گلوگاه جمعیتی (Population bottleneck) چیست؟

 در این وضعیت، بسیاری از ترکیب‌های ژنتیکی کمیاب که شاید در آینده برای بقای گونه حیاتی بودند، به‌صورت تصادفی برای همیشه حذف می‌شوند. در واقع، این فرایند به‌جای ـ«انتخاب طبیعی» که بهترین‌ها را حفظ می‌کند، تحت تأثیر «رانش ژنتیکی» قرار می‌گیرد؛ یعنی بقای صفات نه بر اساس کارآمدی، بلکه صرفاً بر اساس «شانسِ» زنده ماندنِ همان چند فردِ محدود تعیین می‌شود.

 پیامدِ بیولوژیک این اتفاق، افزایش پدیده‌ای به نام «هم‌خونی» است. وقتی تعداد بازماندگان کم باشد، احتمال جفت‌گیری افرادِ دارای ژن‌های مشابه بالا می‌رود که این موضوع می‌تواند باعث بروز بیماری‌های ژنتیکی و کاهش قدرت باروری و ایمنی در نسل‌های بعدی شود. حتی اگر جمعیت در آینده دوباره بزرگ و پرجمعیت شود، آن «تنوع ژنتیکی» از دست رفته به‌راحتیِ قابل جبران نیست. به عبارت ساده‌تر، گلوگاه جمعیتی باعث می‌شود که آن گونه، «ذخیره‌ی دانشی» (تنوع ژنتیکی) خود را برای مقابله با تغییرات محیطی از دست بدهد و در برابر چالش‌های آینده، بسیار شکننده‌تر و انعطاف‌ناپذیرتر شود.