ظرفیت روانی انسانها در برابر دریافت اخبار منفی یکسان نیست
دسترسی لحظهای به خبر، اگرچه امکان دنبالکردن تحولات را فراهم میکند، اما میتواند ذهن مخاطب را در معرض فشار روانی مداوم قرار دهد. لیلا وصالی، عضو هیئت علمی دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی و مدیرعامل انجمن سواد رسانهای ایران در گفتوگو با آناتک، به ضرورت توجه به ظرفیت روانی افراد در رویارویی با اخبار منفی پرداخت.
مدیریت مصرف اخبار در شرایط بحرانی
مدیرعامل انجمن سواد رسانهای ایران درباره ظرفیت روانی افراد جامعه هنگام دریافت اخبار منفی گفت: «در زمان بحران و جنگها، انسان برای شناخت بهتر موقعیت و تصمیمگیریهای درستتر به دنبال اخبار است، اما باید به یاد داشت که هر انسانی در پذیرش خبرهای سخت ظرفیت خاص خود را دارد و ظرفیت روانی همه انسانها یکسان نیست. ظرفیت انسانها در پذیرش اخبار منفی و شنیدن آن محدود است. شنیدن این نوع خبرها میتواند روی روحیه و چگونگی پیشبرد کارهای روزانه تأثیرگذار باشد؛ بنابراین اگرچه همه نیازمند شنیدن اخبار و اطلاعات هستند، اما باید میزان دریافت آن را مدیریت کنند.»
وی افزود: «باید به خاطر داشت که این کار الزاماً وظیفه بنگاههای خبری نیست، زیرا آنها مسئولاند در هر ساعت از پخش خبر، اخبار مربوط به موضوعات بحرانی را در اختیار مردم قرار دهند. پوشش خبر تلویزیونی در ساعات مختلف به این دلیل است که اگر کسی در یک وعده خبری امکان دسترسی به اخبار را پیدا نکرد، در وعده دیگر این امکان را داشته باشد، اما قرار نیست همه وعدههای خبری را مشاهده کند؛ بنابراین لازم است مخاطبان، گزینش دقیقی برای پیگیری خبرها داشته باشند.»
مدیریت زمان پیگیری اخبار
لیلا وصالی با اشاره به مدیریت زمان هنگام دریافت خبر گفت: «با این نوع مدیریت میتوان روزی یک یا نهایتاً دو مرتبه خبر مشاهده کرد و ساعتهای دیگر را به انجام سایر امور اختصاص داد. تمرکز بر موضوعاتی که اضطرابآور هستند و به جراحت، جنگ و خشونت مربوط میشوند، میتواند وضعیت زندگی عادی را مختل کند.»
وصالی: بسیاری از بههمریختگیهای روانی با هدف برانگیختن واکنشهای احساسی ایجاد میشود. درک این نکته که همه اخبار، آمارها و تصاویر منتشرشده الزاماً درست نیستند و بخشی از آنها جعلیاند، به مخاطب کمک میکند آرامش بیشتری داشته باشد
وصالی درباره تاثیر شناخت روحیه هنگام دریافت خبر گفت: «ظرفیت پذیرش اخبار منفی در همه افراد یکسان نیست. نخست آنکه هر شخص باید روحیات خود را بشناسد و میزان دریافت خبر را مدیریت کند. با شناخت روحیه خود، میتوان دریافت چه میزان خبر اثر منفی یا مثبت دارد. دوم آنکه در فضاهایی مانند دورهمیهای خانوادگی یا محیطهای کاری، گفتوگو درباره اخبار رایج است و بهتر است میزان صحبت درباره اخبار منفی، کوتاه و محدود شود تا فشار روانی به کسی وارد نشود.»
او خاطرنشان کرد: «باید توجه داشت که با وجود تمایل به صحبت در این باره، ممکن است افرادی در جمع حضور داشته باشند که این گفتوگوها برای آنها فشارهای عصبی ایجاد کند و حتی سلامت قلبی ـ عروقیشان را به خطر بیندازد. هنگام صحبت در جمع، لازم است در نظر گرفته شود که آیا این صحبتها کمکی به حل مسئله میکند یا خیر.»
راهکارهای فردی برای کاهش استرس
مدیر عامل سواد رسانهای ایران درباره راهحلهای مدیریت اضطراب هنگام دریافت اخبار منفی گفت: «هر فرد در زمانهایی که دچار استرس میشود، برای خود راهحلهای خاصی دارد. راهحلهایی که معمولاً در دورههایی خارج از فضای بحران و جنگ، بهویژه از سنین نوجوانی به بعد، آنها را کشف میکند. این راهکارها میتواند شامل فعالیتهایی باشد که به ایجاد آرامش کمک میکند؛ برخی با استشمام بوهای آرامشبخش مانند گیاهان خوشبو و برخی دیگر با بوی عطر، ذهن خود را آرام میکنند.»
وصالی افزود: «افرادی که از درجه استرس بالاتری برخوردارند و معمولاً باتجویز پزشک از داروهای ضداضطراب استفاده میکنند بهتر است که پیگیری اخبار را به گونهای انجام دهند که آنها را به فضای اضطراب بیمارگونه نرساند و برایشان دردسرساز نشود.»
وی تاکید کرد: «نکته دیگری که در میزان نگرانی افراد تأثیر دارد، این است که هر شخص برای کاهش بحران چه نقشی میتواند ایفا کند. برخی افراد به دلیل جایگاه شغلی خود ناچارند در معرض حجم زیادی از اخبار ناگوار باشند و به همین دلیل، شیوه رویارویی آنها با استرس میتواند با دیگران متفاوت باشد. برای نمونه، برخی با خوردن و نوشیدن و برخی با پرداختن به امور معنوی تلاش میکنند تا به آرامش برسند. بعضی افراد با مشغول کردن خود به فعالیتهای مفید و هدفمند، ذهنشان را درگیر نگه میدارند تا از فضای نگرانی فاصله بگیرند و آرامش بیشتری را تجربه کنند. لازم است هر فرد پیش از وقوع بحران، شیوههای آرام کردن خود را بشناسد.»
ایجاد فضای امن در شرایط بحرانی
وصالی با تاکید بر حفظ آرامش خانواده گفت: «افرادی که امکان تأثیرگذاری مستقیم بر شرایط ناگوار را ندارند، باید تلاش کنند خود و اطرافیانشان را از خطر حفظ کنند. برای مثال، در زمانهای بحرانی بهتر است حتیالامکان در خانه بمانند و از محصولات رسانهای شادتر و مفرحتر استفاده کنند تا احساس امنیت بیشتری ایجاد شود و میزان نگرانی کاهش یابد.»
او در تشریح این موضوع گفت: «در مراکز یا مناطقی که سر و صدای بیشتری وجود دارد و احساس اضطراب بیشتری به افراد منتقل میشود، افراد میتوانند با برقراری روابط خانوادگی و دوستانه دور هم جمع شوند. در ایام جنگ 12 روزه عدهای با اسکان در منزل اقوام نزدیک، از مناطقی که امکان درگیری بیشتری در آنها وجود داشت فاصله گرفتند تا بتوانند با آرامش بیشتری در کنار هم باشند.»
وی درباره وظایف والدین در شرایط بحرانی گفت: «دور نگه داشتن فرزندان از فضاهای آسیبزا و دارای تنش، وظیفه پدر و مادر است. بسیار مهم است که نوجوانانی که ممکن است در جمع سایر افراد دچار خشم و هیجان بیشتری شوند و به ديگران یا خود آسیب بزنند، به کمک والدین خود کنترل شوند.»
جنگ شناختی و ضرورت سواد رسانهای
وصالی با اشاره به شناخت شیوههای جنگ روانی و تاثیر آن بر کاهش اضطراب گفت: «اساساً جنگها و بحرانها بهطور طبیعی موجب اضطراب و تشویش در جوامع میشوند. شناخت شیوههای جنگ رسانهای و جنگ شناختی میتواند به کاهش استرس کمک کند. آگاهی از این موضوع که بخش قابلتوجهی از اخبار با هدف عملیات روانی و برهمزدن ذهن مخاطب منتشر میشود، میتواند تأثیر زیادی در حفظ آرامش داشته باشد.»
وی درباره اخبار جعلی گفت: «بسیاری از بههمریختگیهای روانی با هدف برانگیختن واکنشهای احساسی ایجاد میشود. درک این نکته که همه اخبار، آمارها و تصاویر منتشرشده الزاماً درست نیستند و بخشی از آنها جعلیاند، به مخاطب کمک میکند آرامش بیشتری داشته باشد. در اینجا مهم است که اخبار و اطلاعات از منابع درست و معتبر دریافت شود.»
انتهای پیام/