بازی و محتوای استاندارد ۲ حلقۀ اصلی زیست بوم دیجیتال کودک ایرانی هستند

بازی‌های دیجیتال و محتوای آموزشی می‌توانند نقش مهمی در شکل‌گیری یک زیست‌بوم دیجیتال امن برای کودکان ایرانی داشته باشند. «سیدجواد شیخ‌الاسلامی، کارشناس و پژوهشگر فضای مجازی» در گفت‌و‌گو با خبرنگار آناتک، استفاده از داده‌های رفتاری در بازی‌ها، ایجاد زیرساخت‌های متناسب با سن و تولید محتوای استاندارد را از نیاز‌های اصلی این حوزه عنوان کرد.

بازی به عنوان بستر یادگیری

این کارشناس درباره ظرفیت بازی‌های دیجیتال برای آموزش کودکان گفت: بازی‌ها معدن داده‌های رفتاری هستند. فناوری می‌تواند از «ارزیابی پنهان» استفاده کند.

وی توضیح داد: به جای اینکه به کودک بگوییم «برو تمرین ریاضی»، درون بازی ماین‌کرفت پلی ایجاد می‌شود که اگر کودک آن را با سه مثلث بسازد، محکم‌تر می‌شود.

وی افزود: هوش مصنوعی داخل بازی می‌تواند شکست‌های کودک را تحلیل کرده و «چالش تطبیقی» تولید کند. اگر کودک در حل معما عجله دارد، بازی سرعت را کم می‌کند و مهارت «تأمل» را جایزه می‌دهد.

این کارشناس ادامه داد: بازی به «آزمایشگاه علوم اعصاب تعاملی» تبدیل می‌شود که در آن سرگرمی، بستر جذب مفاهیم انتزاعی است. بازی ساده‌ترین راه برای آموزش است؛ استفاده از علاقه کودک برای یاد دادن. موضوعی به نام گیمیفیکیشن نیز برای همین کار به وجود آمده است تا بازی ابزاری برای آموختن شود.

معماری یک زیست‌بوم دیجیتال امن

وی درباره الزامات ایجاد یک زیست‌بوم دیجیتال امن برای کودک ایرانی گفت: فقط سه مؤلفه حیاتی و شدنی وجود دارد؛ سامانه احراز سن مبتنی بر تقویم آموزشی، نه بیومتریک، که کودک با کد دانش‌آموزی وارد شود؛ مخزن محتوای آفلاین برای مناطق کم‌اینترنت تا کودک مجبور نباشد برای هر چیزی به گوگل مراجعه کند؛ و داشبورد ساده والدین که فقط سه عدد نشان دهد.

به گفته وی، این سه شاخص شامل «میزان تعامل فعال»، «تنوع موضوعات دیده‌شده» و «تعداد هشدار‌های رفتاری» است و نباید هزاران آمار بی‌معنی در اختیار والدین قرار گیرد.

احراز سن بدون ورود به حریم خصوصی

این کارشناس درباره احراز سن کودکان اظهار کرد: احراز سن می‌تواند بر مبنای تقویم آموزشی و کد دانش‌آموزی انجام شود. این روش به جای ورود به حوزه داده‌های بیومتریک، امکان می‌دهد دسترسی کودک متناسب با گروه سنی او تنظیم شود.

دسترسی آفلاین به محتوای آموزشی

وی درباره اهمیت مخزن محتوای آفلاین نیز گفت: وجود مخزن محتوای آفلاین باعث می‌شود کودک برای دسترسی به محتوای آموزشی مناسب، برای هر موضوعی مجبور نباشد به جست‌وجوی آزاد در اینترنت مراجعه کند.

وی افزود: این مسئله در مناطق کم‌اینترنت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و می‌تواند دسترسی پایدارتر به محتوای مناسب سن را فراهم کند.

داشبورد ساده برای والدین

این کارشناس درباره نحوه طراحی داشبورد والدین اظهار کرد: داشبورد والدین باید فقط اطلاعاتی را نمایش دهد که برای تصمیم‌گیری اهمیت دارد؛ «میزان تعامل فعال»، «تنوع موضوعات دیده‌شده» و «تعداد هشدار‌های رفتاری» سه شاخص اصلی هستند.

وی تأکید کرد: نمایش هزاران آمار بی‌معنی کمکی به والدین نمی‌کند. هدف داشبورد باید ارائه تصویری ساده و قابل فهم از تجربه دیجیتال کودک باشد.

خلأ محتوایی در زیست‌بوم کودک ایرانی

وی درباره بزرگ‌ترین خلأ فناوری ایران در حوزه کودک و نوجوان گفت: صریح‌ترین پاسخ، «نبود محتوای دیجیتال استاندارد و رده‌بندی‌شده» در کنار «نبود شاخص‌های بومی ایمنی» است.

این کارشناس ادامه داد: ما ابزار نظارت داریم، هرچند ضعیف؛ پلتفرم داخلی داریم، هرچند ناقص. کتاب، انیمیشن، بازی و ویدیوی آموزشی متناسب با سنین مختلف و تفکیک جنسیتی به اندازه کافی تولید نشده است.

وی افزود: وقتی محتوای مفید نباشد، کودک به هر حال به سمت محتوای خارجی و فیلترشکن می‌رود و نظارت بی‌معنا می‌شود.

این کارشناس در پایان گفت: خلأ واقعی، «کارخانه تولید محتوای هوشمند و چندرسانه‌ای برای کودک ایرانی» است؛ نه صرفاً دیوارکشی.