پیشنهاد سردبیر
علم و پژوهش
ورزش به مغز فرصت خانهتکانی میدهد
دانشمندان در مرور تازهای از پژوهشها شواهدی یافتهاند که نشان میدهد ورزش از فرایندهای زیستی مؤثر بر سامانه پاکسازی مغز پشتیبانی میکند؛ سامانهای که هنگام خواب مواد زائد انباشتهشده را از مغز خارج میکند و برای حفظ سلامت مغز با افزایش سن اهمیت دارد.
در گفتوگوی آناتک با یک استاد باستانشناسی دانشگاه آزاد بررسی شد
پیش از کشف آهن، انسانها با چه فلزی ابزار میساختند
هزاران سال، سنگ مهمترین ابزار انسان بود؛ اما روزی که بشر آموخت فلز را از دل سنگهای معدنی بیرون بکشد، مسیر کشاورزی، تجارت، جنگ، شهرنشینی و حتی شکلگیری قدرتهای سیاسی تغییر کرد.
ابوالوفا بوزجانی؛ دانشمندی که میان ستارگان و زندگی روزمره پلی از ریاضیات ساخت
بغدادِ قرن چهارم هجری، پایتخت دانش و ستارهشناسی بود. در این شهر، ریاضیدانی از بوزجانِ خراسان سرگرم کاری بود که تنها به آسمان ختم نمیشد. همان کسی که جدولهای دقیق مثلثاتی را برای رصد ماه تنظیم میکرد، همزمان کتابی برای دبیران، مأموران مالیات، بازرگانان و صنعتگران مینوشت. آثار بر جای مانده از ابوالوفای بوزجانی نشان میدهد او ریاضیات را نه دانشی دور از زندگی، بلکه ابزاری برای فهم آسمان و سامان دادن به کارهای روزمره میدانست.
هر نوع آبی برای مصرف دارو مناسب نیست
مصرف دارو با یک لیوان آب، توصیهای است که تقریبا همه ما بارها شنیدهایم؛ اما کمتر کسی به این فکر میکند که آیا هر نوع آبی برای این کار مناسب است یا خیر. امروزه انواع مختلفی از آبهای معدنی، آبهای قلیایی و نوشیدنیهای گوناگون در دسترس هستند و بسیاری از افراد، بدون توجه به تفاوتهای شیمیایی آنها، داروی خود را با هر مایعی که در اختیار دارند مصرف میکنند. در حالی که همین انتخاب ساده میتواند در برخی داروها، بهویژه داروهای دارای پوشش مقاوم به اسید معده، بر عملکرد دارو اثر بگذارد.
چرا ذهن ما برای زندگی مدرن طراحی نشده است؟
شتاب بیسابقه زندگی مدرن ممکن است ذهن و بدن انسان را در وضعیتی قرار داده باشد که با روند تکامل آن سازگار نیست؛ پژوهشگران میگویند همین ناهماهنگی میتواند زمینهساز بسیاری از مشکلات جسمی و روانی، از اضطراب گرفته تا چاقی، باشد.
در گفتوگو با استاد زمینشناسی دانشگاه آزاد بررسی شد
روایت ۲۰۰ میلیون ساله تولد تنگه هرمز
امروز تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان است، اما کمتر کسی میداند این آبراه استراتژیک چگونه شکل گرفته است. آیا تنگه هرمز تنها یک شکاف طبیعی است یا حاصل میلیونها سال برخورد قارهها، کوهزایی و دگرگونیهای زمین؟
شیفت شبِ مغز
وقتی خواب به نظافتچی پنهان سلولهای عصبی تبدیل میشود
سالها تصور میشد خواب فقط فرصتی برای استراحت مغز است؛ اما پژوهشهای یک دهه اخیر این تصویر را دگرگون کردهاند. دانشمندان اکنون میگویند در عمیقترین مراحل خواب، سامانهای ناشناخته در مغز فعال میشود که مواد زائد حاصل از فعالیت سلولهای عصبی را جمعآوری و دفع میکند؛ فرایندی که ممکن است در پیشگیری از بیماریهایی مانند آلزایمر نقشی کلیدی داشته باشد، هرچند پژوهشگران تأکید میکنند هنوز همه ابعاد این سازوکار شناخته نشده است.
سروصدای خودروها؛ تهدیدی فراتر از آزار صوتی
سروصدای ناشی از عبور و مرور خودروها ممکن است تنها آسایش ساکنان را بر هم نزند، بلکه در بلندمدت با افزایش خطر ابتلا به بیماری پارکینسون نیز ارتباط داشته باشد.
در گفتوگوی آناتک با پژوهشگر «دانشگاه کیل» آلمان بررسی شد
وقتی آب به سدی نامرئی برای جانوران تبدیل میشود
چرا گاهی جانوران دریایی بدون آنکه رفتارشان تغییر کند، ناگهان از بخشی از آب ناپدید میشوند؟ پژوهشگران آلمانی اکنون نشان دادهاند که پاسخ همیشه در زیستشناسی نیست؛ گاهی خود فیزیک آب مرزی نامرئی ایجاد میکند که حتی شناگران فعال نیز توان عبور از آن را ندارند.
چرا بعضی گونهها سریعتر از تغییرات اقلیمی منقرض میشوند
تغییرات اقلیمی دیگر تنها به افزایش میانگین دمای زمین محدود نمیشود؛ خشکسالیهای شدید، توفانهای ویرانگر، بالا آمدن سطح آب دریاها و دگرگونی زیستگاهها نیز به بخشی از پیامدهای آن تبدیل شدهاند. اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) گزارش میدهد که دستکم ۱۵ هزار و ۸۰۱ گونه در فهرست سرخ این نهاد از تغییرات اقلیمی تاثیر پذیرفتهاند و خطر انقراض آنها افزایش یافته است.
