احتمال مسدودی کامل و دائم تلگرام در روسیه قوت گرفت

زمزمه‌های قطع دسترسی به این برنامه از روز‌های گذشته در خروجی خبرگزاری‌ها بازتاب یافته است و منابع خبری اعلام کردند کاربران به زودی امکان بارگیری فایل نصبی یا تبادل داده را بر بستر شبکه‌های ارتباطی از دست می‌دهند. دومای روسیه بلافاصله این خبر‌ها را تکذیب کرد و نمایندگان پارلمان انتشار چنین اطلاعاتی را زودهنگام دانستند، اما تجربه افت سرعت تبادل اطلاعات طی ماه‌های گذشته، گمانه‌زنی‌ها درباره انسداد این برنامه را تقویت می‌کند.

ضرب‌الاجل نهادهای ناظر و الزام به انتقال سرورها

سازمان نظارت بر رسانه‌های روسیه پیش‌تر در اواخر بهمن ماه محدودیت‌هایی را روی این سکو اعمال کرد و دلیل آن را نقض قوانین فدراسیون دانست. مدیران این نهاد تاکید دارند که تلگرام بستر فعالیت را برای سرویس‌های اطلاعاتی غرب فراهم کرده است و تا زمانی که سرورهای خود را به داخل مرزهای روسیه منتقل نکند، این محدودیت‌ها پابرجا می‌ماند. سرگئی بویارسکی، رئیس کمیته سیاست اطلاعاتی دوما، از تماس مدیران تلگرام با سازمان نظارت بر رسانه‌ها خبر می‌دهد.

قانون بومی‌سازی داده‌ها که از سال ۲۰۱۵ میلادی اجرایی شد، نقطه آغاز این کشمکش‌ها به شمار می‌رود؛ مقرراتی که شرکت‌های مستقر در خارج را ملزم می‌کند اطلاعات کاربران روس را منحصراً در سرورهای داخل خاک روسیه پردازش کنند. کرملین این قوانین را هم‌زمان با آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ تغییر داد و دامنه نظارت خود را توسعه بخشید. بر اساس مقررات مصوب که از ابتدای دی ماه سال جاری لازم‌الاجرا شد، تمامی ارائه‌دهندگان خدمات اینترنتی موظف هستند پیام‌های کاربران شامل متن، صدا، تصویر و فراداده را به مدت ۳ سال ذخیره کنند و آن‌ها را بنا به درخواست نهادهای دارای مسئولیت تحویل دهند؛ روندی که حتی داده‌های پاک‌شده توسط کاربران را نیز در بر می‌گیرد.

پروژه کوچ کاربران و چالش‌های حریم خصوصی

مقام‌های مسکو هم‌زمان تلاش می‌کنند شهروندان را به سمت استفاده از پیام‌رسان مکس هدایت کنند. رئیس‌جمهوری روسیه شخصاً دستور توسعه این برنامه را صادر کرده است تا حاکمیت سایبری مدنظر دولت محقق شود.

دولتمردان در توضیح این اقدام استدلال می‌کنند که برنامه بومی علاوه بر تامین ابزار ارتباطی، امکان دسترسی یکپارچه به خدمات دولتی را نیز فراهم می‌کند. بررسی رسانه‌ها نشان می‌دهد او پس از این مهاجرت، بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱ بیش از پنجاه بار به روسیه سفر کرده است و منابع نزدیک به وی، مسدودسازی پلتفرم فعلی او را نیز اجتناب‌ناپذیر می‌دانند.

سابقه انسداد شبکه‌های اجتماعی برای انتقال محل نگهداری داده‌ها به خاک روسیه

روند محدودسازی برنامه‌های مستقر در خارج از اسفند ۱۴۰۰ با قطع دسترسی به فیس‌بوک و اینستاگرام آغاز شد و دامنه آن به تدریج افزایش یافت. دولت در مرداد ۱۴۰۳ پلتفرم سیگنال را مسدود کرد، یک سال بعد محدودیت‌هایی را روی تلگرام و واتس‌اپ اعمال کرد و در نهایت برنامه‌های اسنپ‌چت و فیس‌تایم را در آذر ۱۴۰۴ از دسترس خارج ساخت. دسترسی به واتس‌اپ نیز در بهمن ماه جاری به طور کامل قطع شد.