مهندس سعودی اوپن‌ای‌آی که ایلان ماسک را الگوی خود می‌دانست، به شنود متهم شد
به گزارش خبرگزاری آنا؛ پرونده‌ای تازه در سیلیکون‌ولی، یکی از مهندسان سابق اوپن‌ای‌آی را با اتهام تلاش برای ضبط مخفیانه گفت‌و‌گو‌های مدیران این شرکت روبه‌رو کرده است. عبدالرحمن الفوزان، شهروند عربستان سعودی که از تیر سال گذشته در اوپن‌ای‌آی مشغول فعالیت بود، روز ۱۷ مهر توسط مأموران اف‌بی‌آی بازداشت شد و نخستین جلسه رسیدگی قضایی وی روز ۲۱ مهر برگزار شد. بر اساس اطلاعیه وزارت دادگستری آمریکا، تیم امنیتی اوپن‌ای‌آی دستگاه ضبط صدای کوچکی را پشت تلویزیون یکی از اتاق‌های جلسات مدیران پیدا کرده که احتمالاً با هدف دسترسی به گفت‌و‌گو‌های محرمانه درباره تحقیقات، محصولات آینده و برنامه‌های تجاری شرکت نصب شده بود. این پرونده در شرایطی مطرح شده که رقابت میان شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی، حفاظت از اطلاعات داخلی و جلوگیری از افشای فناوری‌های اختصاصی را به یکی از دغدغه‌های مهم صنعت تبدیل کرده است.
دستگاه شنود پشت تلویزیون اتاق جلسات
ماجرا از ۸ مهر آغاز شد؛ زمانی که تیم امنیتی اوپن‌ای‌آی در جریان بررسی تجهیزات دفتر این شرکت در سان‌فرانسیسکو، دستگاهی ناشناس را پیدا کرد که به درگاه USB پشت تلویزیون اتاق جلسات مدیران متصل شده بود. تجهیزات ضبط صدا با دستمال توالت پوشانده شده بودند و بررسی اولیه نیز حاکی از رمزگذاری اطلاعات ذخیره‌شده روی دستگاه بود. به گفته مقام‌های آمریکایی، بررسی تصاویر دوربین‌های مداربسته و سایر شواهد احتمال نصب این وسیله در حدود ۶ مهر را مطرح کرده است.
اتاقی که دستگاه در آن پیدا شد، محل برگزاری نشست‌هایی با محتوای حساس فنی و تجاری بود. بر اساس اسناد پرونده، مدیران اوپن‌ای‌آی در این محل درباره تحقیقات اختصاصی، برنامه توسعه محصولات، فرصت‌های تجاری، همکاری با دولت‌ها و تصمیم‌های راهبردی شرکت گفت‌و‌گو می‌کردند. مقام‌های قضایی معتقدند دسترسی مخفیانه به چنین مکالماتی می‌توانست اطلاعات مهمی درباره فعالیت‌های داخلی یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های هوش مصنوعی جهان در اختیار فردی غیرمجاز قرار دهد. البته هنوز مشخص نشده دستگاه واقعاً چه مقدار صدا ضبط کرده یا آیا اطلاعات ثبت‌شده به خارج از شرکت منتقل شده است.
اوپن‌ای‌آی تجهیزات کشف‌شده را دستگاهی پیشرفته توصیف کرده که از قابلیت‌های رمزگذاری و ثبت صدا برخوردار بوده است. با این حال طبق گزارش بلومبرگ، سخت‌افزار اصلی آن ظاهراً از قطعات الکترونیکی ارزان‌قیمت ساخته شده و ارزش یکی از اجزای مورد استفاده حدود ۱۴ دلار بوده است. این تفاوت بیانگر آن است که پیچیدگی ادعاشده دستگاه بیشتر به نحوه پیکربندی و قابلیت‌های نرم‌افزاری آن مربوط می‌شود تا قیمت یا اندازه سخت‌افزار.
سرنخ‌های مهم در تصاویر امنیتی و گفت‌و‌گو با چت‌بات
یکی از مدارک اصلی پرونده، تصاویر دوربین‌های مداربسته دفتر اوپن‌ای‌آی است که طبق ادعای دادستانی، حضور الفوزان را در نزدیکی اتاق جلسات مدیران در چند نوبت ثبت کرده‌اند. مقام‌های قضایی می‌گویند وی مجوز حضور در جلسات این اتاق را نداشته و رفت‌وآمدهایش با وظایف معمول کاری او ارتباطی نداشته است. تصاویر دیگری نیز مربوط به ۱۳ مهر هستند که ظاهراً وی را هنگام بازگشت به اتاق و بررسی پشت تلویزیون ثبت کرده‌اند؛ محلی که دستگاه شنود پیش‌تر از آن جمع‌آوری شده بود.
در همان روز، تیم امنیتی اوپن‌ای‌آی کیف رهاشده‌ای را در یکی دیگر از اتاق‌های شرکت بررسی کرد و علاوه بر کیف پول و مدارک شناسایی الفوزان، دومین دستگاه ضبط صدا را پیدا کرد که شباهت زیادی به تجهیزات کشف‌شده در اتاق جلسات داشت. دادستانی این موضوع را یکی دیگر از شواهد ارتباط متهم با دستگاه نخست دانسته است. با این حال وجود تجهیزات مشابه و تصاویر مداربسته هنوز به صدور حکم محکومیت منجر نشده و تحقیقات قضایی ادامه دارد.
بخش دیگری از شواهد به استفاده احتمالی از ابزارهای هوش مصنوعی مربوط می‌شود. طبق اسناد وزارت دادگستری، یک حساب چت‌بات مرتبط با همسر الفوزان که برخی مشخصات آن با حساب شخصی وی مشترک بوده، در روز‌های پیش از کشف دستگاه پرسش‌هایی درباره ساخت ضبط‌کننده صدای مداوم، بهبود کیفیت ضبط، تنظیم ارتباط وای‌فای، دسترسی از راه دور و رمزگذاری کارت حافظه مطرح کرده بود. دادستانی همچنین اعلام کرده این حساب درباره مشخصات فنی مرتبط با دستگاه کشف‌شده نیز پرسش‌هایی ثبت کرده است.
تحقیقات حاکی از آن است که الفوزان پیش از نصب احتمالی دستگاه، از یک ابزار نرم‌افزاری برای جست‌وجوی نشانی ساختمان‌های اوپن‌ای‌آی، ظرفیت اتاق‌های جلسات، برنامه برگزاری نشست‌ها و محل حضور مدیران ارشد استفاده کرده بود. این اطلاعات در کنار تصاویر امنیتی و کشف دستگاه دوم، مبنای بخشی از اتهامات مطرح‌شده علیه وی قرار گرفته‌اند. با وجود این، استفاده از حساب مرتبط با همسر متهم به‌تنهایی به معنی مشارکت وی در اقدام غیرقانونی نیست و دادستانی نیز در اطلاعیه منتشرشده چنین اتهامی را علیه همسر الفوزان مطرح نکرده است.
مهندسی که ایلان ماسک را الگوی خود معرفی کرده بود
پیشینه حرفه‌ای الفوزان یکی از جنبه‌های مورد توجه رسانه‌ها در این پرونده است. طبق گزارش فایننشال تایمز، وی از معدود شهروندان عربستان سعودی بود که توانسته بودند در شرکت‌های بزرگ فناوری سیلیکون‌ولی موقعیت شغلی به دست آورند و حتی احتمال داده می‌شد تنها شهروند سعودی شاغل در اوپن‌ای‌آی باشد. الفوزان پیش‌تر در شرکت‌هایی مانند متا و مایکروسافت فعالیت کرده بود و ارتباطاتی با مدیران فناوری و مقام‌های ارشد عربستان داشت. وی همچنین در برنامه‌هایی برای تقویت ارتباط میان فعالان فناوری آمریکایی و عربستانی مشارکت کرده و قرار بود در یکی از رویداد‌های دانشگاه استنفورد سخنرانی کند.
به گزارش گیزمودو، الفوزان در مصاحبه‌ای پیش از بازداشت، ایلان ماسک را الگوی حرفه‌ای خود معرفی کرده بود. این موضوع پس از انتشار خبر بازداشت وی توجه رسانه‌ها را جلب کرده است، زیرا ماسک از بنیان‌گذاران اولیه اوپن‌ای‌آی محسوب می‌شود که بعد‌ها از این مجموعه جدا شد و شرکت هوش مصنوعی رقیب خود را راه‌اندازی کرد. البته تاکنون هیچ مدرکی مبنی بر ارتباط ماسک یا شرکت‌های تحت مدیریت وی با اقدامات منتسب به الفوزان منتشر نشده و اشاره به الگو بودن ماسک صرفاً بخشی از پیشینه شخصی متهم است.
پرونده در شرایطی خبرساز شده که عربستان طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در صنعت فناوری آمریکا انجام داده است. این کشور از طریق صندوق‌های دولتی و شرکت‌های وابسته، تلاش کرده حضور خود را در بازار هوش مصنوعی گسترش دهد و با مجموعه‌هایی مانند شرکت xAI متعلق به ایلان ماسک همکاری کند. شرکت هیومین عربستان نیز امسال سرمایه‌گذاری ۳ میلیارد دلاری در xAI انجام داد. با این حال مقام‌های قضایی آمریکا تاکنون انگیزه مشخصی برای اقدام منتسب به الفوزان اعلام نکرده‌اند و هیچ اتهام رسمی درباره ارتباط این پرونده با دولت عربستان یا یک برنامه جاسوسی دولتی مطرح نشده است.
وضعیت اطلاعات اوپن‌ای‌آی و مجازات احتمالی
اوپن‌ای‌آی پس از کشف دستگاه شنود، موضوع را به اف‌بی‌آی اطلاع داد و همکاری با مقام‌های تحقیقاتی را آغاز کرد. این شرکت همچنین اعلام کرده از مدل‌های هوش مصنوعی اختصاصی خود برای بررسی ویژگی‌های دستگاه و کمک به شناسایی منشأ آن استفاده کرده است. با وجود این، مدارک منتشرشده از سوی وزارت دادگستری بیانگر نقش مهم تصاویر دوربین‌های مداربسته، بررسی کیف متهم و سوابق استفاده از ابزارهای نرم‌افزاری در روند تحقیقات هستند.
اوپن‌ای‌آی تأکید کرده تاکنون نشانه‌ای از دسترسی غیرمجاز متهم به وزن مدل‌های هوش مصنوعی، کد‌های منبع یا اطلاعات مشتریان و خروج این داده‌ها از شرکت پیدا نکرده است. این موضوع به معنی پایان تحقیقات یا رد احتمال ضبط مکالمات محرمانه نیست، اما میان اتهام تلاش برای شنود گفت‌و‌گو‌ها و سرقت قطعی فناوری‌های اختصاصی تفاوت وجود دارد. وکیل الفوزان نیز در واکنش اولیه، اتهامات مطرح‌شده را مغایر با شناخت اطرافیان از شخصیت وی توصیف کرده و بر ضرورت بررسی کامل شواهد تأکید داشته است.
بر اساس اعلام وزارت دادگستری، اتهام رسمی الفوزان استفاده یا تلاش برای استفاده غیرقانونی از تجهیزات الکترونیکی برای شنود مکالمات است. در صورت اثبات جرم، وی ممکن است به حداکثر ۵ سال زندان، پرداخت ۲۵۰ هزار دلار جریمه و ۳ سال نظارت قضایی پس از آزادی محکوم شود. جلسه بعدی رسیدگی به پرونده برای ۲۷ مهر برنامه‌ریزی شده و اف‌بی‌آی همچنان درباره ابعاد ماجرا و انگیزه احتمالی متهم تحقیق می‌کند.
انتهای پیام/
