تکبر فناورانه، دلیلی که حتی غولهای بزرگی مانند سونی اریکسون را زمین میزند
یک دهه پایانی قرن بیستم، بازار جهانی گوشی همراه صحنه نبردی نفسگیر میان نوکیا، موتورولا، اریکسون و زمزمههایی از حضور سونی بود. شرکت اریکسون سوئد اگرچه در فناوری زیرساختهای مخابراتی حرف اول را میزد، اما در طراحی ظاهری و جذابیت برای کاربر نهایی، روزهای پرنوسانی را تجربه میکرد. از سوی دیگر، سونی ژاپن با تجربهای درخشان در تولید محصولات صوتی و تصویری، تشنه ورود به عرصه گوشیهای همراه بود. به گزارش وبسایت تحلیلی جی اسام آرنا، در سال ۲۰۰۰ میلادی، اریکسون متحمل ضرر هنگفتی در بخش گوشیهای همراه شد و جرقه نخست گفتوگوها برای یافتن شریکی قدرتمند زده شد.
نهایتاً در اکتبر ۲۰۰۱، شرکت مشترک سونی اریکسون با سرمایهای مساوی از دو طرف، به طور رسمی پا به عرصه وجود نهاد. دفتر مرکزی این شرکت در شهر لندن مستقر شد و مأموریت آن، تلفیق طراحی مینیمال ژاپنی با مهندسی قدرتمند سوئدی تعریف شد. ایرانیانی که آن سالها پیگیر فناوری بودند، ورود این برند را نویدبخش رقابتی تازه در بازار گوشی میدانستند؛ رقابتی که ماحصل آن محصولاتی باکیفیت و خوشساخت میشد.
خاطرهانگیزترین و پرفروشترین محصولات سونی اریکسون
سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۷ را بیتردید میتوان دوران شکوفایی و اوج قدرت سونی اریکسون نامید. نخستین محصول مهم این شرکت، مدل T۶۱۰ بود که با صفحه نمایش رنگی، دوربین و ارتباط بیسیم بلوتوث، انقلابی در رده گوشیهای میانرده ایجاد کرد. مجله معتبر استاف این گوشی را در سال ۲۰۰۳ به عنوان «جذابترین گوشی سال» معرفی نمود. اما طلسم واقعی با معرفی سری واکمن در سال ۲۰۰۵ شکسته شد. مدل W۸۰۰ و سپس W۸۱۰ مفهوم «گوشی موسیقی محور» را برای همیشه تغییر دادند.
کاربران ایرانی که آن روزها علاقه وافری به موسیقی و رادیو داشتند، این گوشیها را به عنوان نمادی از سبک زندگی مدرن میشناختند. صدای بینظیر، دکمههای اختصاصی پخش موسیقی و نرمافزار کاربردی، خاطرات فراموشنشدنی برای نسلی از جوانان ساخت.
سری سایبرشات در همان سالها، با مدل K۷۵۰ وارد میدان شد تا رقابت تنگاتنگی با برندهایی مانند نوکیا (سری ان) آغاز کند. گوشی K۸۰۰ با لنز ساخت شرکت آلمانی کارل زایس و فلاش زنون واقعی، مرز میان دوربین کامپکت و گوشی همراه را محو کرد. به استناد گزارش مالی سالانه شرکت در سال ۲۰۰۷، فروش کلی سونی اریکسون به بیش از صد میلیون دستگاه در آن سال رسید و سهم بازار جهانی آن به حدود ۹ درصد افزایش یافت.
۳ اشتباه مهم که سونی اریکسون را ضعیف کرد
هرچند طلوع پرشکوه سونی اریکسون، غروب سریعتری نیز داشت. سال ۲۰۰۷، نقطه عطفی بیرحمانه برای این شرکت محسوب میشود. در همان سالی که سونی اریکسون رکورد فروش خود را جشن میگرفت، شرکت اپل اولین آیفون را رونمایی کرد.
تلفن هوشمندی با صفحه نمایش تمام لمسی و حذف کامل دکمههای فیزیکی. طبق تحلیل مؤسسه پژوهشی گارتنر، سونی اریکسون سه اشتباه مهلک مرتکب شد: نخست، وابستگی بیش از حد به سیستم عامل اختصاصی خود که توسط نوکیا توسعه مییافت و روزبهروز پیرتر میشد. دوم، دیر باور کردن انقلاب صفحهلمسی و اصرار بر تولید گوشیهای دکمهدار تا سال ۲۰۰۹. سوم، نادیده گرفتن اندروید به عنوان یک سیستم عامل متنباز و رایگان در سالهای نخست که نتیجۀ این خطاها افول سونی اریکسون بود.
سهم بازار سونی اریکسون در فاصله سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰، از ۹ درصد به حدود ۴ درصد سقوط کرد. شرکتهای تازهنفس مانند اچتیسی و سپس سامسونگ با پذیرش سریع اندروید، بازار را از چنگ این غول سابق بیرون کشیدند.
طلاقی رسمی و تولد دوبارهای ناقص؛ سونی تنها ماند
سال ۲۰۱۱ را میتوان سال آخرین نفسهای سونی اریکسون به عنوان یک شرکت مستقل دانست. در اکتبر ۲۰۱۱، سونی ژاپن با پرداخت مبلغ ۱ میلیارد و ۵۰ میلیون یورو، سهم ۵۰ درصدی اریکسون را به طور کامل خریداری کرد. به گزارش وبسایت بلومبرگ، اریکسون ترجیح داد به کسب و کار اصلی خود یعنی زیرساختهای شبکه و ارتباطات نسل چهارم و پنجم بازگردد، جایی که هیچگاه رقیب قدرتمندی نداشت.
نام تجاری سونی اریکسون برای همیشه از روی محصولات حذف شد و برند سونی به تنهایی بر روی گوشیهایی با نام اکسپریا قرار گرفت. اریکسون نیز از آن تاریخ به بعد، تنها به عنوان تأمینکننده فناوری پشت پرده و مالک برخی پتنتها در صنعت گوشیهای همراه حضور پیدا کرد.
حالا یک سوال مهم را باید پاسخ داد، آیا سونی توانست راه سونی اریکسون را ادامه دهد؟ پاسخ کوتاه: خیر. گرچه سونی در ابتدا گوشیهای قدرتمندی مانند اکسپریا زد (اکسپریا زد) با بدنه شیشهای و مقاومت در برابر آب تولید کرد، اما هرگز نتوانست دوران اوج دهه ۲۰۰۰ را تکرار کند.
تلاش سونی برای تلفیق کنسول بازی پلیاستیشن با گوشیهای سری اکسپریا پلی نیز با استقبال سرد بازار مواجه شد. اساساً سونی هرگز ذات یک شرکت «تلفنهمراهساز» را درک نکرد و گوشیهایش همیشه محصولاتی دوستداشتنی، اما ناموفق تجاری بودند.
وضعیت کنونی و نقشه راه؛ تعطیلی، فروش روبهکاهش یا تغییر ماهیت؟
پاسخ صریح به پرسش اصلی این گزارش: شرکت سونی اریکسون به طور کامل تعطیل و منحل شده است. این برند تجاری دیگر وجود خارجی ندارد. اما پرسش پیچیدهتر این است که «جانشین پیشفرض» آن یعنی بخش گوشیهای همراه سونی امروزه در چه وضعیتی به سر میبرد؟ بر اساس گزارش مالی شرکت سونی برای سال مالی ۲۰۲۴ (منتهی به مارس ۲۰۲۵)، سهم بخش موبایل (که محصولات آن با برند اکسپریا عرضه میشود) از درآمد کل سونی کمتر از ۳ درصد است.
سونی در سال ۲۰۲۵ در مجموع حدود ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار دستگاه گوشی هوشمند فروش داشته است. این رقم برای سال ۲۰۲۶ (پیشبینی بر اساس روند سه ماهه نخست) به حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار دستگاه کاهش یافته؛ یعنی کاهشی حدود ۱۴ درصدی نسبت به سال قبل. بدین ترتیب، سونی در میان تولیدکنندگان گوشیهای هوشمند جهان در رتبه پانزدهم قرار دارد و سهم بازار جهانی آن به کمتر از نیم درصد رسیده است.
درآمد بخش موبایل سونی در بازه پنج ساله (۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶) سیری نزولی ملایم، اما پیوسته داشته و از ۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۱ به حدود ۲ میلیارد و دویست میلیون دلار در سال ۲۰۲۶ تنزل یافته است. ارزش فعلی کل شرکت سونی حدود ۱۱۰ میلیارد دلار است، اما بخش موبایل سهمی ناچیز از این ارزش را به خود اختصاص میدهد.
چرا نسل بعدی باید تاریخ سونی اریکسون را بداند؟
برای فعالان اقتصادی و سیاستگذاران صنعت فناوری در ایران، قصه سونی اریکسون حکایت عبرتآموزی دارد. هیچ شرکتی به دلیل بزرگی و سابقه درخشانش، مصون از سقوط نیست. مهمترین عاملی که سونی اریکسون را از اوج به فرود کشاند، «تکیه بر افتخارات گذشته و دیر باور کردن موجهای تازه فناوری» بود. در حالی که شرکتهای رقیب با انقلابی به نام صفحه لمسی و حذف دکمههای فیزیکی وارد شد و سامسونگ با انعطافپذیری و پذیرش سریع اندروید، بازار را قبضه کرد، سونی اریکسون به قدرت برند و طراحی دکمهدار خود مغرور بود.
این یعنی یک شرکت حتی با داشتن سرمایه، دانش فنی و شهرت جهانی، اگر نتواند خود را با سلیقه و تکنولوژی روز وفق دهد، محکوم به نابودی یا حاشیهای شدن است. امروزه سونی دیگر تمرکز خود را از تولید انبوه گوشی برای عموم برداشته و به تولید محصولاتی خاص و گرانقیمت برای عکاسان حرفهای و علاقمندان به فیلمبرداری (سری اکسپریا پرو) روی آورده است. چشمانداز آینده این بخش نیز مبهم به نظر میرسد و گمانهزنیها حاکی از احتمال خروج کامل سونی از بازار گوشیهای همراه تا پیش از سال ۲۰۳۰ میلادی است.
انتهای پیام/
