ویپ تنها پس از یک روز سد دفاعی ریه را مختل می‌کند
به گزارش خبرگزاری آنا به نقل از «ارث» (Earth)؛ این اثر تنها به زمان مصرف محدود نمی‌ماند. در آزمایش‌های حیوانی نیز نشانه‌هایی از اختلال سلولی تا چند روز پس از پایان مواجهه با بخار ویپ مشاهده شده است. پژوهشگران همچنین در آزمایشی جداگانه دریافتند که مواجهه با ویپ می‌تواند پاسخ بدن به برخی عفونت‌های ویروسی تنفسی را تغییر دهد.
ویپ (Vape) یا سیگار الکترونیکی، دستگاهی با باتری است که مایعی مخصوص را گرم می‌کند و آن را به شکل ذرات معلق و بخارمانند قابل استنشاق درمی‌آورد. این مایع معمولاً حاوی نیکوتین، مواد طعم‌دهنده و ترکیبات شیمیایی دیگری است. برخلاف سیگارهای معمولی، در ویپ تنباکو سوزانده نمی‌شود؛ اما آیروسل یا ذرات معلق قابل تنفس تولیدشده از آن بی‌ضرر نیست و می‌تواند مواد شیمیایی و ذراتی را وارد دستگاه تنفسی کند که بر سلامت ریه اثر بگذارند.
بخار ویپ چگونه سد محافظتی ریه را مختل می‌کند؟
ریه برای محافظت از بافت‌های داخلی خود به لایه‌هایی از سلول‌های به‌هم‌پیوسته متکی است. این سلول‌ها مانند یک سد عمل می‌کنند و مانع عبور آزادانه مواد ناخواسته به بخش‌های حساس بافت ریه می‌شوند.
در این پژوهش، سلول‌های انسانی و نمونه‌هایی از بافت ریه در معرض بخار حاصل از یک نوع سیگار الکترونیکی قرار گرفتند. این محصول حاوی نیکوتین و دارای طعم تنباکو بود. الگوی مواجهه نیز به‌گونه‌ای تنظیم شد که مصرف معمول و نه لزوماً سنگین ویپ را شبیه‌سازی کند.
نتایج نشان داد که حتی پس از یک روز، پیوستگی لایه سلولی محافظ ریه کاهش می‌یابد و مواد می‌توانند آسان‌تر از سد سلولی عبور کنند. شدت این اختلال با افزایش میزان مواجهه بیشتر می‌شد.
فرایند پاک‌سازی سلول‌ها ناتمام ماند
سلول‌ها برای حفظ سلامت خود، اجزای آسیب‌دیده را شناسایی و تجزیه می‌کنند. این فرایند که «خودخواری سلولی» (Autophagy) نام دارد، یکی از سازوکارهای مهم نگهداری و بازیافت اجزای درون‌سلولی است.
بررسی‌ها نشان داد مواجهه با بخار ویپ می‌تواند این فرایند را مختل کند. در واقع، سلول‌ها بخشی از مراحل پاک‌سازی را آغاز می‌کردند، اما این روند به‌درستی به پایان نمی‌رسید.
پژوهشگران همچنین مسیر پیام‌رسانی سلولی JNK را در این اختلال مؤثر دانستند. مهار این مسیر در آزمایش‌های سلولی به بهبود انسجام لایه محافظ و عملکرد فرایند پاک‌سازی کمک کرد؛ موضوعی که می‌تواند در پژوهش‌های آینده درباره سازوکار آسیب ناشی از ویپ اهمیت داشته باشد.
اثرات ویپ پس از پایان مصرف نیز باقی ماند
برای بررسی ماندگاری اثرات مواجهه، گروهی از همستر‌ها به مدت پنج روز در معرض بخار سیگار الکترونیکی قرار گرفتند و سپس برای ۱۰ روز در هوای پاک نگهداری شدند.
در این مدت، نشانه‌های آشکاری از بیماری، التهاب یا ایجاد زخم در بافت ریه مشاهده نشد؛ بااین‌حال، برخی تغییرات سلولی همچنان باقی مانده بود. یکی از شاخص‌های مرتبط با ناتمام ماندن فرایند پاک‌سازی سلولی حدود چهار برابر افزایش داشت. همچنین نشانه‌هایی از آسیب به رشته‌های DNA در سلول‌های پوشاننده رگ‌های کوچک دیده شد.
بررسی فعالیت ژن‌ها نیز تغییراتی را نشان داد؛ به‌طوری‌که فعالیت حدود ۲۰۰ ژن افزایش و فعالیت نزدیک به ۳۰۰ ژن کاهش یافته بود. برخی از ژن‌های مرتبط با پاسخ ایمنی نیز فعالیت کمتری داشتند.
البته تعداد محدود حیوانات در این آزمایش، تفسیر قطعی برخی از تغییرات را دشوار می‌کند و برای تأیید نتایج به مطالعات گسترده‌تری نیاز است.
مواجهه با ویپ می‌تواند پاسخ به ویروس‌ها را تغییر دهد
در بخش دیگری از پژوهش، اثر مواجهه با بخار سیگار الکترونیکی بر پاسخ بدن به دو ویروس تنفسی، شامل ویروس عامل کووید ۱۹ و آنفلوانزای A، بررسی شد.
نتایج نشان داد در حیوانات مواجهه‌یافته با ویپ، میزان ویروس عامل کووید ۱۹ در نمونه‌های گرفته‌شده از مجاری تنفسی فوقانی طی سه روز نخست پس از عفونت بیشتر بود. همچنین فعالیت برخی ژن‌های مرتبط با پاسخ ضدویروسی و بازسازی بافت تغییر کرده بود.
بااین‌حال، تفاوت مشخصی در میزان آسیب بافتی یا التهاب ریه میان گروه‌ها مشاهده نشد. این یافته‌ها نشان می‌دهد مواجهه با ویپ ممکن است بر نحوه پاسخ بدن به عفونت‌های تنفسی اثر بگذارد، اما به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره افزایش خطر ابتلا یا شدت بیماری در انسان کافی نیست.
پرسش‌هایی که پژوهش هنوز به آنها پاسخ نمی‌دهد
با وجود یافته‌های قابل‌توجه، این پژوهش محدودیت‌هایی دارد. بخشی از آزمایش‌ها روی سلول‌های انسانی در محیط آزمایشگاه و بخش دیگر روی حیوانات انجام شده است؛ بنابراین نمی‌توان نتایج را مستقیماً به مصرف‌کنندگان ویپ تعمیم داد.
همچنین تنها یک نوع محصول با طعم مشخص بررسی شده و پژوهشگران نتوانسته‌اند سهم جداگانه نیکوتین، مواد طعم‌دهنده و سایر ترکیبات موجود در بخار را مشخص کنند. از سوی دیگر، در این مطالعه اثرات بلندمدت مصرف ویپ بر بیماری‌هایی مانند بیماری انسدادی مزمن ریه یا فیبروز ریوی بررسی نشده است.
این پژوهش نشان می‌دهد حتی مواجهه کوتاه‌مدت با بخار سیگار الکترونیکی می‌تواند عملکرد سلول‌های محافظ ریه را تغییر دهد. بااین‌حال، مشخص شدن پیامد‌های این تغییرات برای سلامت انسان به مطالعات بالینی و بررسی‌های طولانی‌مدت نیاز دارد.
انتهای پیام/