، دستگاه‌های اجرایی، نهاد‌های تولیدکننده اطلاعات و دانشگاه‌ها به مرحله اجرا برسند، ظرفیت ایجاد دستاورد‌های ارزشمند در حوزه پایش و مدیریت اطلاعات مکانی کشور افزایش خواهد یافت.
انتهای پیام/
