روایت دوری یک ماهه دختر 14ساله آمریکایی از اینستاگرام

به گزارش خبرگزاری آنا، به نقل از واشنگتن‌پست؛ آدیسین میس، دانش‌آموز ۱۴ ساله دبیرستانی در ایالت کلرادو آمریکا، فقط پنج ماه پس از پیوستن به اینستاگرام احساس کرد این شبکه اجتماعی برنامه روزانه‌اش را تغییر داده است. او پیش از استفاده از این پلتفرم، پس از بازگشت از مدرسه کتاب می‌خواند و گیتار تمرین می‌کرد، اما بعد از نصب اینستاگرام بخش زیادی از زمانش را به تماشای ویدئوهای دیگران اختصاص می‌داد.

آدیسین که پیش‌تر برای دریافت اجازه نصب اینستاگرام از مادرش بارها درخواست کرده بود، حالا متوجه شده بود حتی هنگام مطالعه کتاب موردعلاقه‌اش هم بدون دلیل مشخصی سراغ گوشی می‌رود. او و مادرش، شرا، در برنامه‌ای با عنوان ترک یک‌ماهه شبکه‌های اجتماعی که از سوی یک سازمان غیرانتفاعی در مدرسه پیشنهاد شده بود، شرکت کردند.

این برنامه با هدف کاهش وابستگی نوجوانان به شبکه‌های اجتماعی و بازگرداندن زمان ازدست‌رفته آن‌ها به فعالیت‌های خارج از فضای مجازی اجرا شد.

در جلسه آغاز این برنامه، بن فورمن، دانشجوی دانشگاه کلرادو بولدر که خود تجربه استفاده طولانی‌مدت از شبکه‌های اجتماعی را داشت، درباره شیوه درآمدزایی این پلتفرم‌ها با دانش‌آموزان صحبت کرد.

او از نوجوانان پرسید اینستاگرام چگونه بدون دریافت هزینه از کاربران درآمد کسب می‌کند. دانش‌آموزان پاسخ دادند که تبلیغات منبع درآمد این پلتفرم است. فورمن در ادامه پرسید اینستاگرام در برابر دریافت پول از تبلیغ‌دهندگان چه چیزی عرضه می‌کند و پاسخ داد: خود کاربران.

او به نوجوانان گفت: «شرکت‌های شبکه اجتماعی برای افزایش درآمد تبلیغاتی، به حفظ توجه کاربران و طولانی‌تر کردن زمان حضور آن‌ها در پلتفرم نیاز دارند. قابلیت‌هایی مانند استوری، اعلان‌های فوری و پیمایش بی‌پایان نیز در همین مسیر به کار گرفته شده‌اند. در پیمایش بی‌پایان، کاربران پس از مشاهده مجموعه‌ای از محتوا با انتهای مشخصی روبه‌رو نمی‌شوند و با ادامه حرکت روی صفحه، مطالب تازه‌ای دریافت می‌کنند. این سازوکار در کنار پیشنهادهای الگوریتمی، دنبال کردن محتوا را به فعالیتی طولانی و گاه بدون برنامه تبدیل می‌کند.»

فورمن همچنین به اسناد داخلی شرکت متا اشاره کرد که نشان می‌داد مدیران این شرکت از سال‌ها قبل درباره دشواری نوجوانان برای خارج شدن از اپلیکیشن‌ها اطلاع داشته‌اند. بر اساس یکی از ایمیل‌های داخلی سال ۲۰۱۸ که در اسناد قضایی مطرح شده، ارزش اقتصادی بلندمدت یک نوجوان ۱۳ ساله برای این شرکت حدود ۲۷۰ دلار برآورد شده بود.

در همان اسناد، یکی از پژوهشگران ارشد متا در سال ۲۰۲۰ این اپلیکیشن را به ماده‌ای اعتیادآور تشبیه کرده بود که توانایی افراد برای تجربه احساس پاداش را کاهش می‌دهد.

ترک اینستاگرام آسان‌تر از چیزی نبود که تصور می‌کردند

پس از پایان جلسه، آدیسین اینستاگرام را از گوشی خود حذف کرد. اسکارلت سیبل، یکی دیگر از دانش‌آموزان که استفاده زیادی از اسنپ‌چت و تیک‌تاک داشت، نیز تصمیم گرفت در این برنامه شرکت کند.

ساعات نخست برای هر دو دشوار بود. اسکارلت چند ساعت بعد به آدیسین پیام داد که دلش می‌خواهد دوباره اسنپ‌چت را نصب کند. او در روز سوم از ادامه برنامه منصرف شد؛ زیرا دوستان دوران راهنمایی‌اش در مدرسه دیگری تحصیل می‌کردند و ارتباطش با آن‌ها از طریق اسنپ‌چت انجام می‌شد.

آدیسین نیز در روزهای نخست مدام دستش را به سمت محلی از گوشی می‌برد که پیش‌تر آیکون اینستاگرام در آن قرار داشت. او نگران بود تصاویر جشن مدرسه و اتفاقات مربوط به دوستانش را از دست بدهد و دیگر نتواند درباره آن‌ها با دیگران تعامل کند.

مادرش نیز با چالش مشابهی روبه‌رو بود. شرا که در یک مرکز پیش‌دبستانی کار می‌کرد، هنگام استراحت کودکان سراغ اینستاگرام می‌رفت. در روزهای نخست ترک شبکه‌های اجتماعی، بارها به‌ صورت ناخودآگاه گوشی‌اش را بررسی می‌کرد و حتی برای پر کردن وقت به خرید اینترنتی روی آورد.

با گذشت روزها، آدیسین به‌ تدریج فعالیت‌هایی را از سر گرفت که پیش از استفاده از اینستاگرام بخشی از زندگی روزمره‌اش بودند. او سه ترانه نوشت، طرز تهیه کرپ را یاد گرفت و توانست فصل‌های کاملی از کتاب‌هایش را بدون سر زدن مداوم به گوشی بخواند.

زمان استفاده روزانه او از صفحه نمایش نیز چند ساعت کاهش یافت و در پایان هفته دوم احساس می‌کرد نسبت به ماه‌های گذشته انرژی و سبکی بیشتری دارد. اعضای خانواده هم فعالیت‌های مشترکی را جایگزین وقت‌گذرانی در شبکه‌های اجتماعی کردند. آن‌ها بازی‌های رومیزی قدیمی را از کمد بیرون آوردند، پیکلبال بازی کردند و همراه برادر کوچک‌تر آدیسین به تمرین بیسبال پرداختند.

البته کنار گذاشتن اینستاگرام به معنای از بین رفتن کامل احساس محرومیت نبود. آدیسین انتشار آهنگ جدید تیلور سوئیفت را در زمان اولیه از دست داد؛ زیرا این خواننده خبر آن را در اینستاگرام منتشر کرده بود. او همچنین هنگام جشن بازگشت به مدرسه، زمانی که دوستانش از آماده شدن برای مراسم فیلم می‌گرفتند، احساس می‌کرد از جمع آن‌ها فاصله گرفته است.

یک ماه که تمام شد آیا او دوباره به اینستاگرام برگشت؟

پس از پایان دوره یک‌ماهه، آدیسین با تصمیم تازه‌ای روبه‌رو شد. او از یک طرف دلش برای اینستاگرام تنگ شده بود و از طرف دیگر احساس می‌کرد زندگی بدون آن پربارتر و آرام‌تر شده است.

مادرش از او پرسید بازگشت به شبکه اجتماعی چه چیزی به زندگی‌اش اضافه می‌کند. آدیسین پاسخ روشنی نداشت و فقط می‌دانست که دلش می‌خواهد دوباره اپلیکیشن را نصب کند.

روز بعد، هنگام گردش خانوادگی، وارد فروشگاه اپلیکیشن‌ها شد و اینستاگرام را جست‌وجو کرد. انگشتش برای مدتی روی گزینه نصب باقی ماند، اما در نهایت تصمیم گرفت از این کار صرف‌نظر کند.

او به‌جای پیمایش محتوا، با گوشی خود به جست‌وجوی برنامه‌های شب شعر و اجراهای موسیقی پرداخت. سپس در زمین بیسبال، چوب بازی را به دست گرفت و به تمرین پرداخت. آدیسین در پایان تصمیم گرفت دست‌کم تا پایان ماه نوامبر به اینستاگرام بازنگردد و به‌جای آن، همراه مادر و برادرش بازی رومیزی انجام دهد.

میانگین توجه در عصر دیجیتال

کاهش تمرکز در عصر دیجیتال، یکی از پیامدهایی است که پژوهشگران به آن توجه کرده‌اند. گلوریا مارک، استاد دانشگاه کالیفرنیا ارواین، در گفت‌وگویی با انجمن روانشناسی آمریکا (APA) توضیح می‌دهد که مدت‌ زمان توجه افراد به یک صفحه نمایش در سال‌های گذشته کاهش یافته است. بر اساس داده‌هایی که او در این گفت‌وگو مطرح می‌کند، میانگین زمانی که افراد در سال ۲۰۰۴ روی یک صفحه نمایش متمرکز می‌ماندند، حدود دو دقیقه و نیم بود؛ این رقم در بررسی‌های بعدی به حدود ۴۷ ثانیه رسید. این یافته‌ها نشان می‌دهد که جابه‌جایی مداوم میان محتواها و محرک‌های دیجیتال، موضوعی جدی در بررسی الگوهای توجه کاربران است.

نوجوانان روزانه چند ساعت در شبکه‌های اجتماعی حضور دارند؟

تجربه آدیسین در شرایطی اتفاق افتاده که استفاده گسترده نوجوانان از شبکه‌های اجتماعی به یکی از موضوعات مورد توجه پژوهشگران سلامت روان و فناوری تبدیل شده است.

بر اساس بررسی موسسه گالوپ در سال ۲۰۲۳، نوجوانان آمریکایی به‌ طور میانگین روزانه ۴.۸ ساعت از هفت پلتفرم شبکه اجتماعی استفاده می‌کنند. ۵۱ درصد آن‌ها نیز دست‌کم چهار ساعت در روز در این پلتفرم‌ها حضور دارند.

همچنین مرکز پژوهشی پیو در گزارش سال ۲۰۲۴ خود اعلام کرد نزدیک به نیمی از نوجوانان آمریکایی دائم آنلاین هستند. در این بررسی، یک‌سوم نوجوانان گفتند دست‌کم یکی از پنج پلتفرم یوتیوب، تیک‌تاک، اینستاگرام، اسنپ‌چت و فیسبوک را به‌ طور پیوسته بررسی می‌کنند.

پژوهشگران درباره پیامدهای استفاده سنگین از شبکه‌های اجتماعی بر تمرکز، تصویر ذهنی نوجوانان از خود و سلامت روان آن‌ها هشدار داده‌اند. تجربه آدیسین نشان می‌دهد مسئله شبکه‌های اجتماعی فقط تعداد ساعت‌هایی نیست که کاربران به صفحه گوشی خیره می‌شوند؛ مسئله به فعالیت‌هایی مربوط است که در این زمان از زندگی آن‌ها حذف می‌شود. وقتی یک نوجوان به‌جای تمرین موسیقی، تماشای نوازندگی دیگران را انتخاب می‌کند یا برای پر کردن زمان آزاد خود به پیمایش بی‌پایان محتوا پناه می‌برد، مرز میان سرگرمی و وابستگی کمرنگ می‌شود. مهم‌ترین دستاورد یک ماه دوری از اینستاگرام برای آدیسین، حذف یک اپلیکیشن نبود؛ او دوباره فرصت کرد علایقی را تجربه کند که زیر سایه حضور مداوم در شبکه‌های اجتماعی قرار گرفته بودند.