هزینه سنگین «رایگان بودن» هوش مصنوعی

پشت پرده این دسترسی ظاهرا رایگان، زیرساختی عظیم و پرهزینه قرار دارد که هر پرسش ساده را به مصرف برق، آب و توان پردازشی در مراکز داده گره می‌زند. اکنون همین واقعیت، مسیر آینده خدمات هوش مصنوعی را شکل می‌دهد.

به گزارش وب‌سایت تک‌رادار (techradar)، پایگاه کاربری عظیم و جهانی چت‌جی‌پی‌تی، تقاضایی برای زیرساخت ایجاد کرده که به‌مراتب فراتر از درآمد اشتراک‌هاست. افزایش هزینه‌های پردازش و انرژی در اوپن‌ای‌آی این شرکت را به سمت بررسی تبلیغات و مدل‌های درآمدی جدید سوق داده است. در نتیجه، اوپن‌ای‌آی در حال بازآرایی مدل کسب‌وکار و استراتژی خود برای حفظ دسترسی به هوش مصنوعی هم‌زمان با رشد مداوم استفاده کاربران است.

اداره گسترده‌ترین سیستم هوش مصنوعی جهان به‌شدت پرهزینه است. نسخه «رایگان» محبوب چت‌جی‌پی‌تی برای اوپن‌ای‌آی عملا رایگان نیست؛ شرکتی که برای همگام شدن با موفقیت خود، ساختار کسب‌وکارش را بازطراحی کرده است.

چت‌جی‌پی‌تی توسط صد‌ها میلیون نفر استفاده می‌شود و هر درخواست آنها هزینه‌ای در قالب زمان پردازشی، برق، آب و سایر منابع در مراکز داده به همراه دارد. این یعنی در سمت ارائه‌دهنده، چیزی به نام درخواست «رایگان» وجود ندارد. سرور‌ها باید بی‌وقفه کار کنند تا پاسخگوی تقاضا باشند و حتی از آن پیشی بگیرند.

با وجود سطوح مختلف اشتراک و قرارداد‌های سازمانی، هزینه حفظ دسترسی جهانی به هوش مصنوعی در این مقیاس به حدود ۱۷ میلیارد دلار در سال رسیده است؛ رقمی که ناگزیر تقریبا تمامی تصمیم‌های اوپن‌ای‌آی را شکل می‌دهد.

تحلیل پیشین واشنگتن‌پست نشان داده بود انرژی لازم برای تولید یک ایمیل ۱۰۰ کلمه‌ای هفتگی با هوش مصنوعی در طول یک سال می‌تواند به حدود ۷.۵ کیلووات‌ساعت برسد. اگر این عدد را در صد‌ها میلیون کاربر هفتگی ضرب کنیم، ابعاد مصرف انرژی به‌سرعت سرسام‌آور می‌شود. آنچه در سطح رابط کاربری سبک و ساده به نظر می‌رسد، در پشت صحنه به تراشه‌های قدرتمندی متکی است که حجم عظیمی از برق مصرف می‌کنند.

برای مدیریت این مقیاس، اوپن‌ای‌آی تحت هدایت سم آلتمن (Sam Altman)، مدیرعامل خود، چندین تحول ساختاری را پشت سر گذاشته است. این سازمان که در سال ۲۰۱۵ به‌عنوان یک نهاد غیرانتفاعی با هدف هدایت توسعه ایمن و مفید هوش مصنوعی تاسیس شد، در نهایت دریافت که اتکای صرف به کمک‌های خیریه نمی‌تواند پژوهش‌های پیشرو را پایدار نگه دارد.

در سال ۲۰۱۹، اوپن‌ای‌آی مدل «سود محدود» را پذیرفت؛ تصمیمی که به جذب سرمایه‌های کلان از سوی مایکروسافت (Microsoft) انجامید؛ شرکتی که اکنون حدود ۲۷ درصد از سهام اوپن‌ای‌آی را در اختیار دارد. علاوه بر آن، سرمایه‌گذاری‌های میلیارد دلاری از سوی شرکت‌هایی مانند سافت‌بنک (SoftBank) و انویدیا (Nvidia) نیز انجام شده است. ارزش اوپن‌ای‌آی اکنون حدود ۵۰۰ میلیارد دلار برآورد می‌شود و گمانه‌زنی‌ها درباره عرضه اولیه سهام این شرکت در اواخر سال جاری افزایش یافته است.

هوش مصنوعی در ۲۰۲۵ به اندازه کل نیویورک، دی‌اکسید کربن تولید کرده است

تبلیغات برای هوش مصنوعی

با وجود این پشتوانه مالی، اوپن‌ای‌آی همچنان باید درآمد قابل‌توجهی از محصولات مصرفی و سازمانی خود ایجاد کند. اشتراک‌ها بخشی از درآمد را تامین می‌کنند: ۲۰ دلار در ماه برای چت‌جی‌پی‌تی پلاس (ChatGPT Plus)، ۲۰۰ دلار در ماه برای چت‌جی‌پی‌تی پرو (ChatGPT Pro)، و سطوح تیمی و سازمانی که تنها بخش کوچکی از کل استفاده را تشکیل می‌دهند. همچنین هزینه‌های API که شرکت‌ها به ازای هر توکن پرداخت می‌کنند، پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۰ میلیارد دلار درآمد سالانه ایجاد کند.

اما این درآمد‌ها برای همگام شدن با تقاضای زیرساخت کافی نیست. از همین رو، تبلیغات در چت‌جی‌پی‌تی آغاز شده است. این تبلیغات برای کاربران رایگان و مشترکان طرح ۸ دلاری چت‌جی‌پی‌تی گو (ChatGPT Go) فعال شده‌اند. تبلیغات با برچسب مشخص و جدا از پاسخ‌های چت نمایش داده می‌شوند، اما حضور آنها نشان‌دهنده نیاز اوپن‌ای‌آی به تنوع‌بخشی به منابع درآمدی در شرایط افزایش هزینه‌های پردازشی است.

برای کاربران روزمره، ورود تبلیغات پرسش‌هایی درباره مسیر تحول این محصول ایجاد می‌کند. ممکن است دسترسی رایگان در طول زمان محدودتر شود و قابلیت‌های بیشتری پشت دیوار اشتراک قرار گیرد. تبلیغات می‌تواند برای کاربران غیرپرداخت‌کننده گسترده‌تر شود. همچنین شرکت‌هایی که به‌شدت به API وابسته‌اند، ممکن است با تغییرات قیمتی روبه‌رو شوند؛ زیرا اوپن‌ای‌آی باید میان جبران هزینه‌ها و رقابت در بازار تعادل برقرار کند.

چالش اوپن‌ای‌آی منحصر به این شرکت نیست؛ اقتصاد هوش مصنوعی مولد با فناوری‌های مصرفی سنتی تفاوت دارد. در شبکه‌های اجتماعی، هر کاربر جدید هزینه اندکی تحمیل می‌کند، اما در اینجا هر کاربر می‌تواند روزانه ده‌ها یا صد‌ها پردازش پرهزینه ایجاد کند.

با نفوذ هرچه بیشتر هوش مصنوعی در زندگی روزمره، هزینه ارائه این قابلیت‌ها بر نحوه طراحی و قیمت‌گذاری آنها تاثیر خواهد گذاشت. کاربران ممکن است شاهد تغییر در قیمت‌ها، محدودیت بیشتر در دسترسی رایگان یا مشوق‌هایی برای ارتقا به طرح‌های پولی باشند. گذار چت‌جی‌پی‌تی از یک پروژه پژوهشی به یک پدیده جهانی نشان می‌دهد چگونه فناوری‌های پیشرو از مرحله نوآوری به زیرساخت حیاتی تبدیل می‌شوند. با این حال، پشت هر پاسخ هوشمندانه، شبکه‌ای از مراکز داده در حال فعالیت است که برق مصرف می‌کند و برای کسی هزینه دارد؛ حتی اگر کاربر آن را «رایگان» بداند.