مسواک در محیط دستشویی؛ آیا واقعا باید نگران میکروب‌ها باشیم؟
به گزارش خبرگزاری آنا؛ این پرسش فقط به یک تصور ناخوشایند محدود نمی‌شود. پژوهشگران در مطالعات مختلف، ذراتی را بررسی کرده‌اند که هنگام تخلیه آب توالت در هوا منتشر می‌شوند؛ برخی از این ذرات می‌توانند حامل میکروارگانیسم‌ها باشند. اما برای پاسخ به این نگرانی که مسواک واقعاً چه چیزی را به خود جذب می‌کند، باید از بررسی هوای اطراف توالت فراتر رفت و دید وقتی خود مسواک در آزمایشگاه بررسی می‌شود، چه میکروب‌هایی روی آن پیدا می‌شوند.
وقتی پژوهشگران خود مسواک را آزمایش کردند
یکی از مستقیم‌ترین راه‌ها برای پاسخ به این پرسش، بررسی خود مسواک‌هاست؛ نه فقط اندازه‌گیری ذراتی که هنگام تخلیه آب در هوا پخش می‌شوند.
پژوهشگران دانشگاه «نورث‌وسترن» در مطالعه‌ای که نتایج آن در سال ۲۰۲۱ منتشر شد، ترکیب میکروبی مسواک‌های استفاده‌شده را بررسی کردند. آنها نمونه‌هایی از مسواک افراد جمع‌آوری کردند و میکروب‌های موجود روی آنها را با میکروب‌هایی که پیش‌تر در بخش‌های مختلف بدن انسان شناسایی شده بودند، مقایسه کردند.
نکته جالب این بود که ترکیب میکروبی مسواک‌ها بیش از همه به میکروب‌های دهان و پوست شباهت داشت و شباهت کمی به میکروب‌های روده نشان می‌داد. این الگو حتی در مسواک‌هایی که در محل‌های متفاوتی نگهداری شده بودند، از جمله داخل کابینت دارو و فضای باز روی لبه روشویی، دیده شد.
«اریکا هارتمن»، نویسنده ارشد پژوهش و استاد مهندسی محیط‌زیست دانشگاه نورث‌وسترن، در توضیح این یافته گفت نمی‌توان احتمال رسیدن ذرات ناشی از تخلیه توالت به مسواک را کاملا رد کرد؛ اما بر اساس نتایج مطالعه، بخش عمده میکروب‌های موجود روی مسواک احتمالا از دهان فرد می‌آیند.
این یافته به معنای استریل بودن مسواک نیست. مسواک پس از هر بار استفاده با میکروب‌های دهان تماس دارد و همین موضوع باعث می‌شود سطح آن محل حضور مجموعه‌ای از میکروارگانیسم‌ها باشد. آنچه این پژوهش نشان می‌دهد، منشأ احتمالی بخش عمده این میکروب‌هاست؛ نه اینکه هیچ آلودگی محیطی به مسواک نمی‌رسد.
ذرات توالت تا کجا می‌توانند پیش بروند؟
برای فهمیدن اینکه چرا اصلا مسواک ممکن است در معرض آلودگی محیط توالت قرار بگیرد، باید به اتفاقی برگشت که هنگام تخلیه آب رخ می‌دهد.
مروری علمی در سال ۲۰۱۳، پژوهش‌های انجام‌شده درباره انتشار ذرات هنگام تخلیه توالت را بررسی کرد. در برخی آزمایش‌ها، پژوهشگران میکروارگانیسم‌هایی را وارد آب توالت کرده بودند و سپس بررسی کردند که پس از تخلیه آب، چه مقدار از آنها در هوا یا روی سطوح اطراف قابل شناسایی است. نتایج نشان می‌داد قطرات و ذرات ریز می‌توانند در محیط پخش شوند و برخی از آنها برای مدتی در هوا باقی بمانند.
بااین‌حال، نویسندگان این مرور میان انتشار ذرات حاوی میکروارگانیسم و انتقال قطعی بیماری تفاوت گذاشتند. آنها تأکید کردند که در آن زمان شواهد موجود برای اثبات یا رد قطعی انتقال بیماری از این مسیر کافی نبود.
پژوهش‌های بعدی نیز ابعاد دیگری از این پدیده را بررسی کردند. برای مثال، در مطالعه‌ای که سال ۲۰۲۲ در نشریه «گزارش‌های علمی» منتشر شد، پژوهشگران یک توالت ایرانی یا زمینی را در محیط آزمایشگاهی شبیه‌سازی کردند. آنها دریافتند جریان هوای ناشی از تخلیه آب می‌تواند تا ارتفاع حدود ۹۰ سانتی‌متر بالاتر از کاسه توالت برسد. آنها همچنین تعداد ذرات منتشرشده در هر بار تخلیه را حدود ۲۹۳ هزار ذره با قطر بیش از ۰٫۳ میکرومتر برآورد کردند. حدود ۹۰ درصد این ذرات اندازه‌ای کمتر از یک میکرومتر داشتند.
بستن درپوش چقدر کمک می‌کند؟
شاید اولین راهکاری که به ذهن می‌رسد، بستن درپوش توالت پیش از تخلیه آب باشد. اما آیا این کار جلوی انتشار ذرات را می‌گیرد؟
پژوهشی که سال ۲۰۲۴ در نشریه «مجله آمریکایی کنترل عفونت» منتشر شد، این موضوع را با استفاده از یک ویروس جایگزین بررسی کرد. پژوهشگران پس از افزودن این عامل به آب توالت و تخلیه آن، سطح‌های مختلف سرویس بهداشتی را آزمایش کردند. نتیجه نشان داد آلودگی ویروسی سطوح اطراف به باز یا بسته بودن درپوش وابسته نبود.
«چارلز گربا»، استاد علوم محیطی دانشگاه آریزونا و از پژوهشگران این مطالعه، توضیح داد که بستن درپوش مانع خروج کامل ذرات نمی‌شود؛ زیرا بخشی از جریان هوا می‌تواند از فاصله میان درپوش و نشیمنگاه به طرفین راه پیدا کند. در این پژوهش، استفاده از برس همراه با ماده ضدعفونی‌کننده نیز آلودگی ویروسی آب داخل کاسه را بیش از ۹۹٫۹۹ درصد کاهش داد.
این نتیجه را نباید به این معنا گرفت که بستن درپوش هیچ فایده‌ای ندارد. مرور نظام‌مند دانشگاه فلیندرز در سال ۲۰۲۶ که ۲۲ پژوهش درباره ذرات ناشی از تخلیه توالت را بررسی کرده، بستن درپوش را در صورت وجود، اقدامی احتیاطی دانسته است؛ هرچند نویسندگان تأکید کرده‌اند که این کار مانع کامل خروج ذرات نمی‌شود.
انجمن دندان‌پزشکی آمریکا چه می‌گوید؟
انجمن دندان‌پزشکی آمریکا نیز در راهنمای نگهداری مسواک به این موضوع اشاره کرده است. در این راهنما آمده است که مسواک‌ها می‌توانند باکتری‌هایی از جمله باکتری‌های کلیفرم مدفوعی را در خود نگه دارند؛ باکتری‌هایی که ممکن است هنگام تخلیه آب توالت در هوا منتشر شوند یا زمانی به مسواک منتقل شوند که فرد پس از لمس سطحی آلوده، مسواک خود را لمس کند.
بااین‌حال، این انجمن درباره پیامد‌های احتمالی این آلودگی تأکید می‌کند: «با وجود اینکه نشان داده شده است مسواک‌ها می‌توانند باکتری‌هایی را در خود نگه دارند، شواهدی وجود ندارد که این باکتری‌ها اثرات نامطلوبی بر سلامت ایجاد کنند.»
انجمن دندان‌پزشکی آمریکا برای نگهداری بهتر مسواک توصیه می‌کند پس از هر بار استفاده، آن را به‌خوبی با آب بشویید تا خمیردندان و باقی‌مانده مواد از روی آن پاک شود. مسواک باید به‌صورت عمودی نگهداری شود و در معرض هوا خشک شود؛ زیرا قرار دادن مسواک مرطوب در محفظه بسته، رشد میکروب‌ها را بیشتر از زمانی که در هوای آزاد قرار دارد، افزایش می‌دهد. همچنین بهتر است مسواک هر سه تا چهار ماه یک‌بار یا در صورت فرسوده و نامرتب شدن مو‌های آن، زودتر تعویض شود.
این انجمن همچنین توصیه می‌کند مسواک افراد مختلف با یکدیگر مشترک نباشد؛ زیرا این کار می‌تواند به تبادل مایعات بدن و میکروارگانیسم‌ها میان افراد منجر شود.
انتهای پیام/