کانالها و گروههای تلگرامی در سایه بیقانونی سکو، اعتراضات مردمی را به انحراف کشاندند
بررسی روندهای ارتباطی نشان میدهد تلگرام با تکیه بر سرعت بالای انتشار محتوا، ساختار شبکهای و قابلیت ایجاد گروهها و کانالهای پرمخاطب، به بستری اصلی برای فراخوان، پوشش خبری و جهتدهی به جریان اعتراضات تبدیل شده است؛ نقشی که فراتر از اطلاعرسانی صرف بوده و در برخی موارد به سازماندهی و تشدید تحرکات میدانی انجامیده است.
بر اساس گزارشهای تحلیلی منتشرشده، در بازه زمانی ۷ تا ۱۱ دیماه ۱۴۰۴، حدود ۳۸۳ هزار پست توسط بیش از ۵۶ هزار رسانه و کاربر فعال در تلگرام تولید و بازنشر شده است. این حجم از محتوا در مجموع نزدیک به ۷۲۱ میلیون بازدید به ثبت رسانده که نشاندهنده نقشآفرینی قابل تأمل این سکو در جریانسازی رسانهای اعتراضات است.
اوج تولید محتوا و انتشار فراخوانهای مربوط به تجمعها، در ساعات پایانی روز ۷ دیماه و همزمان با آغاز تجمعات در روز ۸ دی ثبت شده است؛ بازهای که بیشترین میزان تعامل و بازدید را نیز به خود اختصاص داده است.
همچنین بررسیها نشان میدهد بخش قابل توجهی از محتوای مرتبط با اغتشاش و خشونت، توسط رسانههای خارج از کشور و کاربران سازمانی تولید شده است و بهواسطه الگوریتمهای تلگرام، بازدیدی بیشتر از ظرفیت واقعی منتشرکنندگان را دریافت کردهاند.
مکانیزمهای اثرگذاری تلگرام
۱- سازماندهی و هماهنگی
تلگرام با فراهمکردن امکان ایجاد سریع گروهها و کانالها، به بستری برای انتقال اطلاعات مربوط به زمان و مکان تجمعات تبدیل شد. همچنین تبادل تجربیات میان شرکتکنندگان در تجمعات درباره شیوههای اعتراض و نحوه مواجهه با نیروهای امنیتی، از دیگر کارکردهای این فضا بوده است.
۲- اطلاعرسانی و انتشار محتوا
انتشار گسترده اخبار، تصاویر و ویدیوهای مرتبط با اعتراضات، چه مستند و چه غیرمستند، باعث شد تلگرام در بسیاری از موارد به منبع اولیۀ شایعات تبدیل شود؛ محتوایی که پیش از انتشار در سایر سکوها مانند ایکس (توییتر) و اینستاگرام، در این پیامرسان دستبهدست میشد.
۳- تبلیغات هدفمند علیه نظام
گزارشها حاکی از آن است که در آستانه و حین اعتراضات، برخی کانالهای تلگرامی داخلی و خارجی بهصورت سازمانیافته به انتشار محتوای تبلیغاتی علیه ایران پرداختهاند.
۴- تحریک خشونت و اغتشاش
برخی کانالهای معاند نیز با انتشار تصاویر خشونتبار و آموزش اقدامات تخریبی، تلاش کردهاند اعتراضات صنفی را به آشوبهای گستردهتر تبدیل کنند.
هرچند تلگرام بیش از هشت سال است که در ایران با محدودیت دسترسی روبروست، ولی بیتوجهی به ساماندهی وضعیت پالایششکنها و تلاشهای مستقل مدیران این سکو در ارائه پروکسیها سبب شده است که همچنان امکان نقشآفرینی مخرب برای افکار عمومی ایرانیها را داشته باشد، وضعیتی که اصلاح نمیشود، مگر در کشور یک زیستبوم کامل ارتباطی در لایههای مختلف شکل بگیرد و سکوهای خارجی در صورتی در ایران فعالیت کنند که قوانین جاری ایران را بپذیرند و اجرا کنند. سرعت بالای انتشار محتوا، ساختار شبکهای و امکان ایجاد گروههای پرجمعیت و بیتوجهی سکو به قوانین خودش از جمله عواملی است که نقش تلگرام را در رخدادهای اخیر تقویت کرده است.
این گزارش که بر پایه پایش محتوای تولیدشده در فضای مجازی و تحلیل روندهای ارتباطی تهیه شده است، نشان میدهد کنترل و مدیریت شایعات و محتوای خشونتآمیز در سکوهای خارجی مانند تلگرام، به یکی از چالشهای جدی امنیت فضای مجازی ایران تبدیل شده است.
انتهای پیام/
