رکوردشکنی برنامه «یک محصول نانویی در هر روز کاری» با ثبت ۴۰ محصول

سعید سرکار، با اشاره به برنامه‌ریزی برای توسعه محصولات مبتنی بر فناوری نانو در کشور گفت: در ابتدای سال ۱۴۰۴ و در گفت‌و‌گو با معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس‌جمهور، مقرر شد ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو به ازای هر روز کاری یک محصول جدید مبتنی بر فناوری نانو را به مرحله دریافت تأییدیه نانومقیاس برساند. بر همین اساس تعداد روز‌های کاری سال محاسبه و هدف کمی مشخص شد.

وی افزود: از این رو، با وجود جنگ «۱۲‌روزه» و جنگ «رمضان» حدود ۵۲ روز از شرایط کاری کشور تحت تأثیر قرار گرفت و مجموع روز‌های کاری به حدود ۱۹۰ روز کاهش یافت؛ در نهایت ۲۳۰ محصول موفق به دریافت گواهینامه «نانومقیاس» شدند که ۴۰ محصول بیش از هدف تعیین‌شده است و با احتساب این محصولات، مجموع محصولات دارای این گواهینامه در کشور به ۱۹۶۵ محصول رسید.

سرکار درباره معیار‌های صدور گواهینامه نانومقیاس توضیح داد: این تأییدیه بر اساس دو شاخص اصلی صادر می‌شود؛ نخست اینکه در محصول از فناوری نانو استفاده شده و ابعاد آن در مقیاس کمتر از ۱۰۰ نانومتر باشد و این موضوع به‌صورت علمی احراز شود. دوم اینکه استفاده از فناوری نانو موجب بهبود عملکرد محصول شود؛ به‌گونه‌ای که کیفیت، دوام یا کارایی آن نسبت به محصولات معمولی افزایش یابد؛ بنابراین صرف نانویی بودن محصول کافی نیست و باید ارزش افزوده و ویژگی‌های عملکردی برتری نسبت به نمونه‌های متعارف داشته باشد.

این مقام مسئول با تشریح فرآیند ارزیابی محصولات نانویی در سال ۱۴۰۴ گفت: در این سال ۶۵۳ درخواست بررسی محصول به گروه ارزیابی محصولات فناوری نانو ارجاع شد و همچنین بررسی ۳۲ پرونده‌ای که از انتهای سال گذشته آغاز شده بود، ادامه یافت. از مجموع درخواست‌ها، ۴۱۲ محصول با ارائه مستندات فنی اولیه قابل قبول پذیرش شده و به مرحله بعد راه یافتند. همچنین ۱۱۹ محصول برای تکمیل مستندات فنی و با استفاده از اعتبار شبکه آزمایشگاهی به‌صورت مشروط پذیرش شدند و ۱۱۳ محصول به دلیل ارائه نکردن حداقل مستندات لازم برای اثبات ارتباط با فناوری نانو یا انصراف شرکت متقاضی مورد پذیرش قرار نگرفتند.

به گفته سرکار، پس از انجام بازدید از خطوط تولید، نمونه‌برداری، انجام آزمون‌های مقیاس و کارایی و بررسی نتایج، در نهایت ۲۳۰ گواهینامه نانومقیاس و ۳۶ گواهینامه آزمایشی صادر شد. همچنین بررسی ۲۲ محصول به دلایلی مانند عدم امکان تولید، نبود هماهنگی برای بازدید و یا انصراف شرکت از ادامه فرآیند ارزیابی متوقف شد.

رئیس مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی معاونت علمی در ادامه به محصولات نیازمند مجوز‌های قانونی اشاره کرد و گفت: محصولاتی که برای تولید و عرضه در بازار نیازمند دریافت مجوز از مراجع قانونی مانند سازمان غذا و دارو، سازمان دامپزشکی و سازمان حفظ نباتات هستند، تنها از نظر مقیاس، جنس و غلظت اجزای نانومتری مورد ارزیابی قرار می‌گیرند و بررسی خواص، ایمنی و ملاحظات بهداشتی آنها بر عهده همان سازمان‌های تخصصی است.

سرکار اضافه کرد: در این راستا ۳۶ محصول به سازمان غذا و دارو، ۳ محصول به سازمان دامپزشکی، ۴ محصول به وزارت جهاد کشاورزی و ۸ محصول به واحد‌های درون‌ستادی ارجاع شده‌اند و در صورت دریافت مجوز‌های لازم، گواهینامه نانومقیاس به آنها اعطا خواهد شد.

وی با اشاره به نقش شرکت‌های دانش‌بنیان در توسعه این محصولات افزود: در سال ۱۴۰۴ تعداد ۶۱ شرکت موفق به دریافت گواهینامه نانومقیاس شدند. از این میان، ۲۷ شرکت در استان تهران مستقر هستند. استان اصفهان با ۵ شرکت در رتبه دوم قرار دارد و پس از آن استان یزد با ۴ شرکت و استان فارس با ۳ شرکت قرار گرفته‌اند. در مجموع شرکت‌های دریافت‌کننده این گواهینامه در حدود ۲۰ استان کشور پراکنده‌اند.

سرکار درباره توزیع استانی محصولات نیز گفت: استان تهران با ۶۴ محصول در رتبه نخست قرار دارد، استان فارس با ۴۸ محصول در رتبه دوم و استان مازندران با ۲۴ محصول در جایگاه سوم قرار گرفته است. همچنین استان زنجان با ۲۳ محصول، قم با ۱۷ محصول، استان مرکزی با ۱۶ محصول، قزوین با ۱۱ محصول و اصفهان با ۷ محصول در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

وی درپایان به حوزه‌های صنعتی محصولات دریافت‌کننده گواهینامه نانومقیاس در سال ۱۴۰۴ اشاره کرد و گفت: بیشترین سهم مربوط به حوزه «ملزومات صنعتی» با ۷۲ محصول است. پس از آن حوزه «انرژی، نفت و صنایع وابسته» با ۴۱ محصول در رتبه دوم قرار دارد. حوزه «مواد شیمیایی» با ۳۶ محصول رتبه سوم را به خود اختصاص داده و حوزه «دارو، بهداشت و سلامت» با ۲۶ محصول در رتبه چهارم قرار گرفته است. سایر محصولات نیز در حوزه‌های مختلف صنعتی توزیع شده‌اند.