کافئین چگونه به طور پنهان خواب را مختل میکند
به گزارش خبرگزاری آنا؛ به نقل از «سایتکدیلی» (SciTechDaily)، قهوه عصرگاهی مدتهاست موضوع بحث بوده است. برخی افراد میتوانند آن را بنوشند و بدون هیچ مشکلی به خواب بروند، در حالی که برخی دیگر پس از آن برای خوابیدن دچار مشکل میشوند. اما مجموعه رو به رشدی از پژوهشها نشان میدهد که تمرکز صرف بر این موضوع که آیا قهوه باعث به تأخیر افتادن خواب میشود یا نه، ممکن است مسئله مهمتری را نادیده بگیرد: اینکه کافئین در طول خواب چه اثری بر مغز میگذارد.
پژوهشگران بهطور فزایندهای از EEG یا الکتروانسفالوگرافی (نوار مغزی) برای بررسی اثرات کافئین بر خواب استفاده میکنند. این روش، فعالیت الکتریکی مغز را ثبت میکند و به دانشمندان اجازه میدهد نهتنها مدت زمان خواب یا تعداد دفعات بیدار شدن افراد را بررسی کنند، بلکه کیفیت بنیادین خواب را نیز ارزیابی کنند.
پروفسور «دوناتا کورپاس» (Donata Kurpas) از گروه پرستاری دانشگاه پزشکی وروتسواف توضیح میدهد: «EEG به ما امکان میدهد نهتنها ببینیم که فرد خواب است یا نه، بلکه بررسی کنیم مغز چگونه میخوابد. ارزیابی کلاسیک خواب، مدت زمان خواب و مراحل آن را بررسی میکند، در حالی که تحلیل کمی EEG تغییرات ظریفتری مانند کاهش «فعالیت امواج آهسته» (slow-wave) را آشکار میکند؛ فعالیتی که شاخص مهمی از عمق خواب و ویژگی ترمیمکننده آن است».
امواج آهسته، ویژگی تعیینکننده خواب عمیق است؛ یعنی مرحلهای از خواب که از بازیابی جسمی، بازسازی ذخایر انرژی و حفظ عملکرد سالم مغز پشتیبانی میکند.
کیفیت خواب عمیق ممکن است با وجود طبیعی بودن زمان خواب، آسیب ببیند
مطالعات نشان میدهند اثرات کافئین همیشه به شکل کوتاهتر شدن خواب یا دشوار شدن به خواب رفتن ظاهر نمیشوند. در بسیاری از موارد، تأثیر اصلی آن بر کیفیت خواب است.
پروفسور کورپاس میگوید: «کافئین ممکن است مدت خواب را کاهش دهد یا به خواب رفتن را دشوارتر کند؛ با این حال، حتی زمانی که مدت زمان خواب طبیعی به نظر میرسد، ممکن است فعالیت امواج آهسته را کاهش دهد و الگوی EEG را به سمت مغزی بیدارتر تغییر دهد».
در نتیجه، ممکن است فردی هشت ساعت در تخت بماند؛ اما مغز او از مزایای ترمیمکننده خواب عمیق کمتر بهرهمند شود. بسیاری از افراد ممکن است متوجه وقوع چنین اتفاقی نشوند.
این متخصص اضافه میکند: «احساس ذهنی فرد از اینکه خواب خوبی داشته است، همیشه با دادههایی که از فعالیت الکتریکی مغز هنگام خواب مشاهده میکنیم مطابقت ندارد. ممکن است فرد بدون مشکل جدی به خواب برود و بیدار شدنهای خود را به خاطر نیاورد، در حالی که مغز او ویژگیهای کمتری از خواب عمیق را نشان دهد».
چرا کافئین بر افراد مختلف اثر متفاوتی دارد؟
یکی از روشنترین یافتهها در پژوهشهای خواب این است که افراد به کافئین واکنشهای بسیار متفاوتی نشان میدهند. ژنتیک، سوختوساز بدن، سن، استرس و خستگی مزمن همگی میتوانند بر اثرات آن تأثیر بگذارند.
برای برخی افراد، حتی یک فنجان قهوه صبحگاهی نیز ممکن است بعدا در همان شب بر خواب اثر بگذارد.
پروفسور کورپاس تأکید میکند: «موضوع فقط به قهوهای که درست پیش از خواب مصرف میشود محدود نیست. برای برخی افراد، مقدار کلی کافئینی که در طول روز مصرف میشود و اینکه آیا بدن زمان کافی برای متابولیزه کردن آن پیش از فرا رسیدن شب دارد یا نه، نیز ممکن است اهمیت داشته باشد».
این اطلاعات بهویژه برای افرادی اهمیت دارد که کارهای ذهنی سنگین انجام میدهند، ورزشکاران و هر کسی که بهطور منظم از کافئین برای افزایش تمرکز و عملکرد استفاده میکند.
هزینه پنهان قرض گرفتن انرژی
کافئین هوشیاری را افزایش میدهد و به کاهش احساس خستگی کمک میکند. با این حال، متخصصان اشاره میکنند که این افزایش انرژی گاهی ممکن است به قیمت کاهش بازیابی بدن در طول شب تمام شود.
پروفسور کورپاس میگوید: «اگر کافئین به فرد کمک کند در طول روز عملکرد خود را حفظ کند؛ اما همزمان کیفیت بازیابی شبانه را کاهش دهد، ممکن است یک چرخه معیوب ایجاد شود: خستگی بیشتر، نیاز بیشتر به کمک گرفتن از کافئین برای حفظ هوشیاری و خواب ضعیفتر».
به دلیل یافتههایی از این دست، پژوهشگران حوزه خواب توجه کمتری به مدت زمان خواب بهتنهایی نشان میدهند و بیشتر بر این تمرکز میکنند که مغز در طول خواب چگونه عمل میکند.
این متخصص در پایان میگوید: «کافئین نه خوب است و نه بد. کافئین مادهای فعال از نظر زیستی است که اثرات آن به مقدار مصرف، زمان مصرف در طول روز، سن، سبک زندگی، کیفیت خواب، میزان استرس و حساسیت فردی بستگی دارد».
انتهای پیام/