نتیجه یک نظرسنجی در آمریکا:
پنلهای خورشیدی ارزان چینی درآمد شرکتهای برق را کاهش داد
به گزارش خبرگزاری آنا؛ قیمت پنل خورشیدی که در ابتدای قرن جاری حدود ۵ تا ۶ دلار به ازای هر وات ظرفیت بود، اکنون به حدود ۱۲ سنت رسیده است. افزایش عظیم ظرفیت تولید در چین مهمترین عامل این کاهش قیمت محسوب میشود و براساس برآورد وود مکنزی، ظرفیت تولید تجهیزات خورشیدی این کشور به حدود ۱.۳۶ تراوات رسیده است. ارزانی تجهیزات باعث شده استفاده از خورشیدی از فناوریای وابسته به یارانه در برخی بازارها، به گزینهای اقتصادی برای کارخانهها، فروشگاهها و خانوارهایی تبدیل شود که برق شبکه برایشان گران یا غیرقابل اتکاست. ظرفیت خورشیدی جهان نیز در پایان سال ۲۰۲۵ به حدود ۱.۲ تراوات رسید و مؤسسه انرژی اعلام کرده انرژی خورشیدی ۷۱ درصد از رشد انرژیهای تجدیدپذیر در همان سال را به خود اختصاص داده است.
برق خورشیدی برای کارخانهها به یک راه کاهش هزینه تبدیل شده است
نمونه این تغییر را میتوان در پاکستان دید، جایی که کارخانه سیمان بستوی در منطقه چکوال اکنون بیش از یکچهارم برق خود را از پنلهای خورشیدی تأمین میکند و قصد دارد تا پایان سال ۶.۳۴ مگاوات دیگر به ظرفیت ۲۶ مگاواتی فعلی اضافه کند. مدیر این کارخانه میگوید استفاده از خورشیدی برای حفظ توان رقابت ضروری شده، زیرا رقبای آن نیز همین مسیر را دنبال کردهاند. برای کارخانههایی که بیشتر مصرف برقشان در ساعات روز اتفاق میافتد، تولید خورشیدی با الگوی مصرف آنها همزمان است و میتواند مستقیماً خرید برق از شبکه را کاهش دهد. همین شرایط در بسیاری از کشورهای آفریقایی نیز دیده میشود و مؤسسه امبر پیشبینی کرده است حدود ۱۷ گیگاوات ظرفیت خورشیدی تازه در سال ۲۰۲۶ در آفریقا نصب شود که بخش عمده آن سامانههای کوچک و پراکنده در کارخانهها و کسبوکارها خواهد بود.
رشد خورشیدی فقط به شرکتهای بزرگ محدود نمانده است. در فیلیپین برآورد میشود ظرفیت پنلهای پشتبامی طی ۱۲ ماه تقریباً دو برابر شده باشد و محاسبات امبر نشان میدهد هزینه یک سامانه خورشیدی خانگی در این کشور میتواند در کمی بیش از سه سال از محل کاهش قبض برق جبران شود. هند نیز از سال ۲۰۲۴ برنامه ملی یارانهای نصب پنل پشتبامی را دنبال میکند و تاکنون بیش از پنج میلیون خانه به این سامانهها مجهز شدهاند. در بخشهایی از آفریقا، ترکیب پنل خورشیدی و باتری برای خانوارهایی که پیشتر به چراغ نفتی یا شبکه برق ناپایدار وابسته بودند، امکان دسترسی روزانه و قابل اتکاتر به روشنایی و برق را فراهم کرده است.
مشتریان پردرآمد کمتر از شبکه برق خرید میکنند
همین موفقیت برای شرکتهای برق مسئله تازهای ایجاد کرده است. خانوادهها و شرکتهایی که توان خرید پنل و باتری دارند معمولاً از مشتریان پردرآمد و خوشحساب شبکه هستند، اما با تولید بخش بیشتری از برق خود، خرید آنها از شرکت برق کاهش پیدا میکند. مدیر شرکت K-Electric که برق حدود ۲۰ میلیون نفر در کراچی را تأمین میکند، خورشیدی را همزمان یک فرصت و یک مشکل توصیف کرده است. بسیاری از خانههای مناطق مرفه کراچی به پنل مجهز شدهاند و همان مشتریانی که درآمد قابل اتکایی برای شرکت برق ایجاد میکردند اکنون بخش مهمی از مصرف خود را از شبکه خارج کردهاند.
شرکت اسکوم در آفریقای جنوبی نیز با شرایط مشابهی روبهروست. این شرکت تخمین میزند پنلهای پشتبامی و باتریها، که پس از سالها قطعی برق بهخصوص میان کسبوکارها و خانوارهای پردرآمد رواج پیدا کردند، بخشی از کاهش فروش برق آن را رقم زدهاند. مشکل اینجاست که صاحبان پنل همچنان هنگام ابری شدن هوا، شبها یا خالی شدن باتری به شبکه نیاز دارند و حتی در طول روز ممکن است برق اضافی خود را به همان شبکه بازگردانند. در نتیجه هزینه نگهداری خطوط، پستها و نیروگاههای پشتیبان از بین نمیرود، اما درآمد حاصل از فروش برق کاهش پیدا میکند و شرکتها ناچارند شیوه محاسبه تعرفه و هزینه استفاده از شبکه را بازطراحی کنند.
شبکههای قدیمی برای جریان دوطرفه برق ساخته نشدهاند
چالش فقط مالی نیست و ورود میلیونها تولیدکننده کوچک نحوه کار شبکه برق را نیز تغییر میدهد. شبکههای سنتی برای انتقال برق از نیروگاههای بزرگ به مصرفکنندگان طراحی شدهاند، درحالیکه پنلهای پشتبامی میتوانند در ساعات آفتابی برق را در جهت مخالف وارد شبکه کنند. اگر تولید در یک محله از مصرف بیشتر شود، ولتاژ شبکه افزایش پیدا میکند و اپراتور ممکن است ناچار شود میزان برق قابل تزریق از خانهها را محدود کند. از طرف دیگر، عبور ناگهانی ابر از یک منطقه میتواند ظرف مدت کوتاهی مقدار زیادی از تولید خورشیدی را کاهش دهد و نیروگاهها یا باتریهای دیگر باید این افت را جبران کنند.
استرالیا یکی از نمونههای روشن این مسئله است. حجم بالای پنلهای پشتبامی در برخی مناطق باعث شده مصرف برق از شبکه در میانه روز بسیار پایین بیاید و مدیریت نیروگاههایی که برای پایداری شبکه لازم هستند دشوارتر شود. متخصصان همچنین هشدار میدهند پیشبینی تولید هزاران سامانه پراکنده بهمراتب سختتر از پیشبینی خروجی چند نیروگاه بزرگ است. در شهری مانند پرت، عبور یک توده ابری بزرگ میتواند افتی در تولید خورشیدی ایجاد کند که از نظر شبکه شبیه از دست رفتن ناگهانی ظرفیت یک نیروگاه بزرگ باشد. باتریهای خانگی، سامانههای پیشبینی دقیقتر و تجهیزات جدید کنترل شبکه میتوانند بخشی از این نوسان را مدیریت کنند.
هوش مصنوعی و باتریها به مدیریت شبکههای تازه کمک میکنند
شرکتهای برق و دولتها در حال استفاده از ابزارهای تازه برای تطبیق شبکه با این ساختار هستند. مدلهای یادگیری ماشین میتوانند دادههای هواشناسی، مصرف و تولید را ترکیب کنند و تخمین دقیقتری از میزان برق پنلهای پراکنده ارائه دهند. شرکتهایی فعال در پیشبینی انرژی مدلهای خود را مرتب با اطلاعات تازه شبکه آموزش میدهند تا تغییرات فصلی و ساعتی تولید خورشیدی را سریعتر تشخیص دهند. کاهش قیمت باتریها نیز کمک میکند بخشی از برق تولیدشده در ظهر بهجای ورود مستقیم به شبکه ذخیره و در ساعات بعد مصرف شود.
ارزان شدن پنلها در نهایت ساختار سنتی صنعت برق را از یک سامانه متمرکز با چند تولیدکننده بزرگ به شبکهای تبدیل میکند که میلیونها مصرفکننده میتوانند همزمان تولیدکننده نیز باشند. این تغییر برای خانوارها و کسبوکارها برق ارزانتر و در برخی مناطق دسترسی مطمئنتر ایجاد میکند، اما شرکتهای برق را مجبور خواهد کرد درباره تعرفهها، هزینه نگهداری شبکه و نحوه مدیریت تولید پراکنده تجدیدنظر کنند. روند نصب نیز نشانهای از توقف ندارد و کاهش بیشتر قیمت پنل و باتری میتواند سرعت این جابهجایی را در سالهای آینده افزایش دهد.
انتهای پیام/
