تحولات فناورانه الگوی ارتباط تلویزیون با مخاطب را تغییر داده است

به گزارش خبرگزاری آنا، محمدصادق باطنی، رئیس مرکز کودک و نوجوان سیمای جمهوری اسلامی ایران، گفت: تلویزیون در شکل سنتی خود رسانه‌ای یک‌طرفه و مبتنی بر پخش و مخابره محتواست و مخاطب در آن عمدتاً میان شبکه‌های مختلف انتخاب می‌کند، اما تحولات فناورانه و تغییر الگوی مصرف رسانه‌ای ایجاب می‌کند تلویزیون به سمت ایجاد تجربه‌های تعاملی برای مخاطبان حرکت کند.

وی امروز در نشست خبری مشترک مرکز کودک و نوجوان سیما و پیام‌رسان بومی سروش پلاس با موضوع همکاری دو مجموعه، با اشاره به تجربه‌های مختلف صداوسیما در زمینه رسانه تعاملی اظهار کرد: از سال‌های گذشته تلاش‌های متنوعی در صداوسیما برای حرکت به سمت رسانه تعاملی انجام شده و تجربه‌هایی مانند مسابقه «کهکشان» و استفاده از ظرفیت پیامک برای دریافت و نمایش پیام‌های مخاطبان به صورت برخط از جمله این اقدامات بوده است.

تغییر الگوی مصرف رسانه با فناوری

باطنی با اشاره به تغییرات فناوری و نسل جدید مخاطبان افزود: امروز با نسلی مواجه هستیم که با مفهوم کامنت و لایک رشد کرده و مخاطب انتظار دارد در مواجهه با یک پیام یا محتوای رسانه‌ای فضایی برای واکنش و انتخاب داشته باشد. تلویزیون به عنوان یکی از جذاب‌ترین رسانه‌های معاصر، برای حفظ ارتباط خود با مخاطب باید ظرفیت‌های تازه‌ای را در حوزه تعامل ایجاد کند.

رئیس مرکز کودک و نوجوان سیما ادامه داد: در تجربه‌های گذشته، مخاطب بیشتر امکان ارسال پیام یا واکنش به یک برنامه را داشت، اما همچنان تجربه‌ای که مخاطب بتواند مسیر یک برنامه تلویزیونی را تغییر دهد، کمتر شکل گرفته بود. حتی در برنامه‌ای که از قبل ضبط شده است، می‌توان این امکان را ایجاد کرد که مخاطب در ادامه مسیر برنامه نقش داشته باشد و انتخاب او بر اتفاقات بعدی اثر بگذارد.

وی با اشاره به شکل‌گیری ژانر داستان‌های تعاملی در جهان گفت: از حدود دهه ۱۹۹۰ میلادی، داستان‌های تعاملی در رسانه‌های مختلف گسترش پیدا کردند و این روند بیش از همه در حوزه بازی‌های تعاملی قابل مشاهده بود. این تجربه‌ها به مرور وارد سبد مصرف کودکان و نوجوانان شد و در سال‌های اخیر نیز نمونه‌هایی از آن در پلتفرم‌هایی مانند نتفلیکس مورد استفاده قرار گرفت.

تجربه انتخاب جمعی در تماشای آثار

باطنی با اشاره به تجربه‌های تعاملی نتفلیکس توضیح داد: در این آثار، مخاطب می‌توانست درباره مسیر داستان تصمیم بگیرد و انتخاب او بر ادامه روایت اثر بگذارد. این تجربه بعد‌ها به قالب‌های دیگری مانند مستند و مسابقه نیز وارد شد و در نمونه‌هایی، مخاطب در جریان برنامه با انتخاب‌های مختلف مواجه می‌شد و مسیر اتفاقات را تعیین می‌کرد.

رئیس مرکز کودک و نوجوان سیما افزود: حدود شش سال پیش مطالعه‌ای را با هدف بررسی امکان تعامل تلویزیون با مخاطب و با استفاده از تجربه‌های نتفلیکس آغاز کردیم. برای بررسی امکان انتخاب جمعی، تعدادی از نوجوانان را در یک سالن سینما گرد هم آوردیم و آثار تعاملی نتفلیکس را برای آنها پخش کردیم. در این تجربه به نوجوانان فرصت داده شد به صورت جمعی انتخاب کنند و گزینه‌ای که رأی بیشتری می‌آورد، مسیر ادامه اثر را مشخص می‌کرد.

وی ادامه داد: نتیجه این آزمایش برای ما قابل توجه بود و میزان جذابیت و درگیری مخاطبان با اثر نشان داد که تماشای یک فیلم به صورت تعاملی و تعیین سرنوشت آن با انتخاب جمعی می‌تواند تجربه متفاوتی برای مخاطب ایجاد کند. همین تجربه ما را برای ادامه این مسیر و بررسی امکان اجرای آن در تلویزیون مصمم کرد.

ورود تعامل به ساختار تولید و پخش

باطنی با اشاره به روند تولید برنامه تعاملی مورد همکاری مرکز کودک و نوجوان سیما و سروش پلاس گفت: در ادامه این مطالعات، ابتدا یک سریال با رویکرد تعاملی طراحی و تولید شد و با واکنش مناسب مخاطبان مواجه شد. پس از آن، با توجه به ظرفیت این تجربه، موضوع اجرای چنین مدلی در قالب یک برنامه تلویزیونی مطرح شد.

وی افزود: در این مسیر، مجموعه شبکه کودک و گروه نهال نیز وارد فرایند شدند و پس از گفت‌و‌گو‌ها و رفت‌وبرگشت‌های متعدد میان تیم‌های تولید، این برنامه به مرحله اجرا رسید. تاکنون ۶ قسمت از این برنامه پخش شده و در قالب تعاملی، مخاطبان در تعیین مسیر برنامه مشارکت داشته‌اند.

رئیس مرکز کودک و نوجوان سیما درباره تفاوت این شیوه با الگوی سنتی تولید و پخش بیان کرد: در ساختار سنتی، محتوای برنامه معمولاً از چند هفته قبل آماده می‌شود و یکی دو روز پیش از پخش در اختیار عوامل پخش قرار می‌گیرد، اما در این برنامه، انتخاب مخاطب می‌تواند در لحظه بر سرنوشت برنامه اثر بگذارد. این موضوع نیازمند چیدمان متفاوتی در ساختار پخش است.

وی ادامه داد: ممکن است انتخاب مخاطب در لحظه موجب تغییر جریان کنداکتور شود و عوامل پخش باید بتوانند متناسب با انتخاب مخاطبان، مسیر برنامه را تغییر دهند. دوستان ما در مرکز کودک و نوجوان و شبکه در بخش تولید و پخش، برای اجرای این مدل همکاری و کار بزرگی انجام دادند تا امکان واکنش به انتخاب مخاطب در همان لحظه فراهم شود.

همکاری سروش پلاس در اجرای مدل تعاملی

باطنی با اشاره به همکاری پیام‌رسان سروش پلاس در اجرای این طرح گفت: برای تحقق بخش تعاملی برنامه، موضوع همکاری با مجموعه سروش پلاس مطرح شد و خوشبختانه تعامل خوبی میان دو مجموعه شکل گرفت. توجه این مجموعه به حوزه خلاقانه فعالیت رسانه‌ای باعث شد سروش پلاس برای اجرای این مدل پای کار بیاید.

وی افزود: در این همکاری، از ایجاد ربات مربوط به برنامه تا زیرساخت‌های مورد نیاز برای دریافت واکنش مخاطبان، اقدامات مختلفی انجام شد و در این زمینه گفت‌و‌گو‌هایی نیز با مجموعه‌های مختلف فعال در فضای مجازی صورت گرفت.

رئیس مرکز کودک و نوجوان سیما خاطرنشان کرد: تفاوت این تجربه با کنش‌های روزمره یک پیام‌رسان یا شبکه اجتماعی در این است که در اینجا با واکنش همزمان تعداد زیادی از مخاطبان نسبت به یک محتوای تلویزیونی مواجه هستیم. خوشبختانه تا امروز این همکاری و تعامل نتیجه خوبی داشته است.

باطنی در پایان گفت: امیدواریم مسیری که آغاز شده بتواند مسیر‌های جدیدی را در حوزه فناوری و رسانه ایجاد کند. امروز برای جذب مخاطب باید زمان و انرژی بیشتری برای جلب توجه و احترام او صرف کرد و این موضوع درباره همه گروه‌های سنی صدق می‌کند.

وی اضافه کرد: در این تجربه، مسیر یک برنامه تلویزیونی با انتخاب مخاطب تغییر می‌کند و ما معتقدیم این جنس از احترام به مخاطب و همراهی با او در انتخاب داستان، ارتباط مستقیمی با مفهوم تعامل دارد. همزمانی تولید، پخش و واکنش مخاطب می‌تواند یک تعامل ۳۶۰ درجه را شکل دهد و تجربه تازه‌ای از ارتباط دوسویه میان تلویزیون و مخاطب ایجاد کند.