مدیران تلگرام، ایکس و واتساپ ضعف‌های امنیتی یکدیگر را افشا کردند

ادعا‌های مطرح شده در دادگاه ایالتی کالیفرنیا مبنی بر دسترسی شرکت متا به محتوای پیام‌های کاربران واتساپ، زمینه را برای انتقاد شدید رقبا فراهم آورد. شاکیان این پرونده معتقدند که برخلاف تبلیغات گسترده متا درباره امنیت مطلق مکالمات، این شرکت امکان رصد، تحلیل و داده‌کاوی پیام‌های خصوصی کاربران را حفظ کرده است. پاول دورف، بنیان‌گذار تلگرام، با استناد به این گزارش‌ها اعلام کرد که باور به امنیت واتساپ در سال ۲۰۲۶ نشان‌دهنده ناآگاهی کامل کاربر است. ایلان ماسک، مالک شبکه اجتماعی ایکس نیز با پیوستن به این جریان، نه تنها واتساپ بلکه امنیت پیام‌رسان سیگنال را نیز مورد تردید قرار داد. واکنش‌ها، اما یک‌طرفه نبود و ویل کاتکارت، مدیر واتساپ، این اتهامات را سناریویی ساختگی و تلاشی برای تخریب جایگاه این پیام‌رسان دانست.

بنیان‌گذار تلگرام در واکنش به اخبار منتشر شده، رویکرد تهاجمی‌تری نسبت به رقیب اصلی خود اتخاذ کرد. دورف در حساب کاربری خود نوشت که تیم فنی تلگرام طی بررسی‌های مستقل، چندین حمله را در ساختار رمزنگاری واتساپ شناسایی کرده‌اند که امکان نفوذ به پیام‌ها را فراهم می‌کند. او بدون ارائه جزئیات فنی دقیق از این حفره‌های امنیتی، تاکید کرد که ادعای رمزنگاری سرتاسری در واتساپ با واقعیت‌های فنی موجود همخوانی ندارد. دورف تصریح کرد که اعتماد به امنیت پلتفرمی که تحت مالکیت متا فعالیت می‌کند، با توجه به سوابق موجود و یافته‌های جدید، اقدامی غیرمنطقی محسوب می‌شود. اظهارات او مستقیماً به شکایت دسته‌جمعی کاربرانی از کشور‌های هند، برزیل، استرالیا، مکزیک و آفریقای جنوبی اشاره دارد که مدعی‌اند متا از محتوای پیام‌ها برای اهداف تبلیغاتی و نظارتی استفاده می‌کند.

ایلان ماسک نیز در ادامه این بحث‌ها جبهه جدیدی علیه رقبای پلتفرم خود گشود. مالک شرکت تسلا و شبکه اجتماعی ایکس، با بازنشر گزارش بلومبرگ درباره شکایت علیه متا، نوشت که واتساپ فاقد امنیت است و در توییتی دیگر، دیدگاه دورف نیز را تایید کرد. ماسک در اقدامی غیرمنتظره، دامنه انتقادات را به پیام‌رسان سیگنال نیز گسترش داد و مدعی شد که حتی امنیت سیگنال هم محل تردید است. او در پایان کاربران را به استفاده از قابلیت پیام‌رسانی شبکه ایکس دعوت کرد.

ادعا‌های ماسک درباره امنیت ایکس‌چت البته بی‌پاسخ نماند و بخش یادداشت‌های جامعه در همان پلتفرم ایکس، با استناد به فقدان رمزنگاری پیش‌فرض و کنترل شرکتی بر کلید‌های خصوصی در ایکس، اظهارات مالک این پلتفرم را اصلاح کردند. با این حال، تمرکز اصلی انتقادات ماسک بر نقض حریم خصوصی در محصولات شرکت متا باقی ماند.

ویل کاتکارت، مدیر ارشد واتساپ، با رد کامل اتهامات وارده در شکایت مذکور، آن را داستانی تخیلی خواند که با هدف جلب توجه رسانه‌ای تنظیم شده است. کاتکارت توضیح داد که به دلیل ذخیره شدن کلید‌های رمزنگاری بر روی دستگاه کاربران، واتساپ یا متا از نظر فنی قادر به خواندن پیام‌ها نیستند.

او همچنین به این نکته اشاره کرد که شرکت حقوقی تنظیم‌کننده این شکایت، همان موسسه‌ای است که پیش‌تر وکالت شرکت سازنده بدافزار پگاسوس را بر عهده داشته است؛ شرکتی که نرم‌افزار‌های جاسوسی آن علیه روزنامه‌نگاران و مقامات دولتی استفاده شده بود. اندی استون، سخنگوی متا نیز اعلام کرد که این شرکت علیه وکلای شاکیان درخواست تحریم قانونی خواهد داد و تاکید کرد که واتساپ بیش از یک دهه است که از پروتکل سیگنال برای رمزنگاری استفاده می‌کند.

پرونده حقوقی تشکیل شده در دادگاه ناحیه‌ای شمال کالیفرنیا، محور اصلی این درگیری‌هاست. شاکیان این پرونده مدعی هستند که متا با ارائه اطلاعات نادرست درباره ویژگی «رمزنگاری سرتاسری»، قوانین رقابت و حریم خصوصی را نقض کرده است. طبق متن شکایت، متا متهم شده است که برخلاف ادعای اینکه فقط فرستنده و گیرنده می‌توانند پیام را بخوانند، سازوکاری را طراحی کرده که امکان تحلیل محتوا برای نظارت داخلی و داده‌کاوی را فراهم می‌کند. این اتهام در صورت اثبات، می‌تواند ضربه سنگینی به اعتبار امنیتی واتساپ وارد کند، چرا که هسته اصلی اعتماد کاربران به این پلتفرم بر پایه غیرقابل نفوذ بودن مکالمات بنا شده است.

تحلیلگران معتقدند که اظهارات اخیر پاول دورف و ایلان ماسک، فراتر از یک نقد فنی ساده، نشان‌دهنده رقابت فزاینده برای جذب کاربران در بازار پیام‌رسان‌هاست. اگرچه تلگرام خود نیز در گذشته با سوالاتی پیرامون پروتکل‌های رمزنگاری مواجه بوده، اما در این جدال خاص، دورف با تکیه بر گزارش‌های حقوقی علیه متا، موضع برتر را در افکار عمومی جست‌و‌جو می‌کند.

کاربرانی که پیش از این تنها به کارایی و سرعت برنامه‌ها اهمیت می‌دادند، اکنون حساسیت بیشتری نسبت به حریم خصوصی خود نشان می‌دهند. افشاگری‌های مدیران این شرکت‌ها علیه یکدیگر، اگرچه بخشی از استراتژی‌های بازاریابی آن‌ها محسوب می‌شود، اما هم‌زمان اطلاعات مهمی را درباره لایه‌های پنهان این پلتفرم‌ها در اختیار عموم قرار می‌دهد. ادعای واتساپ مبنی بر عدم دسترسی به کلید‌های رمزنگاری در برابر ادعای شاکیان مبنی بر تحلیل محتوای پیام‌ها، دو گزاره متناقض است که دادگاه کالیفرنیا باید درباره صحت آن‌ها تصمیم‌گیری کند.

اگر دادگاه به نفع شاکیان رای دهد، متا مجبور به تغییرات بنیادین در ساختار واتساپ خواهد شد. از سوی دیگر، تاکید پاول دورف و ایلان ماسک بر ناامن بودن واتساپ، می‌تواند منجر به تلاش کاربران واتساپ به یک سکوی رقیب و جایگزین شود، آنچه مسلم است، مفهوم امنیت در فضای مجازی اکنون بیش از آنکه یک واقعیت فنی باشد، به ابزاری برای رقابت‌های تجاری کلان تبدیل شده است و کاربران باید با هوشیاری بیشتری نسبت به انتخاب ابزار‌های ارتباطی خود اقدام کنند.