حمایت هدفمند از تولید تجهیزات راهبردی مخابراتی به قدرت افزایی فناورانه کشور کمک می‌کند
پیام اخیر رهبر انقلاب خطاب به نخبگان، بار دیگر ضرورت نقش‌آفرینی ظرفیت‌های علمی و تخصصی کشور در مسیر پیشرفت و تقویت اقتدار ملی را برجسته کرده است. حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات از جمله عرصه‌هایی است که تحقق این هدف در آن، به پیوند مؤثر میان دانش تخصصی، توان مهندسی، تولید صنعتی و سیاست‌گذاری راهبردی نیاز دارد. حمایت از تولید تجهیزات بومی، کاهش وابستگی در تأمین اقلام حساس و ایجاد زمینه برای توسعه فناوری‌های کلیدی، از الزامات تقویت قدرت علمی و فناورانه کشور به شمار می‌رود.
فرامرز رستگار، رئیس سندیکای مخابرات ایران، در گفتوگو با خبرنگار آناتک در راستای تبیین نظر خود درباره مسیرهای ممکن برای قدرت افزایی فناورانه کشور به تشریح وضعیت حمایت از تولید داخل، چالش‌های صنعت الکترونیک و برنامه‌های بومی‌سازی تجهیزات راهبردی پرداخته است. در ادامه، مشروح این گفتوگو را می‌خوانید.
حمایت از تولید داخل باید متناسب با ظرفیت واقعی عرضه و نیاز بازار باشد
سیاست‌های موجود تا چه اندازه از تولیدکنندگان داخلی تجهیزات مخابراتی در برابر واردات محصولات خارجی حمایت می‌کند و چه سازوکاری برای جلوگیری از ورود کالا‌های مشابه تولید داخل وجود دارد؟
برای حمایت از محصولات تولید داخل در برابر واردات، کمیته‌ای متشکل از نمایندگان وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری تشکیل شده است. چنانچه محصول تولید داخل از مشخصات فنی مورد درخواست برخوردار باشد و ظرفیت تولید آن پاسخ‌گوی میزان تقاضا باشد، از ثبت سفارش برای واردات کالای مشابه جلوگیری می‌شود.
در شرایطی که ظرفیت عرضه داخلی به اندازه تقاضای بازار نباشد، دستگاه‌های دولتی و اپراتور‌ها براساس تصمیم کمیته مذکور، بخشی از نیاز خود را از تولیدکنندگان داخلی و بخش دیگر را از طریق واردات تأمین می‌کنند.
گاهی ظرفیت تولید داخلی وجود دارد، اما تولیدکننده به دلیل نیاز به سرمایه در گردش، امکان افزایش سرعت تولید را ندارد. در چنین شرایطی نیز برای جلوگیری از تأخیر در اجرای طرح‌های توسعه‌ای، به‌صورت استثنایی با واردات بخشی از نیاز‌ها موافقت می‌شود.
البته کنترل این موارد در واردات از مسیرهای رسمی امکان‌پذیر است، اما متأسفانه ورود کالا از کانال‌های غیررسمی، از جمله قاچاق، همچنان وجود دارد. تعیین تکلیف این مسئله و مقابله با واردات غیرقانونی، از جمله موضوعاتی است که دولت باید برای آن راهکار مشخصی اتخاذ کند.
تقویت قدرت علمی به توسعه صنعت الکترونیک پایه و زنجیره تأمین فناوری وابسته است
شما فکر می‌کنید با توجه به تأکید بر گسترش قدرت علمی کشور، چرا در حوزه تولید قطعات الکترونیکی و تراشه‌ها همچنان وابستگی به خارج وجود دارد و برای توسعه توان داخلی در این بخش چه اقداماتی باید انجام شود؟
قطعات الکترونیکی و تراشه‌ها در داخل کشور تولید نمی‌شوند. ضمن اینکه تولید قطعات الکترونیکی، به‌معنای تخصصی آن، در زمره مسئولیت‌های مستقیم صنعت مخابرات و فناوری اطلاعات قرار ندارد.
تولید قطعات و تراشه‌ها زمانی از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر است که در مقیاس انبوه انجام شود. بازار داخلی ایران به‌تنهایی ظرفیت اقتصادی لازم برای چنین تولیدی را ندارد و ورود به بازار‌های صادراتی نیز مستلزم برندسازی و ایجاد توان رقابت با تولیدکنندگان جهانی است تا امکان دستیابی به سهمی از بازار‌های بین‌المللی فراهم شود.
بنابراین، بررسی این موضوع باید از متولیان صنعت الکترونیک انجام شود. متأسفانه سال‌هاست که به حوزه صنعت الکترونیک پایه توجه کافی نشده و این بخش از توسعه صنعتی کشور با چالش مواجه است.
البته در زمینه تجهیزات حساس و راهبردی مانند سرور، روتر، سوئیچ شبکه و برخی محصولات دیگر، تعدادی از اقلام در فهرست اولویت‌های بومی‌سازی قرار گرفته‌اند و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت صنعت، معدن و تجارت و معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری پیگیری این موضوع را بر عهده دارند.
اولویت‌بندی تجهیزات راهبردی مسیر حمایت از فناوری‌های کلیدی را هموار می‌کند
برای تحقق تأکیدات مطرح‌شده درباره گسترش قدرت علمی کشور، چه برنامه‌ای برای شناسایی تجهیزات راهبردی و حمایت از بومی‌سازی محصولاتی که تولید آنها از نظر اقتصادی دشوار است، وجود دارد؟
همان‌طور که اشاره کردم، فهرست جدید اولویت‌های مربوط به اقلام راهبردی، با مشارکت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان‌های ذی‌ربط در حال تهیه است تا این اقلام تحت حمایت قرار گیرند.
برای محصولاتی که تولید آنها از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر نیست، اما از منظر توسعه فناوری اهمیت کلیدی دارند، یا تأمین آنها در انحصار تولیدکنندگان محدودی قرار دارد، تصمیمات ویژه‌ای اتخاذ خواهد شد.
چنین رویکردی می‌تواند زمینه حمایت از تولید تجهیزات راهبردی و توسعه توانمندی‌های فناورانه کشور را فراهم کند و به تقویت ظرفیت داخلی در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات منجر شود.
انتهای پیام/