اخبار نادرست تا ۶ برابر سریعتر از اخبار درست منتشر میشود
کاربران فضای مجازی روزانه با اخبار و اطلاعات متعددی روبهرو میشوند تعدادی از این اخبار جعلی هستند. باید توجه داشت که با داشتن مهارتهای شناختی و رسانهای میتوان فیک نیوزها را تشخیص داد و زنجیره بازنشر این محتواها را شکست. صالح اصغری، پژوهشگر حوزه فرهنگ و رسانه در گفتوگو با خبرنگار آناتک موضوع فیکنیوز و سرعت بازنشر آن را بررسی کرده است.
فیک نیوز بر پایه جعل استوار است
این پژوهشگر در تعریف فیکنیوز گفت: «فیکنیوز به محتوای خبری عمداً نادرست یا گمراهکننده گفته میشود که با ظاهر خبر واقعی تولید و نشر پیدا میکند، اما هدف آن اطلاعرسانی صادقانه نیست. این نوع محتوا معمولاً بهگونهای طراحی میشود که مخاطب در نگاه اول آن را یک خبر معتبر تلقی کند، در حالی که ماهیت آن بر پایه تحریف یا جعل استوار است.»
اصغری درباره اهداف انتشار فیکنیوز گفت: «دلایل انتشار فیکنیوز میتواند شامل اقناع سیاسی، تخریب افراد یا گروهها، ایجاد ترس یا نفرت در جامعه باشد. همچنین کسب سود اقتصادی از طریق کلیکمحوری یا هدایت افکار عمومی در مسیرهای خاص از جمله دیگر اهدافی است که منتشرکنندگان فیک نیوز به دنبال آن هستند.»
اصغری: تشخیص فیکنیوز نیازمند ترکیبی از مهارتهای شناختی و رسانهای است. در گام نخست، بررسی منبع خبر اهمیت دارد؛ اینکه آیا رسانه شناختهشده و معتبر است و آیا سابقه انتشار اخبار جعلی دارد یا خیر. بررسی نویسنده و تاریخ انتشار نیز ضروری است
فیک نیوز بار هیجانی بالایی دارد
وی درباره سرعت نشر فیکنیوزها گفت: «پژوهشهای معتبر نشان داده است که فیکنیوزها بهطور معناداری سریعتر و گستردهتر از اخبار صحیح منتشر میشود. مطالعات انجامشده روی ایکس (توییتر سابق) نشان داده است که اخبار نادرست تا ۶ برابر سریعتر از اخبار درست منتشر میشود و احتمال بازنشر فیکنیوز بهطور متوسط ۷۰ درصد بیشتر است. علت اصلی این پدیده را میتوان در بار هیجانی بالاتر این نوع اخبار دانست. این بار هیجانی و احساسی شامل تعجب، خشم و ترس، تازگی و شگفتانگیز بودن محتوا است. همچنین سازوکار الگوریتم پلتفرمها که تعاملمحوری را تقویت میکنند محتوای هیجانی را بیشتر در معرض دید قرار میدهد.»
سواد رسانهای در تشخیص فیک نیوز کمککننده است
این پژوهشگر حوزه فرهنگ و رسانه درباره تشخیص فیک نیوزها تاکید کرد: «تشخیص فیکنیوز نیازمند ترکیبی از مهارتهای شناختی و رسانهای است. در گام نخست، بررسی منبع خبر اهمیت دارد؛ اینکه آیا رسانه شناختهشده و معتبر است و آیا سابقه انتشار اخبار جعلی دارد یا خیر. بررسی نویسنده و تاریخ انتشار نیز ضروری است، زیرا باید مشخص شود که نام نویسنده واقعی است. باید دقت کرد که خبر منتشر شده، بازنشر یک محتوای قدیمی در بستر جدید نیست.»
وی افزود: «اعتبارسنجی محتوا یکی از مهمترین مراحل تشخیص اخبار جعلی است و در این فرآیند باید بررسی شود که آیا منابع رسمی دیگر همان خبر را تأیید کردهاند یا خیر. در کنار آن، بررسی دادهها، آمار و نقلقولها نقش کلیدی ایفا میکند و لازم است مشخص شود این اطلاعات قابل پیگیری است یا صرفاً بهصورت ادعا مطرح شده است.»
این پژوهشگر ادامه داد: «همچنین تحلیل تیتر و زبان خبر اهمیت ویژهای دارد، زیرا تیترهای هیجانی، اغراقآمیز و قطبیساز معمولاً با هدف تحریک احساسات مخاطب و جهتدهی ذهنی او نوشته میشود، نه اطلاعرسانی دقیق. در نهایت، استفاده از ابزارهای راستیآزمایی مانند سایتهای Fact-checking و جستجوی معکوس تصویر در وب میتواند به شناسایی تصاویر جعلی یا قدیمی کمک کند و در مجموع، به تشخیص دقیقتر اخبار نادرست منجر شود.»
انتهای پیام/