یک استادیار دانشگاه آزاد اسلامی در گفتوگو با آناتک:
حجت الاسلام کاشانی در جلسه سوم «مبانی فاطمیه»:
در گفت وگو با آنا مطرح شد
بازار نوآفرین مسیری برای تأمین مالی شرکت‌های فناور و ارزش‌آفرینی دارایی‌های نامشهود
حامد رفیعی در گفتوگو با آناتک، با اشاره به عرضه اولیه سهام شرکت مایکت در بازار نوآفرین فرابورس ایران، این رویداد را گامی در مسیر گسترش حضور شرکت‌های اقتصاد دیجیتال در بازار سرمایه ارزیابی کرد و گفت: «بازار نوآفرین فرابورس می‌تواند به یکی از مسیر‌های مؤثر و پایدار تأمین مالی شرکت‌های دانش‌بنیان تبدیل شود و زمینه پیوند گسترده‌تر سرمایه‌های مردمی با ظرفیت‌های نوآورانه اقتصاد کشور را فراهم کند.»
ورود شرکت‌های فناور به بازار سرمایه فراتر از عرضه سهام
رفیعی در ارزیابی عرضه اولیه سهام این شرکت اظهار کرد: «ورود به فرابورس را باید فراتر از عرضه سهام یک شرکت ارزیابی کرد. این رویداد نشان‌دهنده گسترش ظرفیت بازار سرمایه برای پذیرش نسل جدیدی از بنگاه‌های اقتصادی است که بخش قابل‌توجهی از ارزش‌آفرینی آنها نه بر پایه دارایی‌های فیزیکی، بلکه بر مبنای دانش، فناوری، نوآوری و مدل‌های جدید کسب‌وکار شکل گرفته است.»
وی افزود: «اقتصاد کشور در حال تجربه تحولاتی است که در آن فناوری، خدمات دیجیتال و کسب‌وکار‌های پلتفرمی نقش فزاینده‌ای در خلق ارزش اقتصادی پیدا می‌کنند. طبیعی است که نظام تأمین مالی نیز باید متناسب با این تحولات توسعه یابد و ابزار‌های مناسب برای رشد و گسترش این شرکت‌ها فراهم شود.»
رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی ادامه داد: «اقدام فرابورس ایران در ایجاد و توسعه بازار نوآفرین و فراهم‌کردن زمینه پذیرش و عرضه سهام چنین شرکت‌هایی، گامی ارزشمند در نزدیک‌کردن ظرفیت‌های بازار سرمایه به نیاز‌های واقعی اقتصاد دانش‌بنیان است.»
به گفته وی، اهمیت این رویداد زمانی بیشتر خواهد شد که تجربه ورود این شرکت پلتفرمی به الگویی قابل تکرار تبدیل شود و مسیر حضور سایر شرکت‌های واجد شرایط اقتصاد دیجیتال و کسب‌وکار‌های نوآور را در بازار سرمایه هموار کند.
رفیعی با اشاره به استقبال گسترده سرمایه‌گذاران از عرضه اولیه این شرکت گفت: «مشارکت بیش از یک میلیون و ۷۶۵ هزار کد معاملاتی حقیقی در این عرضه اولیه، نشان‌دهنده ظرفیت قابل‌توجه بازار سرمایه برای جلب مشارکت عمومی در کسب‌وکار‌های اقتصاد دیجیتال است.»
وی افزود: «این میزان مشارکت از آن جهت اهمیت دارد که نشان می‌دهد شرکت‌های فناور و پلتفرمی نیز می‌توانند مورد توجه طیف گسترده‌ای از سرمایه‌گذاران قرار گیرند و بازار سرمایه ظرفیت ایجاد ارتباط میان سرمایه‌گذاران و کسب‌وکار‌های نوآور را دارد.»
رفیعی در عین حال تأکید کرد که استقبال از عرضه اولیه به‌تنهایی معیار موفقیت اقتصادی یک شرکت نیست و آنچه در بلندمدت اهمیت دارد، تداوم رشد اقتصادی، شفافیت عملکرد، پایداری سودآوری و توانایی استفاده از ظرفیت بازار سرمایه برای تأمین مالی توسعه فعالیت‌هاست.
وی تصریح کرد: «هدف نهایی باید آن باشد که این مشارکت به گسترش فرصت‌های سرمایه‌گذاری مولد و تقویت ظرفیت‌های اقتصادی شرکت‌های دانش‌بنیان منجر شود.»
ضرورت بازنگری در روش‌های ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود
رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی با تأکید بر اهمیت دارایی‌های نامشهود در ارزش‌آفرینی شرکت‌های دانش‌بنیان اظهار کرد: «یکی از تفاوت‌های اساسی شرکت‌های فناور با بسیاری از بنگاه‌های سنتی، ماهیت دارایی‌ها و منابع خلق ارزش آنهاست.»
وی توضیح داد: «در یک بنگاه صنعتی، بخش مهمی از دارایی‌ها ممکن است شامل زمین، ساختمان، ماشین‌آلات و تجهیزات باشد؛ اما در یک شرکت فعال در اقتصاد دیجیتال، بخش قابل‌توجهی از ارزش اقتصادی می‌تواند از دارایی‌های نامشهود، نرم‌افزار اختصاصی، دانش فنی، مالکیت فکری، برند، سرمایه انسانی، شبکه کاربران و ظرفیت توسعه بازار ناشی شود.»
رفیعی افزود: «ممکن است ارزش دفتری دارایی‌های یک شرکت فناور محدود باشد، اما توان اقتصادی و ظرفیت خلق ارزش آن، به دلیل برخورداری از فناوری اختصاصی، مدل کسب‌وکار مقیاس‌پذیر و قابلیت ایجاد جریان نقدی در آینده، به‌مراتب بیشتر باشد.»
وی تصریح کرد: «نکته مهم آن است که همه عوامل مؤثر بر ارزش اقتصادی یک شرکت، الزاماً به‌عنوان دارایی در صورت‌های مالی شناسایی نمی‌شوند. از همین رو، ارزش‌گذاری شرکت‌های فناور نیازمند روش‌های تخصصی و متناسب با ماهیت فعالیت آنهاست.»
به گفته رفیعی، ارزیابی این شرکت‌ها باید علاوه بر اطلاعات مالی و دارایی‌های قابل شناسایی، بر عواملی همچون کیفیت فناوری، پایداری مدل درآمدی، مزیت رقابتی، ظرفیت رشد، ریسک‌های کسب‌وکار و جریان نقدی آتی استوار باشد.
وی تأکید کرد: «تجربه پذیرش و عرضه این شرکت در فرابورس می‌تواند به توسعه شناخت بازار سرمایه از مدل‌های کسب‌وکار دیجیتال و تقویت زیرساخت‌های ارزش‌گذاری شرکت‌های متکی بر دانش، فناوری و دارایی‌های نامشهود کمک کند.»
بازار نوآفرین چه نقشی در تأمین مالی شرکت‌های دانش‌بنیان دارد؟
رفیعی با اشاره به جایگاه بازار نوآفرین در ساختار فرابورس گفت: «بازار نوآفرین یکی از ظرفیت‌های مهم برای توسعه حضور شرکت‌های دانش‌بنیان، فناور و نوآور در بازار سرمایه است و می‌تواند به رفع بخشی از محدودیت‌های دسترسی این شرکت‌ها به منابع مالی کمک کند.»
وی افزود: «شرکت‌های دانش‌بنیان در مراحل مختلف رشد خود به منابع مالی متفاوتی نیاز دارند و نمی‌توان تمامی این نیاز‌ها را صرفاً از طریق تسهیلات بانکی پاسخ داد. از این رو، توسعه ابزار‌هایی همچون سرمایه‌گذاری جسورانه، مشارکت سرمایه‌گذاران و تأمین مالی مبتنی بر سهام، ضرورتی جدی برای رشد اقتصاد دانش‌بنیان است.»
رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی تصریح کرد: «حضور در فرابورس، علاوه بر فراهم‌کردن امکان نقدشوندگی سهام و کشف قیمت در بازار، می‌تواند به افزایش شفافیت مالی، ارتقای حاکمیت شرکتی، بهبود اعتبار بنگاه و گسترش ارتباط با سرمایه‌گذاران کمک کند.»
وی در عین حال بر ضرورت تفکیک عرضه اولیه سهام موجود از تأمین مالی مستقیم شرکت تأکید کرد و گفت: «باید میان عرضه اولیه سهام موجود و تأمین مالی مستقیم شرکت تفاوت قائل شد. عرضه سهام سهامداران فعلی لزوماً منابع جدیدی وارد شرکت نمی‌کند؛ اما حضور در بازار سرمایه می‌تواند زمینه استفاده از ابزار‌هایی مانند افزایش سرمایه و انتشار اوراق مالی را برای توسعه فعالیت‌ها فراهم سازد.»
رفیعی افزود: «موفقیت بازار نوآفرین را نباید صرفاً با تعداد شرکت‌های پذیرش‌شده یا عرضه‌های اولیه سنجید؛ بلکه میزان تأمین مالی واقعی، رشد شرکت‌ها، کیفیت افشای اطلاعات و توسعه ظرفیت‌های اقتصادی آنها نیز باید مورد توجه قرار گیرد.»
نقش معاونت علمی در تسهیل ورود شرکت‌های فناور به فرابورس
رفیعی با اشاره به ضرورت تقویت همکاری میان معاونت علمی و نهاد‌های بازار سرمایه اظهار کرد: «از منظر معاونت علمی، توسعه دسترسی شرکت‌های دانش‌بنیان به بازار سرمایه یک ضرورت راهبردی است؛ زیرا دستیابی به رشد پایدار اقتصاد دانش‌بنیان بدون برخورداری از ابزار‌های مالی متنوع و متناسب با ویژگی‌های کسب‌وکار‌های فناور، دشوار خواهد بود.»
وی افزود: «یکی از محور‌های مهم توسعه تأمین مالی دانش‌بنیان‌ها، کمک به آماده‌سازی شرکت‌های فناور برای ورود به بازار سرمایه و تقویت همکاری میان نهاد‌های تخصصی ارزش‌گذاری، سرمایه‌گذاری و پذیرش است.»
رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی ادامه داد: «ارتقای شفافیت و انضباط مالی، توسعه روش‌های ارزش‌گذاری شرکت‌های متکی بر دارایی‌های نامشهود، تقویت سرمایه‌گذاری جسورانه و گسترش ارتباط میان شرکت‌های فناور و سرمایه‌گذاران، از جمله حوزه‌هایی است که می‌تواند در همکاری میان معاونت علمی و نهاد‌های مالی مورد توجه قرار گیرد.»
وی همچنین بر ضرورت تسهیل فرایند ورود شرکت‌های واجد شرایط به فرابورس تأکید کرد و گفت: «لازم است فرایند پذیرش تا عرضه اولیه شرکت‌های دانش‌بنیان، ضمن حفظ استاندارد‌های نظارتی و حقوق سرمایه‌گذاران، شفاف‌تر، سریع‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر شود.»
رفیعی افزود: «شرکت‌های فناور به دلیل سرعت تحولات فناوری و رقابت در بازار، به دسترسی به‌موقع به منابع مالی نیاز دارند. کاهش موانع غیرضروری و توسعه زیرساخت‌های تخصصی تأمین مالی می‌تواند به افزایش اثربخشی بازار سرمایه در حمایت از رشد این شرکت‌ها کمک کند.»
تبدیل تجربه پذیرش شرکت‌های دیجیتال به الگویی برای دانش‌بنیان‌ها
رفیعی در پایان با تأکید بر اینکه عرضه اولیه این شرکت باید در چارچوب یک مسیر بلندمدت ارزیابی شود، اظهار کرد: «ورود این شرکت به بازار نوآفرین نشان می‌دهد شرکت‌هایی که مهم‌ترین مزیت رقابتی آنها دانش، فناوری و نوآوری است نیز می‌توانند با رعایت الزامات بازار سرمایه، از ظرفیت سرمایه‌گذاری عمومی بهره‌مند شوند.»
وی افزود: «این رویداد باید زمینه‌ساز گسترش حضور سایر شرکت‌های واجد شرایط اقتصاد دیجیتال در فرابورس باشد. هدف، شکل‌گیری جریانی مستمر از پذیرش، سرمایه‌گذاری و تأمین مالی شرکت‌های فناور است؛ جریانی که بتواند منابع مالی را به سمت توسعه فناوری، افزایش مقیاس فعالیت شرکت‌ها و خلق ارزش اقتصادی هدایت کند.»
رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی خاطرنشان کرد: «ورود این شرکت به فرابورس یک رویداد مهم است، اما دستاورد بزرگ‌تر زمانی محقق خواهد شد که این تجربه به الگویی قابل تکرار برای سایر شرکت‌های دانش‌بنیان تبدیل شود و بازار سرمایه بتواند نقش مؤثرتری در تأمین منابع مالی توسعه فناوری و نوآوری کشور ایفا کند.»
وی در پایان تأکید کرد: «آینده تأمین مالی اقتصاد دانش‌بنیان در گرو آن است که بازار سرمایه بتواند در کنار دارایی‌های فیزیکی، ظرفیت ارزش‌آفرینی دانش، فناوری و دارایی‌های نامشهود را نیز به‌درستی ارزیابی کند. بازار نوآفرین فرابورس می‌تواند یکی از بستر‌های اصلی تحقق این هدف باشد.»
انتهای پیام/
