محدودیتی برای تحصیل متقاضیان آمریکایی در دانشگاههای ایران وجود ندارد/ دانشجویان بینالمللی؛ سرمایهای فراتر از درآمد دانشگاهها+فیلم
به گزارش خبرنگار آنا، بینالمللیسازی آموزش عالی تنها به پذیرش دانشجوی خارجی و فراهم کردن امکان تحصیل در دانشگاهها محدود نمیشود؛ بلکه مجموعهای از سیاستهای علمی، اقتصادی، فرهنگی و اجرایی را در بر میگیرد. دانشجوی بینالمللی در دوران تحصیل با دانشگاه، شهر محل سکونت، نظام حملونقل، خدمات ارتباطی و بخشهای مختلف جامعه ارتباط برقرار میکند و تجربه او از زندگی در کشور میزبان، بر تصویری که پس از بازگشت به کشور خود ارائه میدهد، اثرگذار است.
در این میان، دانشگاهها برای رقابت با مقاصد تحصیلی دیگر به معرفی مؤثر ظرفیتهای آموزشی، توسعه همکاریهای بینالمللی، ایجاد دورههای مشترک و بهرهگیری از ابزارهای نوین بازاریابی نیاز دارند. از سوی دیگر، مسائل مربوط به اقامت، ارتباطات، خدمات شهری و نحوه برخورد با دانشجویان خارجی نیز میتواند در موفقیت سیاستهای جذب دانشجو نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
سید محمدباقر جعفری، مدیرکل امور دانشجویان بینالملل سازمان امور دانشجویان، با حضور در خبرگزاری آنا به سؤالات خبرنگاران درباره موانع توسعه آموزش بینالمللی، نقش مؤسسات جذب دانشجو، اعتبار علمی دانشگاههای ایران، دورههای مشترک و ضرورت حمایت همه دستگاهها از دانشجویان خارجی پاسخ داد. مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید.
فعالیت مؤسسات جذب دانشجوی بینالمللی چگونه کنترل میشود و چه تضمینی وجود دارد که این مؤسسات صلاحیت لازم را داشته باشند؟
فعالیت مؤسسات جذب دانشجوی بینالمللی در چارچوب ضوابط مشخص انجام میشود و هیچ مؤسسهای نباید بدون دریافت مجوزهای لازم در این حوزه فعالیت کند. سازمان امور دانشجویان مسئول بررسی صلاحیت و نظارت بر مؤسساتی است که در زمینه جذب دانشجوی خارجی با دانشگاهها همکاری میکنند.
فرایند بررسی صلاحیت شامل احراز هویت، بررسیهای تخصصی و مصاحبههای مربوط است. همچنین ملاحظات فرهنگی و امنیتی در فرایند ارزیابی مورد توجه قرار میگیرد و پس از طی مراحل قانونی، درباره صدور مجوز تصمیمگیری میشود.
به دانشگاهها نیز اعلام شده است که در فرایند جذب دانشجوی خارجی صرفاً با مؤسسات مجاز همکاری کنند. فعالیت اشخاص یا مجموعههای فاقد مجوز در دانشگاهها مجاز نیست و دانشگاهها باید در برابر چنین مواردی مطابق ضوابط اقدام کنند.
همچنین چارچوب قراردادی مشخصی برای همکاری مؤسسات مجاز با دانشگاهها وجود دارد تا مسئولیتها و حدود فعالیت آنها روشن باشد.
آیا ملیت دانشجو در پذیرش دانشگاههای ایران تعیینکننده است؟
اصل در پذیرش دانشجوی خارجی، بررسی صلاحیت علمی متقاضی و انطباق شرایط او با ضوابط دانشگاه است. سابقه تحصیلی، معدل، توانایی علمی و شرایط رشته مورد تقاضا از جمله معیارهای ارزیابی هستند.
دانشگاهها بر اساس ظرفیت و شرایط آموزشی خود درباره پذیرش تصمیم میگیرند و در صورت نیاز، میتوانند مصاحبه تخصصی یا مراحل ارزیابی تکمیلی برگزار کنند. بنابراین، نباید ملیت دانشجو را بهتنهایی معیار سنجش توانایی علمی او قرار داد.
البته پذیرش در برخی رشتهها و حوزههای تخصصی تابع مقررات و محدودیتهای خاص است و دانشگاهها باید این ضوابط را رعایت کنند. هدف آن است که متقاضیان واجد شرایط بتوانند بر اساس توان علمی خود از فرصت تحصیل در ایران بهرهمند شوند.
یکی از موانع جذب دانشجوی خارجی، احتمال بهرسمیتنشناختن مدارک دانشگاههای ایران در کشور مبدأ است. برای رفع این مشکل چه باید کرد؟
یکی از عوامل مؤثر در انتخاب مقصد تحصیلی، اعتبار مدرک دانشگاه در کشور مبدأ دانشجوست. همانطور که ایران دانشگاههای خارجی را بر اساس ضوابط مشخص ارزیابی میکند، سایر کشورها نیز نظامهای ارزیابی و اعتبارسنجی خود را دارند.
اگر دانشجو مطمئن نباشد که مدرک دانشگاه محل تحصیلش در کشور خودش مورد پذیرش قرار میگیرد، ممکن است از انتخاب آن دانشگاه صرفنظر کند. به همین دلیل، تعامل با نهادهای مسئول آموزش عالی در کشورهای هدف و تلاش برای بهبود شناخت و اعتبار دانشگاههای ایران اهمیت دارد.
ضرورت توجه به وضعیت اقامت و ارتباطات دانشجویان
برخی مشکلات مربوط به سیمکارت، اقامت و غیبت دانشجویان در زمان سفرهای پژوهشی، زندگی آنها را دشوار میکند. چه اقداماتی برای حل این مسائل لازم است؟
دانشجوی خارجی ممکن است برای فرصت مطالعاتی، پژوهش، دیدار خانوادگی یا دلایل آموزشی مدتی از کشور خارج شود. اگر در چنین شرایطی خدمات ارتباطی یا وضعیت اقامت او بدون توجه به شرایط دانشجویی دچار مشکل شود، بازگشت و ادامه تحصیلش با دشواری مواجه خواهد شد.
لازم است مقررات و خدمات مرتبط با این گروه با توجه به ماهیت اقامت تحصیلی آنها بررسی شود. البته این موضوع به معنای نادیده گرفتن ضوابط نیست، بلکه هدف آن است که مقررات بهگونهای اجرا شود که دانشجوی مشغول تحصیل به دلیل سفر علمی یا غیبت موقت، با مشکلات غیرضروری مواجه نشود.
هماهنگی میان دانشگاهها، دستگاههای مسئول اقامت و ارائهدهندگان خدمات ارتباطی میتواند در حل این مسائل مؤثر باشد. هرچه فرایندهای اداری روشنتر و متناسبتر با شرایط دانشجویان باشد، تمرکز آنان بر تحصیل و پژوهش افزایش پیدا میکند.
نحوه برخورد دستگاههای اجرایی با دانشجویان خارجی چه تأثیری بر آینده جذب دانشجو دارد؟
دانشجوی خارجی فردی است که برای تحصیل و کسب دانش، ایران را انتخاب کرده است. طبیعی است که تجربه او از برخورد دانشگاهها و دستگاههای اجرایی در ذهنش باقی بماند و پس از بازگشت به کشور خود درباره آن صحبت کند.
از این رو، ضروری است میان وضعیت دانشجویی که با مجوز قانونی در ایران تحصیل میکند و سایر موقعیتها، متناسب با مقررات و شرایط هر پرونده، تفاوت قائل شویم. برخوردهای نامناسب، مشکلات غیرضروری در زمان خروج از کشور یا بیتوجهی به وضعیت آموزشی دانشجو میتواند بر نگاه او به ایران تأثیر منفی بگذارد.
این مسئله صرفاً یک موضوع اداری نیست؛ بلکه با اعتبار دانشگاههای کشور و تصویر بینالمللی ایران ارتباط دارد. دانشجویی که سالها در ایران تحصیل کرده است، میتواند پس از فارغالتحصیلی ارتباط خود را با دانشگاه حفظ کند و در گسترش همکاریهای علمی و فرهنگی نقش داشته باشد. بنابراین، توجه به شأن دانشجو، رعایت مقررات و فراهم کردن خدمات مناسب باید بخشی از سیاست توسعه آموزش بینالمللی باشد.
در نهایت، مهمترین دستاورد جذب دانشجوی بینالمللی برای نظام آموزش عالی کشور چیست؟
مهمترین دستاورد این است که دانشجویی توانمند و برخوردار از آموزش باکیفیت در ایران تحصیل کند، با فرهنگ و جامعه ما آشنا شود و پس از بازگشت به کشور خود بتواند در حوزه علمی و حرفهای فعالیت مؤثری داشته باشد.
دانشجوی خارجی میتواند بهعنوان سفیر علمی و فرهنگی ایران، ظرفیتهای علمی دانشگاههای کشور را معرفی کند و زمینه ارتباطات دانشگاهی و پژوهشی بیشتری را فراهم آورد. چنین ارتباطی به توسعه دیپلماسی علمی کمک میکند و میتواند در بلندمدت به گسترش همکاریهای علمی و فرهنگی میان ایران و سایر کشورها منجر شود.
برای دستیابی به این هدف، صرفاً افزایش آمار پذیرش کافی نیست. کیفیت آموزش، خدمات دانشجویی، تسهیل امور اقامتی، ارتباط با خانواده، معرفی علمی دانشگاهها و حمایت از دانشآموختگان خارجی باید بهصورت همزمان دنبال شود.
جذب دانشجوی بینالمللی زمانی موفق خواهد بود که دانشگاه، دانشجو و کشور میزبان از آن منفعت ببرند. این رویکرد میتواند ظرفیتهای آموزش عالی ایران را در سطح جهانی بیشتر معرفی کند و زمینه تحقق اهداف برنامه هفتم پیشرفت را فراهم آورد.
یکی از مسائل مهم، آشنایی محدود برخی دانشگاهها با شیوههای نوین بازاریابی علمی و معرفی ظرفیتهای خود در سطح بینالمللی است. در بسیاری از کشورها، دانشگاهها برای جذب دانشجوی خارجی برنامهریزی میکنند، در نمایشگاههای بینالمللی حضور مییابند، وبسایتهای چندزبانه و قدرتمند دارند و از ابزارهای رسانهای و دیجیتال برای معرفی رشتهها و امکانات خود استفاده میکنند.
دانشگاههای ما نیز باید این رویکرد را جدی بگیرند. ایجاد واحدهای تخصصی بازاریابی بینالمللی، تولید محتوای مناسب به زبانهای مختلف، استفاده از شبکههای اجتماعی و فناوریهای جدید، از جمله هوش مصنوعی، میتواند به افزایش دیدهشدن دانشگاههای ایران کمک کند.
همچنین باید شبکه فارغالتحصیلان خارجی تقویت شود. دانشجویی که در ایران تحصیل کرده و به کشور خود بازمیگردد، میتواند تجربه تحصیلی خود را با دیگران به اشتراک بگذارد و در معرفی دانشگاه محل تحصیلش نقش داشته باشد.
البته بازاریابی علمی به سرمایهگذاری نیاز دارد. دانشگاهها باید در آغاز مسیر برای معرفی خود هزینه کنند و در بلندمدت از نتایج این سرمایهگذاری بهره ببرند. توسعه جذب دانشجوی خارجی، فعالیتی کوتاهمدت نیست و به برنامهریزی مستمر نیاز دارد.
توجه به محدودیتهای مالی دانشگاهها و کاهش جمعیت دانشجویی، جذب دانشجوی خارجی چه اهمیتی پیدا میکند؟
بینالمللیسازی آموزش عالی میتواند هم برای دانشگاه و هم برای کشور دستاورد داشته باشد. دانشجویان خارجی علاوه بر استفاده از ظرفیتهای علمی دانشگاه، در بخشهایی از اقتصاد کشور نیز مشارکت میکنند؛ از جمله در حوزههای مسکن، حملونقل، خدمات، گردشگری و سایر فعالیتهای مرتبط با زندگی روزمره.
در شرایطی که برخی دانشگاهها با مسئله ظرفیت خالی و تغییرات جمعیت دانشجویی روبهرو هستند، استفاده از ظرفیت دانشجویان بینالمللی میتواند بخشی از فرصتهای موجود را فعال کند. البته این کار باید بر اساس برنامهریزی، حفظ کیفیت آموزشی و رعایت ضوابط انجام شود.
دانشگاهها برای حضور مؤثر در عرصه بینالمللی باید علاوه بر توان علمی، به کیفیت خدمات، شرایط زندگی دانشجو و شیوه معرفی خود نیز توجه کنند. اگر این مجموعه عوامل بهدرستی مدیریت شود، جذب دانشجوی خارجی میتواند برای دانشگاه، دانشجو و اقتصاد کشور منافعی متقابل ایجاد کند.
آیا امکان برگزاری دورههای مشترک با دانشگاههای خارجی برای جذب بیشتر دانشجوی بینالمللی فراهم شده است؟
برگزاری دورههای مشترک یکی از مسیرهای توسعه همکاریهای علمی و بینالمللی است. در این الگو، دانشجو میتواند بخشی از دوره تحصیلی خود را در یک دانشگاه و بخش دیگر را در دانشگاهی دیگر بگذراند و از تجربه آموزشی، امکانات و فضای علمی متفاوت بهرهمند شود.
این نوع همکاریها علاوه بر ارتقای تجربه تحصیلی، میتواند به تقویت ارتباط میان دانشگاههای ایران و سایر کشورها کمک کند. دورههای مشترک در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری از جمله ظرفیتهایی هستند که باید برای توسعه آنها برنامهریزی کرد.
در ضوابط مربوط به برخی همکاریها نیز تلاش شده است موانع غیرضروری کاهش پیدا کند. برای مثال، در مواردی که دوره مشترک صرفاً برای دانشجویان خارجی طراحی شده و قرار نیست دانشجوی ایرانی از مدرک دانشگاه خارجی استفاده کند، میتوان با رعایت مقررات و تأیید مراجع ذیصلاح کشور مربوط، مسیر همکاری را تسهیل کرد.
این رویکرد میتواند دامنه انتخاب دانشگاههای طرف همکاری را افزایش دهد و فرصتهای تازهای برای جذب دانشجوی بینالمللی ایجاد کند.
دانشجوی خارجی فقط در دانشگاه زندگی نمیکند
دانشجوی خارجی فقط از فرودگاه وارد کشور نمیشود که مستقیم به دانشگاه برود و پس از پایان تحصیل نیز از همان مسیر بازگردد. او در طول اقامت خود با شهر، مردم، خدمات عمومی، مراکز درمانی، حملونقل، فروشگاهها، رستورانها و امکانات ارتباطی در تعامل است.
بنابراین، تجربه دانشجو از زندگی در ایران تنها به کلاس درس و خوابگاه محدود نیست. شهرداریها، دستگاههای خدماتی، بخش گردشگری، شرکتهای حملونقل و مجموعههای ارائهدهنده خدمات ارتباطی نیز میتوانند در تسهیل زندگی دانشجویان خارجی نقش داشته باشند.
برای نمونه، دسترسی آسان به خدمات ارتباطی، راهنماییهای چندزبانه، حملونقل مناسب و آشنایی با امکانات شهری میتواند کیفیت زندگی دانشجو را افزایش دهد. این اقدامات در کنار خدمات آموزشی، تصویری مثبتتر از کشور میزبان ایجاد میکند.
اگر قرار است دانشجوی خارجی پس از بازگشت به کشور خود بهعنوان سفیر علمی و فرهنگی ایران عمل کند، باید تجربهای مناسب از تحصیل و زندگی در کشور داشته باشد. به همین دلیل، توسعه آموزش بینالمللی به همکاری مجموعهای از دستگاهها و نهادهای اجرایی نیاز دارد.
انتهای پیام/