شغل مترجمی منقرض نمیشود، بلکه ناظر هوشمصنوعی میشود
ظهور اینترنت، انقلابی عظیم در تمامی عرصههای جهانی ایجاد کرد به طوری که در آن دوران بازار کار نیز دستخوش تغییر شد؛ تحولی که در آن روزها نگرانی و دلهره بسیاری از شاغلان را نسبت به آینده حرفهایشان برانگیخت. این بار با ظهور فناوری قدرتمندی به نام هوشمصنوعی تاریخ در حال تکرار است. این پدیده، سایه تردید را بر سر بسیاری از مشاغل و دانشجویان، به ویژه در حوزه ترجمه، افکنده است. هوشمصنوعی با سرعتی بالا به ابزاری قدرتمند در ترجمه بدل شده است. آیا این فناوری تنها به صورت یک ابزار کمکی باقی میماند یا در آیندهای نزدیک، جایگزینی کامل برای مترجمان خواهد شد؟ حمیده نعمتی استاد و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم و تحقیقات در گفتوگو با آناتک درباره این موضوع صحبت کرد و از پیشرفتهای این ابزار در رشته خود گفت.
این استاد درباره عملکرد هوشمصنوعی در ترجمه گفت: «به نظر میرسد هوشمصنوعی تا حد بسیار زیادی در امر ترجمه موفق عمل کرده است، البته به شرط آنکه شیوه استفاده از آن صحیح باشد؛ بدین معنا که از پرامپت (دستور) دقیق و نظارت کافی برخوردار باشد. من میزان موفقیت آن را در ترجمه، به ویژه در ترجمه از فارسی به انگلیسی، بسیار مطلوب ارزیابی میکنم. البته ممکن است در برخی متون خاص، مانند متون فلسفی یا مذهبی، ایراداتی وجود داشته باشد که عمدتاً در سطح اصطلاحات تخصصی (ترمینولوژی) است و ما باید بر آن کنترل داشته باشیم، اما در زمینه ساختارها و موارد کلی، موفقیت چشمگیری کسب کرده است.»
ترجمه هوشمصنوعی سریعتر است
در خصوص تفاوت ترجمه انسانی و هوشمصنوعی، مهمترین عامل متمایزکننده، زمان است. هوشمصنوعی به پایگاه دادههای بسیار عظیمی متصل است که میتواند به طور همزمان به پردازش اطلاعات بپردازد و در واقع کار را پیش ببرد
نعمتی درباره تمایز ترجمه انسانی و ترجمه ماشینی گفت: «در خصوص تفاوت ترجمه انسانی و هوشمصنوعی، مهمترین عامل متمایزکننده، زمان است. هوشمصنوعی به پایگاه دادههای بسیار عظیمی متصل است که میتواند به طور همزمان به پردازش اطلاعات بپردازد و در واقع کار را پیش ببرد. علاوه بر این، با آموزشهای مداوم، بهروزرسانی شده و قابلیتهای آن قدرتمندتر میشود. تفاوت ترجمه انسانی با ماشینی بسیار چشمگیر است حتی یک مترجم کارآزموده و متخصص نیز برای یافتن معانی کلمات و ساختارها نیازمند صرف زمان است، در حالی که ما میتوانیم در کسری از ثانیه، به کمک هوشمصنوعی حداقل یک پیشنویس (Draft) کلی از یک فایل بسیار حجیم دریافت کرده و خودمان ویرایشی بر روی آن انجام دهیم.»
هوشمصنوعی هر روز درحال پیشرفت است
وی درباره پیشرفت هوشمصنوعی در درک پیچیدگیهای زبان گفت: «هوشمصنوعی تا حد بسیار زیادی قادر است حتی ظرافتهای زبانی را نیز درک کند، هرچند این امر تا حد زیادی به پرامپت ارائهشده بستگی دارد. به عنوان نمونه اگر محتوا را حتی در مورد ضربالمثلها (proverbs)، عبارات (expressions) و اصطلاحات (idioms) به هوشمصنوعی بدهید و آن را برایش تشریح کنید، میتواند تا حد زیادی آن اصطلاحات خاص را نیز برای شما ترجمه نماید. هوشمصنوعی کمکم در حال دستیابی به این ظرافتهای زبانی است. به عنوان مثال، من در فرآیندهای پسویرایش (post-editing) و پیشویرایش (pre-editing)، همواره مطالبی را به مترجمهای ماشینی میدادم که با مشکل مواجه میشدند؛ اما این بار آن را به هوشمصنوعی سپردم و مشاهده کردم که آن را به درستی ترجمه کرده است و حتی نیازی به پسویرایش ندارد. برای مثال، در ترجمه «double pronouns»، مانند جمله «Jack saw her»، در حالت عادی به صورت «او، او را دید» ترجمه میشد، اما این بار هوشمصنوعی یکی از ضمایر «او» را به اسم تبدیل کرد. این موضوع نشان میدهد که هوشمصنوعی تا حد زیادی ظرافتهای زبانی را درک میکند و میتواند در آینده حتی از وضعیت فعلی نیز بهتر عمل نماید.»
هوشمصنوعی تا حد بسیار زیادی قادر است حتی ظرافتهای زبانی را نیز درک کند، هرچند این امر تا حد زیادی به پرامپت ارائهشده بستگی دارد
مترجم باید خود را نسبت به کارکرد هوشمصنوعی بهروز کند
او ادامه داد: «مترجم چارهای جز انطباق با این شرایط ندارد. این انطباق به معنای بهروزرسانی دانش خود و بهرهگیری از این فناوری است؛ بدین صورت که به طور مداوم از آن استفاده کند، در گروههای تخصصی مترجمان عضو باشد و از نکات مطرحشده پیرامون هوشمصنوعی بهره ببرد. برای مثال، با آگاهی از این واقعیت که هوشمصنوعی از پرسشهای ما حافظه (memory) میسازد، اگر افراد این موضوع را بدانند، هر سوالی را در یک چت از آن نمیپرسند تا حافظه آن دچار آشفتگی نشود. به عنوان نمونه، پرسشهای متفرقه خود را در بخش گفتوگوی موقت (Temporary Chat) مطرح میکنند تا حافظه اصلی آن قوی و متمرکز باقی بماند، یا اینکه هوشمصنوعی را شخصیسازی میکنند تا بتواند دقیقاً بر اساس نیازهای آنها عملکرد داشته باشد.»
ترجمه و آینده شغلی
این استاد درباره کاهش فرصتهای شغلی مترجمها گفت: «مسلماً فرصتهای شغلی در این حوزه کاهش یافته است. خود ایلان ماسک و سایر فعالان این عرصه نیز بیان داشتهاند که فرصتهای شغلی رو به کاهش است. در زمان وقوع انقلاب صنعتی نیز تعدادی از مشاغل از بین رفتند، اما ماهیت آنها تغییر یافت. قطعاً با پیشرفت هوشمصنوعی نیز برخی از مشاغل از میان خواهند رفت یا کمرنگ شده و به اشکال دیگری تبدیل میشوند، و این انسانها هستند که باید خود را با این تحولات منطبق کنند.»
حمیده نعمتی درباره آینده حرفه ترجمه گفت: «نمیتوانم به پرسش «آینده حرفه ترجمه را چگونه میبینید؟» پاسخ دقیقی بدهم، زیرا شخصاً پاسخ قاطعی برای آن ندارم. با این حال، معتقدم که در هر صورت، حتی اگر دیگر عنوان «مترجم» را یدک نکشیم، همواره به عنوان فردی کنترلگر، کسی که نیازمند مقایسه متنهاست و کسی که وظیفه نظارت را بر عهده دارد، حضور خواهیم داشت. زیرا نمیتوان صد در صد و به طور کامل به آن ماشین اعتماد کرد. بنابراین، حتی اگر عنوان شغلی من از مترجم به ادیتور یا هر عنوان دیگری تغییر یابد، باز هم وجود خواهم داشت.»
ممکن است هوشمصنوعی جایگزین مترجمها شود و ما تنها نقش ناظر و ویراستار را ایفا کنیم. در واقع، وضعیت اکثر مترجمها اکنون نیز به همین گونه است؛ اکثراً ترجمه را کاملاً از صفر آغاز نمیکنند و مفهوم «مترجم صفر» تقریباً وجود ندارد
وی در نهایت افزود: «ممکن است هوشمصنوعی جایگزین مترجمها شود و ما تنها نقش ناظر و ویراستار را ایفا کنیم. در واقع، وضعیت اکثر مترجمها اکنون نیز به همین گونه است؛ اکثراً ترجمه را کاملاً از صفر آغاز نمیکنند و مفهوم «مترجم صفر» تقریباً وجود ندارد. اگرچه هماکنون همچنان لقب مترجم برای ما باقی مانده است، اما شاید به تدریج عنوان شغلی ما تغییر یابد و دیگر مترجم نامیده نشویم.»
انتهای پیام/