به مناسبت انتصاب حجتالاسلام طائب؛
شرکتهای هوش مصنوعی با خرید عمده کتابهای نایاب، نسخههای چاپی را تخریب میکنند
به گزارش خبرگزاری آنا؛ گزارشهای منتشرشده حاکی از آن است که برخی پروژههای مرتبط با آموزش مدلهای هوش مصنوعی از روش «اسکن تخریبی» برای تبدیل کتابهای چاپی به دادههای دیجیتال استفاده میکنند. در این روش، شیرازه کتاب با دستگاههای برش جدا میشود و صفحات آزادشده با سرعت بالا وارد اسکنرهای صنعتی میشوند. این شیوه اگرچه امکان استخراج سریع و کمهزینه حجم زیادی از متن را فراهم میکند، در مورد کتابهای قدیمی و نایاب به معنای از بین رفتن نسخه فیزیکی اثر است.
افشای «پروژه پاناما» و پرونده آنتروپیک
بخش مهمی از این بحث به پرونده حقوقی آنتروپیک، سازنده چتبات کلود، بازمیگردد. در جریان رسیدگیهای قضایی در سال ۲۰۲۵، مشخص شد این شرکت در پروژهای محرمانه با نام «پروژه پاناما» میلیونها نسخه کتاب چاپی را خریداری کرده و برای دیجیتالیسازی آنها از روشهای تخریبی استفاده کرده است. دادگاه آمریکا در نهایت اسکن کتابهایی را که بهصورت قانونی خریداری شده بودند، در چارچوب استفاده منصفانه ارزیابی کرد، اما نحوه برخورد با نسخههای فیزیکی همچنان انتقادات اخلاقی گستردهای را به همراه داشت.
در مقابل، برخی پروژهها مسیر متفاوتی را دنبال میکنند. اوپنایآی و مایکروسافت با کتابخانه دانشگاه هاروارد برای دیجیتالیسازی حدود یک میلیون کتاب در دسترس عموم همکاری کردهاند. ایلان ماسک نیز اعلام کرده است که از تیم xAI خواسته برای حفظ کتابهای نایاب، از روشهای اسکن غیرتخریبی استفاده کند.
سفارشهای عجیب، زنگ خطر برای کتابفروشان
در هفتههای اخیر، کتابفروشان مستقل در کشورهای مختلف اروپا نسبت به سفارشهای عمده و غیرمعمول کتابهای قدیمی و کمیاب حساستر شدهاند. برای نمونه، کتابفروشی Kennys در ایرلند با سفارشی برای حدود ۵ هزار جلد کتاب نایاب مواجه شده است. نکته قابل توجه این بود که خریدار برخلاف رویه معمول دانشگاهها، کتابخانهها یا مجموعهداران، برای قیمت کتابها چانهزنی نکرد و همین موضوع احتمال ارتباط سفارش با پروژههای هوش مصنوعی را افزایش داد.
توماس کنی، مدیر این کتابفروشی، اعلام کرده است که برای جلوگیری از نابودی نسخههای ارزشمند و حمایت از حقوق پدیدآورندگان، قصد دارد سفارشهایی را که احتمال میدهد با هدف آموزش مدلهای هوش مصنوعی انجام میشوند، با دقت بیشتری بررسی کند و در موارد مشکوک از فروش کتابها خودداری کند.
اسکن غیرتخریبی؛ گزینهای کندتر، اما ایمنتر
اسکن تخریبی تنها راه تبدیل کتابهای چاپی به داده دیجیتال نیست. Internet Archive سالهاست برای دیجیتالیسازی کتابهای قدیمی و نایاب از روشهای غیرتخریبی استفاده میکند و صفحات را بدون جدا کردن شیرازه، بهصورت صفحهبهصفحه اسکن میکند. در این روش، کتاب روی تجهیزات مخصوص قرار میگیرد و صفحات با دقت بیشتری ثبت میشوند تا نسخه فیزیکی اثر نیز حفظ شود.
مشکل اصلی این روش، سرعت پایینتر و هزینه بیشتر در مقایسه با اسکن تخریبی است. با افزایش تقاضای شرکتهای هوش مصنوعی برای حجم عظیمی از دادههای متنی، نگرانی کتابفروشان این است که سرعت و هزینه به معیار اصلی تبدیل شود و ارزش تاریخی نسخههای فیزیکی در این فرآیند نادیده گرفته شود. در چنین شرایطی، برخی کتابهای نایاب ممکن است پس از تبدیل شدن به داده آموزشی، دیگر نسخه فیزیکی قابل نگهداری نداشته باشند.
انتهای پیام/
