معیار‌های تشویقی برای ارتقای رتبه علمی دانشگاه بازنگری می‌شود/ اختصاص ۱۰ میلیارد تومان برای حمایت از طرح‌های پژوهشی مشترک دو دانشگاه تهران
منوچهر مرادی سبزوار در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا با اشاره به تفاوت معیار‌های رتبه‌بندی دانشگاه‌ها، اظهار کرد: نظام‌های رتبه‌بندی بین‌المللی شاخص‌های متفاوتی دارند. برای مثال، رتبه‌بندی شانگهای توجه ویژه‌ای به انتشار مقالات در مجلاتی مانند نیچر و ساینس و همچنین جوایز علمی معتبر دارد، درحالی‌که سایر نظام‌های رتبه‌بندی از معیار‌های متفاوتی استفاده می‌کنند. بر همین اساس، دانشگاه تهران مجموعه‌ای از این شاخص‌ها را بررسی کرده تا مشوق‌های پژوهشی را متناسب با اهداف ارتقای جایگاه علمی دانشگاه تنظیم کند.
وی افزود: در دستورالعمل‌های جدید، کیفیت انتشارات و جایگاه مجلات علمی در کنار شاخص‌های مرجعیت علمی، از جمله میزان استناد به آثار پژوهشگران، مورد توجه قرار گرفته است. در گذشته، قرار گرفتن مقاله در چارک نخست مجلات علمی یا Q۱ یکی از معیار‌های اصلی پرداخت مشوق بود، اما اکنون رویکرد تفکیکی‌تری در پیش گرفته شده تا مقالات بر اساس جایگاه و سطح اثرگذاری علمی نیز ارزیابی شوند.
معاون پژوهشی دانشگاه تهران با اشاره به برنامه‌های حمایت از پژوهشگران جوان بیان کرد: با حمایت بنیاد علم ایران، امکان بهره‌گیری از برنامه «جهش» نیز فراهم شده است. همچنین، برنامه‌ای با عنوان مربی بین‌المللی تعریف کرده‌ایم تا استادانی که از ارتباطات علمی بین‌المللی برخوردارند، بتوانند در توسعه ارتباطات پژوهشگران جوان و آشنایی آنان با شبکه‌های علمی جهانی نقش‌آفرینی کنند.
مرادی سبزوار ادامه داد: یکی دیگر از اقدامات دانشگاه تهران، امضای تفاهم‌نامه همکاری با دانشگاه علوم پزشکی تهران برای حمایت مشترک از طرح‌های پژوهشی بین‌رشته‌ای است. در مرحله نخست، حدود ۱۰ میلیارد تومان برای این برنامه اختصاص دادیم و هدف‌گذاری اولیه، حمایت از حدود ۱۰ طرح بود؛ با این حال، نزدیک به ۸۰ طرح دریافت شد. به همین دلیل، در حال بررسی راه‌های تأمین منابع مالی بیشتر برای افزایش تعداد طرح‌های مورد حمایت هستیم.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به جایگاه علوم انسانی در نظام ارزیابی دانشگاه‌ها گفت: دانشگاه تهران دانشگاهی جامع است و رشته‌های متنوعی، از علوم انسانی تا مهندسی و علوم پایه، در آن فعالیت می‌کنند. این تنوع در برخی نظام‌های رتبه‌بندی بر نتیجه نهایی تأثیر می‌گذارد؛ به‌طوری‌که اگر رشته‌های علوم انسانی از ارزیابی کنار گذاشته شوند، جایگاه دانشگاه تهران در برخی رتبه‌بندی‌ها می‌تواند به‌مراتب بالاتر باشد. این موضوع نشان می‌دهد که باید به اقتضائات رشته‌های مختلف توجه کنیم.
معاون پژوهشی دانشگاه تهران افزود: انتشار مقاله در حوزه علوم انسانی با دشواری‌های خاصی همراه است و این حوزه به حمایت‌های متناسب با ماهیت خود نیاز دارد. ازاین‌رو، برای انتشار مقالات علوم انسانی در مجلات معتبر، از جمله مجلات قرارگرفته در چارک‌های Q۱ و Q۳، مشوق‌های ویژه‌ای در نظر گرفته‌ایم. بخش قابل توجهی از فعالیت‌های پژوهشی این حوزه تاکنون در مجلات داخلی منتشر شده و تلاش می‌کنیم با تقویت حمایت‌ها، زمینه حضور بیشتر پژوهشگران علوم انسانی در عرصه‌های علمی بین‌المللی و طرح مسائل مهم کشور در این حوزه را فراهم کنیم.
مرادی سبزوار در ادامه، تفکیک مأموریت‌های آموزشی و پژوهشی اعضای هیئت علمی را یکی از موضوعات مؤثر بر ارزیابی عملکرد دانشگاه‌ها دانست و اظهار کرد: در دانشگاه‌ها، همه اعضای هیئت علمی الزاماً مأموریت یکسانی ندارند. برخی استادان عمدتاً بر پژوهش متمرکزند، درحالی‌که گروهی دیگر بخش اصلی فعالیت خود را به آموزش اختصاص می‌دهند؛ به‌ویژه در دروس پایه و عمومی مانند ریاضی، فیزیک، زبان فارسی و معارف.
وی تصریح کرد: در دانشگاه تهران از حدود ۲۲۰۰ عضو هیئت علمی، نزدیک به ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر عمدتاً آموزش‌محور هستند. بااین‌حال، در ارزیابی‌های مبتنی بر تعداد مقالات، معمولاً کل اعضای هیئت علمی در محاسبات لحاظ می‌شوند؛ موضوعی که می‌تواند بر شاخص‌های سرانه تولیدات علمی دانشگاه اثر بگذارد.
معاون پژوهشی دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: اگر ساختار مشخصی برای اعضای هیئت علمی آموزش‌محور تعریف شود و وظایف آنان از اعضای آموزش‌پژوهشی تفکیک شود، هم کیفیت آموزش بهبود می‌یابد و هم ارزیابی عملکرد پژوهشی دانشگاه‌ها دقیق‌تر خواهد شد. تحقق این موضوع البته به تصمیم‌گیری در سطحی فراتر از اختیارات یک دانشگاه و اصلاح برخی ضوابط و مقررات بالادستی نیاز دارد.
مرادی سبزوار در پایان تأکید کرد: ارتقای رتبه علمی دانشگاه تهران تنها به افزایش تعداد مقالات محدود نمی‌شود، بلکه مستلزم توجه هم‌زمان به کیفیت پژوهش، مرجعیت علمی، توسعه همکاری‌های بین‌المللی، حمایت هدفمند از علوم انسانی و بازنگری در ساختار مأموریت‌های آموزشی و پژوهشی اعضای هیئت علمی است.
انتهای پیام/