معاون امور تحول و تعالی سما دانشگاه آزاد در یادداشتی مطرح کرد
عینک‌های هوشمند ری‌بن متا بدون اجازه کاربران مکالمات را ضبط کردند
به گزارش خبرگزاری آنا گزارش‌های تازه کاربران عینک‌های هوشمند ری‌بن متا از فعال شدن ناخواسته قابلیت ضبط صدا و ذخیره مکالمات شخصی در برنامه Meta AI حکایت دارند. در شرایط عادی، کاربران برای فعال کردن دستیار هوش مصنوعی این عینک‌ها باید عبارت «هی متا» را بیان کنند یا از کنترل‌های فیزیکی دستگاه استفاده کنند، اما برخی صاحبان این محصولات متوجه شده‌اند که مکالمات روزمره آنها بدون انجام این اقدامات ضبط شده‌اند. موضوع زمانی توجه بیشتری جلب کرد که یکی از کاربران اعلام کرد این اتفاق را در ۳ عینک مختلف تجربه کرده و حتی غیرفعال کردن قابلیت پاسخ‌گویی بدون عبارت فعال‌سازی نیز مانع ثبت مکالمات نشده است. متا در واکنش به گزارش‌ها اعلام کرده مشکل برطرف شده و کاربران می‌توانند سابقه تعاملات صوتی خود را در تنظیمات برنامه بررسی و حذف کنند، اما جزئیات فنی راهکار استفاده‌شده یا دامنه دستگاه‌های تحت تأثیر هنوز مشخص نیست.
ضبط مکالمات بدون فعال شدن دستیار هوش مصنوعی
یکی از کاربران شبکه اجتماعی ردیت با انتشار گزارشی توضیح داده که عینک‌های ری‌بن متا متعلق به او در زمان گفت‌و‌گو‌های معمولی، بدون شنیدن عبارت فعال‌سازی دستیار هوش مصنوعی شروع به ضبط صدا کرده‌اند. این کاربر اعلام کرده در بخش تاریخچه برنامه Meta AI، فایل‌های صوتی و نسخه‌های متنی مکالماتی را مشاهده کرده که هرگز قصد ثبت آنها را نداشته است. به گفته وی، این رفتار در ۳ عینک مختلف از نسل‌های دوم و سوم محصولات متا تکرار شده و گزینه پاسخ‌گویی بدون عبارت «هی متا» نیز در تنظیمات دستگاه‌ها غیرفعال بوده است. تعدادی دیگر از کاربران نیز تجربه‌های مشابهی را مطرح کرده‌اند، هرچند تعداد گزارش‌های منتشرشده محدود است و هنوز نمی‌توان مشخص کرد این موضوع چه سهمی از دستگاه‌های موجود در بازار را تحت تأثیر قرار داده است.
کاربر یادشده احتمال داده که رفتار غیرمنتظره عینک‌ها پس از دریافت یکی از به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری اخیر آغاز شده باشد، اما متا ارتباط این اتفاق با نسخه مشخصی از نرم‌افزار را تأیید نکرده است. در بعضی موارد، چراغ اعلان داخلی عینک هنگام مکالمات معمولی روشن شده و از فعال شدن قابلیت‌های مرتبط با دستیار هوش مصنوعی خبر داده است. با این حال روشن شدن چراغ لزوماً به معنای آگاهی کاربر از آغاز ضبط نیست، زیرا ممکن است فرد در لحظه متوجه تغییر وضعیت دستگاه نشود یا تصور کند عینک صرفاً در حال پردازش یک فرمان عادی است. موضوع مهم دیگر آن است که کاربران پس از بررسی تاریخچه فعالیت صوتی متوجه ثبت مکالمات شده‌اند و بنابراین پرسش‌هایی درباره نحوه فعال شدن میکروفون و شرایط ذخیره اطلاعات ایجاد شده است.
متا در پاسخ به گزارش‌های منتشرشده اعلام کرده ایراد فنی را برطرف کرده و کاربران در هر زمان می‌توانند فایل‌های صوتی مربوط به تعاملات خود با دستیار هوش مصنوعی را مدیریت، بررسی یا حذف کنند. با وجود این، شرکت توضیح نداده چه عاملی باعث فعال شدن ناخواسته ضبط شده، آیا مشکل به نسخه خاصی از میان‌افزار مربوط بوده یا اصلاحات انجام‌شده از طریق به‌روزرسانی نرم‌افزاری در اختیار کاربران قرار گرفته‌اند. همچنین مشخص نیست تمام دستگاه‌های گزارش‌شده اصلاحات لازم را دریافت کرده‌اند یا خیر. بررسی‌های مستقل نیز تاکنون نتوانسته‌اند این رفتار را به‌صورت گسترده بازتولید کنند و اطلاعات موجود عمدتاً بر گزارش کاربران و تأیید برطرف شدن مشکل از سوی متا استوار هستند.
چراغ هشدار ضبط صدا تا چه اندازه از حریم خصوصی محافظت می‌کند؟
عینک‌های هوشمند ری‌بن متا به دوربین، میکروفون و دستیار هوش مصنوعی مجهز هستند و می‌توانند بدون نیاز به استفاده مستقیم از گوشی، عکس بگیرند، فیلم ضبط کنند و به پرسش‌های صوتی پاسخ دهند. متا برای آگاه کردن افراد اطراف از فعالیت دوربین، چراغ مخصوصی روی بدنه عینک قرار داده که هنگام ثبت تصویر روشن می‌شود. این شرکت در معرفی امکانات ایمنی محصولات خود بار‌ها بر نقش چراغ‌های هشدار در اطلاع‌رسانی درباره ضبط محتوا تأکید کرده است، اما گزارش اخیر یکی از محدودیت‌های این رویکرد را آشکار می‌کند. حتی اگر چراغ مربوط به فعالیت دستگاه روشن شود، ممکن است کاربر یا افراد حاضر در محیط متوجه آغاز ضبط ناخواسته صدا نشوند و مکالمه‌ای که قرار نبوده ثبت شود، در تاریخچه دستیار هوش مصنوعی ذخیره شود.
متا پیش‌تر برای کاهش احتمال ضبط پنهانی تصاویر، سازوکار محافظتی عینک‌های خود را تغییر داده بود. بر اساس این تغییرات، اگر چراغ هشدار مربوط به دوربین پوشانده شود یا فردی تلاش کند آن را از کار بیندازد، قابلیت ثبت تصویر غیرفعال خواهد شد. این شرکت همچنین در به‌روزرسانی دیگری امکان ادامه فیلم‌برداری پس از پوشاندن چراغ را محدود کرد تا نتوان با آغاز ضبط و سپس مخفی کردن چراغ، سازوکار اطلاع‌رسانی را دور زد. با این حال این تدابیر عمدتاً برای جلوگیری از سوءاستفاده عمدی از دوربین طراحی شده‌اند و لزوماً نمی‌توانند از فعال شدن ناخواسته قابلیت‌های صوتی جلوگیری کنند. تفاوت مهم ماجرای اخیر نیز در همین موضوع است، زیرا کاربران گزارش داده‌اند که بدون قصد ضبط و حتی بدون استفاده از فرمان فعال‌سازی، مکالمات آنها در دستگاه ثبت شده است.
از سوی دیگر، ذخیره شدن فایل صوتی در تاریخچه برنامه به‌تنهایی مشخص نمی‌کند اطلاعات تا چه اندازه پردازش شده‌اند یا در کدام بخش از زیرساخت متا نگهداری می‌شوند. هنوز اطلاعات کافی درباره انتقال احتمالی مکالمات ثبت‌شده به سرور‌های شرکت، مدت نگهداری آنها و نحوه دسترسی سامانه‌های پردازش هوش مصنوعی به این محتوا منتشر نشده است. متا تنها به امکان مدیریت و حذف سوابق صوتی اشاره کرده و توضیح نداده آیا اطلاعات مربوط به ضبط‌های ناخواسته در همه بخش‌های سامانه‌های پردازشی حذف شده‌اند یا خیر. این ابهام‌ها برای محصولی که معمولاً در محیط‌های عمومی، محل کار و گفت‌و‌گو‌های روزمره مورد استفاده قرار می‌گیرد، اهمیت ویژه‌ای دارند.
نگرانی درباره دسترسی پیمانکاران متا به تصاویر خصوصی
موضوع حریم خصوصی عینک‌های هوشمند متا پیش از انتشار گزارش‌های اخیر نیز با پرسش‌های متعددی همراه بوده است. در تحقیقات منتشرشده طی سال جاری، تعدادی از کارکنان شرکت ساما در کنیا که در زمینه برچسب‌گذاری داده‌های مورد استفاده برای توسعه هوش مصنوعی فعالیت می‌کنند، مدعی شده بودند به تصاویر و ویدئو‌هایی دسترسی داشته‌اند که با عینک‌های متا ثبت شده‌اند. این افراد گفته بودند بخشی از محتوای مشاهده‌شده شامل فعالیت‌های شخصی و موقعیت‌های خصوصی کاربران بوده و در بعضی موارد، افراد حاضر در تصاویر ظاهراً از ثبت شدن آنها اطلاع نداشته‌اند. گزارش‌های منتشرشده پس از گفت‌و‌گو با بیش از ۳۰ نفر از کارکنان این مجموعه، نگرانی‌هایی درباره نحوه انتخاب، پردازش و بررسی انسانی داده‌های تصویری ایجاد کردند.
یکی از کارکنان ساما مدعی شده بود که در میان اطلاعات مورد بررسی، تصاویری از فعالیت‌های کاملاً خصوصی افراد نیز وجود داشته است. بر اساس این گزارش‌ها، هرچند متا از ابزار‌هایی برای ناشناس‌سازی بعضی اطلاعات و کاهش قابلیت شناسایی چهره افراد استفاده می‌کند، این فرایند همیشه به یک شکل انجام نمی‌شود. انتشار چنین ادعا‌هایی به طرح شکایتی با درخواست رسیدگی گروهی علیه متا در آمریکا منجر شد و دادستان کل ایالت تگزاس نیز تحقیقاتی درباره نحوه جمع‌آوری اطلاعات شخصی، داده‌های چهره و میزان شفافیت شرکت در اطلاع‌رسانی به کاربران آغاز کرد. البته این موارد همچنان در مرحله بررسی حقوقی قرار دارند و مطرح شدن شکایت یا آغاز تحقیقات به معنای اثبات تمام ادعا‌های مطرح‌شده نیست.
این نگرانی‌ها در شرایطی افزایش یافته‌اند که عینک‌های هوشمند از نظر ظاهری شباهت زیادی به عینک‌های معمولی دارند و تشخیص امکانات فعال آنها برای افراد اطراف همیشه آسان نیست. برخلاف گوشی هوشمند که معمولاً هنگام فیلم‌برداری در دست کاربر قرار می‌گیرد، عینک می‌تواند هنگام حرکت، گفت‌و‌گو یا حضور در محیط‌های مختلف همچنان روی صورت باقی بماند و محتوای اطراف را از زاویه دید فرد ثبت کند. همین ویژگی باعث شده بحث درباره محدود کردن استفاده از چنین محصولاتی در محیط‌های حساس، محل‌های کار و بعضی فضا‌های عمومی جدی‌تر شود. در نروژ نیز پیشنهاد‌هایی برای اعمال محدودیت موقت بر استفاده از عینک‌های هوشمند دارای قابلیت ضبط تصویر مطرح شده، هرچند تصمیم نهایی درباره اجرای چنین محدودیتی اتخاذ نشده است.
کاربران چگونه سوابق ضبط صدا را بررسی کنند؟
متا اعلام کرده صاحبان عینک‌های هوشمند می‌توانند با مراجعه به برنامه Meta AI در گوشی، بخش تنظیمات دستگاه را باز کنند و از قسمت مربوط به حریم خصوصی عینک، تاریخچه فعالیت‌های صوتی را مشاهده کنند. در این بخش امکان بررسی و حذف سوابق تعامل با دستیار هوش مصنوعی وجود دارد و کاربران می‌توانند در صورت مشاهده مکالماتی که عمداً ضبط نکرده‌اند، آنها را از تاریخچه پاک کنند. همچنین تنظیمات مربوط به فعال‌سازی صوتی و پاسخ‌گویی بدون عبارت «هی متا» قابل تغییر هستند. البته نام دقیق گزینه‌ها ممکن است بسته به نسخه برنامه و منطقه جغرافیایی متفاوت باشد و این تنظیمات جایگزین اصلاح فنی علت ضبط ناخواسته محسوب نمی‌شوند.
با وجود اعلام متا درباره برطرف شدن مشکل، هنوز پرسش‌های مهمی درباره علت فعال شدن خودکار ضبط، تعداد دستگاه‌های تحت تأثیر و نحوه جلوگیری از تکرار آن باقی مانده‌اند. این اتفاق از آن جهت اهمیت دارد که نشان می‌دهد حفاظت از حریم خصوصی در محصولات پوشیدنی تنها به جلوگیری از سوءاستفاده عمدی کاربران محدود نمی‌شود و عملکرد نرم‌افزار و نحوه مدیریت داده‌ها نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارند. با گسترش عینک‌های مجهز به هوش مصنوعی و حضور دائمی آنها در زندگی روزمره، شفافیت درباره زمان فعال شدن میکروفون، شیوه ذخیره اطلاعات و امکان کنترل داده‌های ثبت‌شده به یکی از معیار‌های مهم اعتماد کاربران به این محصولات تبدیل خواهد شد.
انتهای پیام/
