تبدیل دانش به ثروت راهبرد کلیدی ایران برای تثبیت قدرت اقتصادی

به گزارش خبرگزاری آنا، ایران در گذار از پیچ تاریخی نظم نوین جهانی، با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی و نگاه به تحولات کلان در بلوک قدرت آسیایی، جایگاه ویژه‌ای را برای خود ترسیم کرده است که بر پایه مؤلفه‌های علم، فناوری و اقتصاد مقاومتی استوار است. رهبر شهید در تبیین چشم‌انداز آینده کشور همواره بر این نکته تأکید داشت که جهان در حال تجربه یک جابه‌جایی قدرت از غرب به سوی آسیا است و در این میان، ایران نه تنها یک تماشاگر، بلکه بازیگری فعال و تأثیرگذار در معادلات نوظهور محسوب می‌شود. نگاه راهبردی به این تحول بیانگر آن است که موتور محرک این جایگاه جدید، نه وابستگی به اراده قدرت‌های بیگانه، بلکه شکوفایی استعداد‌های بومی و جوانان متخصص ایرانی است که توانسته‌اند با عبور از سد‌های تحریم، در حوزه‌های دانش‌بنیان، تولیدات صنعتی و رشد اقتصادی به پیشرفت‌های چشم‌گیری دست یابند.

دولت در مسیر پیاده‌سازی این رویکرد، بر پایه آمار و گزارش‌های نهاد‌های متولی، سیاست‌گذاری‌های کلانی را برای تقویت زیرساخت‌های تولیدی آغاز کرد که نتیجه آن رشد قابل توجه در بخش‌های مختلف صنعت و کشاورزی بوده است. توجه به رشد اقتصادی در شرایطی که دشمنان با انواع محدودیت‌ها به دنبال توقف حرکت کشور بودند، نشان داد که استقلال در حوزه‌های استراتژیک، نقشه راه اصلی کشور برای تثبیت قدرت در نظم جدید جهانی است. این حرکت که با تکیه بر دانش بومی و توانمندی‌های داخلی شکل گرفته، ایران را از یک کشور مصرف‌کننده به تولیدکننده فناوری‌های پیچیده تبدیل کرده است. در واقع، جایگاه ایران در این نظم نوین، بر پایه قدرت نرم و سخت توأمان تعریف می‌شود؛ قدرت نرمی که ریشه در تمدن ایرانی-اسلامی و مقاومت در برابر هژمونی غرب دارد و قدرت سختی که در پیشرفت‌های هسته‌ای، دفاعی و بیوتکنولوژی نمود یافته است.

جهان در حال تجربه یک جابه‌جایی قدرت از غرب به سوی آسیا

رهبر انقلاب اسلامی در دیدار با دانش‌آموزان در تاریخ  ۰۸/۱۱ /۱۴۰۱ با تحلیلی دقیق از تحولات عرصه بین‌الملل، بر گذار قدرت از غرب به سوی آسیا تأکید کردند: انتقال قدرت سیاسی و اقتصادی و فرهنگی و حتّی علمی، از غرب به آسیا. امروز قدرت‌های غربی هم اقتدار سیاسی دارند، هم اقتدار علمی دارند، هم اقتدار فرهنگی دارند، هم اقتدار اقتصادی دارند؛ یعنی خیلی چیز‌ها دارند، البتّه تعبیر درست‌ترش این است که بگوییم داشتند، و دارند آرام‌آرام از دست میدهند؛ در این نظم جدید، این حالت از غرب به آسیا منتقل خواهد شد. آسیا خواهد شد مرکز دانش، مرکز اقتصاد، مرکز قدرت سیاسی، مرکز قدرت نظامی؛ ما در آسیاییم. خب این هم نقطه‌ی بعدی. در این دنیای جدید ایران چه کاره است؟ ایران کجا قرار میگیرد؟ جایگاه کشور عزیز ما کجا است؟ این، آن چیزی است که باید شما روی آن فکر کنید؛ این، آن چیزی است که باید شما خودتان را برایش آماده کنید؛ این آن چیزی است که جوان ایرانی میتواند انجام بدهد. ما میتوانیم در این نظم جدید یک جایگاه برجسته‌ای داشته باشیم؛ میتوانیم. چرا؟ برای خاطر اینکه کشور ما یک خصوصیّات برجسته‌ای دارد که خیلی از کشور‌های دیگر ندارند. اوّلاً نیروی انسانی؛ ما نیروی انسانی بسیار خوبی داریم؛ یعنی هوش و استعداد جوان ایرانی از متوسّط هوش و استعداد دنیا بالاتر است؛ این هست. ما امروز داریم برکات هوش و استعداد جوان متولّد دهه‌ی شصت و هفتاد را جلوی چشم خودمان می‌بینیم. الان جوان‌هایی و این کسانی که امروز در بخش‌های علمی گوناگون، بخش‌های فنّاوری گوناگون دارند نوآوری میکنند، دارند تازه‌سازی میکنند ــ در بخش‌های مختلف، بخش‌های مختلف علمی ــ در بعضی از بخش‌ها کشور را جزو چهار پنج کشور اوّل دنیا قرار میدهند.

جوان ایرانی مهم‌ترین سرمایه برای تحقق نظم جدید اقتصادی

رهبر شهید همواره این حقیقت را یادآوری می‌کرد که جوان ایرانی مهم‌ترین سرمایه برای تحقق این نظم جدید است و این ظرفیت انسانی است که می‌تواند کشور را در جایگاه ممتاز منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای قرار دهد. مشارکت ایران در پیمان‌های منطقه‌ای نظیر شانگهای و بریکس، نشان‌دهنده همین درک عمیق از تغییر کانون قدرت جهانی است. ایران با اتصال به شبکه‌های اقتصادی آسیا و توسعه همکاری‌های راهبردی با قدرت‌های نوظهور، عملاً در حال بازتعریف نقش خود به عنوان پل ارتباطی و قطب انرژی و ترانزیت در منطقه است. این موقعیت ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک به همراه جهش‌های علمی، ایران را از حاشیه به متن تحولات هدایت کرده است.

هیچ تصمیم کلانی در منطقه بدون حضور و نقش‌آفرینی ایران نباید اتخاذ شود

مسیر آینده کشور بر اساس همین تحلیل، مسیری است که در آن علم به ثروت تبدیل شده و تولیدات بومی با استاندارد‌های جهانی رقابت می‌کنند. وقتی صحبت از جایگاه ایران در دنیای جدید می‌شود، منظور دست یافتن به نقطه‌ای است که در آن، هیچ تصمیم کلانی در منطقه بدون حضور و نقش‌آفرینی مؤثر ایران اتخاذ نشود. این جایگاه برجسته، حاصل ارتقای وضعیت علمی کشور و ایستادگی بر اصول استقلال اقتصادی است که در سال‌های اخیر با تکیه بر توان داخلی و پیوند با بازار‌های آسیایی تقویت شده است. در نهایت، آنچه امروز به عنوان اقتدار ملی در عرصه‌های اقتصادی و علمی مشاهده می‌شود، گام‌های بلند ملتی است که با اعتماد به نفس و باور به اینکه می‌توان در نظم جدید جهانی جایگاه ممتازی داشت، مسیر خود را به سوی قله‌های پیشرفت هموار کرده است و این همان میراث و رهنمودی است که جوانان متخصص ایرانی باید با اتکا به آن، آینده‌ای درخشان را برای کشور رقم بزنند.

شرکت‌های دانش‌بنیان در کشور از مرز نه هزار واحد عبور کرد

تحقق این چشم‌انداز کلان با تکیه بر آمار و شواهد متقنی همراه است که روند رو به رشد کشور را در عرصه بین‌المللی تایید می‌کند و نشان می‌دهد ایران در حال تبدیل شدن به یک بازیگر تعیین‌کننده در نظم نوین آسیایی است. بر اساس گزارش‌های رسمی معاونت علمی ریاست جمهوری، تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در کشور از مرز نه هزار واحد عبور کرده است که این جهش آماری، نشان‌دهنده تغییر جهت اقتصاد کشور از وابستگی به خام‌فروشی به سمت اقتصاد متکی بر دانش و ارزش‌افزوده است. این شرکت‌ها اکنون نقشی جدی در کاهش ارزبری و تامین نیاز‌های استراتژیک در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی ایفا می‌کنند و توانسته‌اند با بومی‌سازی تجهیزات پیچیده، سد تحریم‌ها را در لایه‌های عمیق صنعتی بشکنند.

در حوزه دیپلماسی اقتصادی و جایگاه‌یابی در قدرت‌های نوظهور، عضویت رسمی ایران در پیمان شانگهای و همچنین پیوستن به گروه بریکس، به عنوان دو رکن اصلی قدرت‌سازی در آسیا، فکت‌های غیرقابل انکاری است که نشان می‌دهد ایران با موفقیت از انزوای دیپلماتیک خارج شده و در کانون تصمیم‌گیری‌های اقتصادی بلوک شرق قرار گرفته است. این دو ائتلاف، دسترسی ایران را به بازار‌های نیمی از جمعیت جهان و حجم عظیمی از تولید ناخالص داخلی فراهم کرده است. علاوه بر این، در زمینه ترانزیت بین‌المللی، فعال‌سازی کریدور شمال-جنوب که هند را از طریق ایران به روسیه و اروپا متصل می‌کند، فاکتوری است که ایران را به شاهراه اصلی تجارت آسیا تبدیل کرده است و آمار‌ها از افزایش مستمر حجم ترانزیت عبوری از قلمرو ایران در سال‌های اخیر حکایت دارد.

جایگاه پانزدهم ایران در تولید علم جهان

در حوزه علم و فناوری، پایگاه‌های استنادی معتبر بین‌المللی مانند اسکوپوس و وب‌آوساینس همواره بر جایگاه پانزدهم ایران در تولید علم جهان تاکید داشته‌اند که این رتبه حاصل تلاش جوانان متخصص ایرانی در حوزه‌هایی نظیر نانو، بیوتکنولوژی، هوافضا و پزشکی هسته‌ای است. همچنین بررسی روند صادرات غیرنفتی نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از این صادرات را محصولات صنعتی و دانش‌بنیان تشکیل می‌دهند که بیانگر خروج تدریجی اقتصاد از تک‌محصولی بودن است. این داده‌های آماری در کنار یکدیگر نشان می‌دهد که ایران نه تنها در تئوری، بلکه در عمل در حال بازتعریف نقش خود در نظم جدید جهانی است و با اتکا به همین ظرفیت‌های علمی و اقتصادی، در حال حرکت به سمت تثبیت جایگاهی است که در آن، محوریت کشور در معادلات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای غیرقابل چشم‌پوشی خواهد بود.