هوشمصنوعیها بیدلیل رایگان نیستند
فناوری AI دقیقاً چگونه کار میکند؟ آیا استفاده روزمره از این فناوری به همان اندازه که ساده بهنظر میرسد، بیخطر است؟ پشت این گسترش سریع، چه واقعیتهایی پنهان شده است؟ کاربران در مواجهه با آن باید به چه نکاتی توجه داشته باشند؟ گفتوگوی آناتک با محسن محرمی، استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد ملارد و متخصص حوزه هوشمصنوعی که در ادامه میخوانید، برای پاسخ به این پرسشها انجام شده است:
چرا اغلب ابزارها و سامانههای هوش مصنوعی بهصورت رایگان یا با هزینه بسیار پایین در اختیار کاربران قرار میگیرند؟
محرمی: امروز ارزش اطلاعات از بسیاری از منابع سنتی بیشتر شده است و هرچه داده بیشتری در اختیار باشد، امکان تصمیمسازی و اثرگذاری اقتصادی نیز بیشتر خواهد بود
هوشمصنوعی برای بهبود عملکرد خود، نیاز به دادههای بیشتر و تعامل گستردهتر با کاربران دارد. هرچه دادههای ورودی بیشتری به یک سامانه ارائه شود، کیفیت خروجی آن نیز بهتر خواهد شد. به همین دلیل، بسیاری از شرکتها ترجیح میدهند در کوتاهمدت از بخشی از منافع مالی خود صرفنظر کنند تا در بلندمدت بتوانند دادههای بیشتری جمعآوری کنند و مدلهای خود را دقیقتر آموزش دهند.
شرکتهای AI از طریق استفاده کاربران، الگوهای رفتاری، نیازها، علایق و نوع مواجهه جوامع مختلف با فناوری خود را تحلیل میکنند. این اطلاعات در آینده میتواند برای توسعه بازار، طراحی محصول و اهداف اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد.
امروزه ارزش اطلاعات از بسیاری از منابع سنتی بیشتر شده است و هرچه داده بیشتری در اختیار باشد، امکان تصمیمسازی و اثرگذاری اقتصادی نیز بیشتر خواهد بود.
آیا این فرایند جمعآوری داده و الگوبرداری از رفتار کاربران میتواند امنیت آنان را به خطر بیاندازد؟
بله، بهطور قطع این امکان وجود دارد. امروزه بسیاری از کاربران بدون بررسی کافی به لینکها، اپلیکیشنها یا بسترهایی اعتماد میکنند که ممکن است ماهیت واقعی آنها مشخص نباشد. اگر کاربر نرمافزاری را فقط به دلیل ظاهر قابل اعتماد یا تبلیغ آن نصب کند، ممکن است ناخواسته راه دسترسی به اطلاعات خود یا حتی به برخی زیرساختها را باز کند.
به همین دلیل، یکی از مهمترین نگرانیها در حوزه هوش مصنوعی، بحث اعتماد بیضابطه به ابزارها و خدماتی است که با این عنوان معرفی میشوند.
چگونه هوش مصنوعی رفتار کاربران را تحلیل میکند؟ آیا هوش مصنوعی واقعاً مکالمه انسانی را میفهمد یا فقط از روی الگوها و الگوریتمها تشخیص میدهد؟
هوش مصنوعی اساساً بر پایه الگو و Pattern عمل میکند. نام آن هوش مصنوعی است، اما این به معنای فهم انسانی نیست. آنچه در این سامانهها وجود دارد، مجموعهای از الگوها، مدلهای زبانی و دادههای آموزشی است که باعث میشود سامانه بتواند پاسخهایی تولید کند یا رفتارهایی شبیه به درک از خود نشان دهد.
البته این سیستمها هنوز هم دقت صددرصدی ندارند و در بسیاری از موارد خطا، تناقض یا پاسخهای ناقص در خروجی آنها مشاهده میشود.
چگونه هوشمصنوعی لهجههای مختلف را تشخیص میدهد؟
مسئله اصلی در این حوزه، پردازش گفتار یا همان Speech Processing است. وقتی سامانه بتواند ساختار کلمات را تشخیص دهد، تفاوت لهجهها بیشتر به تفاوت در نحوه بیان برمیگردد. اگر دادههای آموزشی کافی از لهجهها و بیانهای مختلف در اختیار سامانه قرار گیرد، میتواند واژهها را در شرایط متنوعتری شناسایی کند. درواقع، هوش مصنوعی معنای لهجه را به شکل انسانی درک نمیکند، بلکه الگوهای صوتی را با مدلهای از پیش آموختهشده تطبیق میدهد.
تحلیل گفتوگوها توسط هوش مصنوعی چه تفاوتی با روشهای سنتی دارد؟
محرمی: هوش مصنوعی در حوزه تحلیل داده، بیش از هر چیز بهخاطر سرعت و گستره پردازش خود اهمیت پیدا کرده است
در ماهیت تحلیل، تفاوت خیلی بنیادینی وجود ندارد، اما هوش مصنوعی این کار را در مقیاس بزرگتر، با سرعت بیشتر و با قابلیت پردازش همزمان حجم زیادی از دادهها انجام میدهد. برای مثال، برخی از سامانهها میتوانند پیامهای صوتی را به متن تبدیل کنند و بعد از تولید متن، آن را در حوزههای مختلف از جمله تحلیل اجتماعی، اقتصادی، خبری یا امنیتی بررسی کنند.
هوش مصنوعی در حوزه تحلیل داده، بیش از هر چیز بهخاطر سرعت و گستره پردازش خود اهمیت پیدا کرده است.
مهمترین نکتهای که در زمینه استفاده از هوش مصنوعی باید به آن توجه شود، چیست؟
به نظر من، مهمترین مسئله، آموزش و فرهنگسازی عمومی است. مردم نباید به هر نرمافزار، سایت یا محیطی که با عنوان هوش مصنوعی معرفی میشود، اعتماد کنند. همچنین نباید هر دستوری را که از سوی این ابزارها دریافت میکنند، بدون بررسی اجرا کنند.
این موضوع فقط به یک حوزه محدود نیست. ما در حوزه پزشکی، آموزش، امنیت، کسبوکار و بسیاری از زمینههای دیگر شاهد ورود هوش مصنوعی هستیم. اگر کاربر آموزش ندیده باشد، ممکن است بهسادگی دچار خطا شود یا حتی تصمیمهایی بگیرد که تبعات جدی داشته باشد.
آیا اعتماد عمومی به خروجیهای هوش مصنوعی میتواند خطرناک باشد؟
بله، این موضوع بویژه در حوزههای حساس پررنگتر است. برای مثال، در مسائل پزشکی اگر فردی فقط براساس توصیه یک سامانه هوش مصنوعی اقدام به مصرف دارو یا انجام شیوه درمانی کند، بسیار خطرناک است. به همین دلیل، هوش مصنوعی باید بعنوان یک ابزار کمکی دیده شود، نه یک مرجع نهایی تصمیمگیری و یک متخصص انسانی که دارای علم پزشکی، مهندسی، هنری و... است.
برای فرهنگسازی در این زمینه چه راهکاری پیشنهاد میکنید؟
این کار باید مشابه بسیاری از آموزشهای عمومی دیگر انجام شود. همانطور که در دورههای مختلف برای استفاده از عابربانک، فضای مجازی یا خدمات الکترونیکی آموزش عمومی داده شد، درباره هوش مصنوعی هم باید محتوای آموزشی گسترده تولید شود.
صداوسیما، خبرگزاریها، نهادهای آموزشی، فرهنگی و اجتماعی میتوانند از طریق تیزر، پوستر، کلیپ و برنامههای آموزشی، آگاهی مردم را افزایش دهند. همچنین افرادی که قصد دارند بهصورت تخصصی یا حرفهای از هوش مصنوعی استفاده کنند، باید پیش از ورود جدی به این حوزه، آموزش لازم را ببینند یا با متخصصان مشورت کنند.
درنهایت، استفاده از این فناوری زمانی مفید خواهد بود که با دانش، احتیاط و سواد رسانهای و فناورانه همراه باشد.
انتهای پیام/
