سازمان هوش مصنوعی درافق گام دوم انقلاب با بهره گیری از ظرفیت جوانان نخبه کشور

محمدرضا قاسمی، مشاور فراکسیون هوش مصنوعی مجلس شورای اسلامی در یادداشتی اختصاصی برای خبرگزاری آنا نوشت: نگاه امام شهید به حوزه علم و فناوری مبتنی بر منظومه‌ای چندلایه است، مشتمل بر ابعاد تمدنی، راهبردی، فرهنگی و اقتصادی. این را از بررسی کلیدواژه‌های فرمایشات ایشان در مناسبت‌های علمی مختلف می‌توان فهم کرد. این که: امروز هوش مصنوعی با یک شتاب حیرت‌دهنده‌ای دارد پیش می‌رود. در مسئله هوش مصنوعی، بهره‌بردار بودن امتیاز نیست؛ این فناوری لایه‌های عمیقی دارد که باید بر آن لایه‌ها مسلط شد.

هوش مصنوعی در اداره آینده دنیا نقش خواهد داشت. در مقابل امواج و حوادث جهانی و به خصوص منطقه‌ای، برخورد کشور، برخورد فعال باشد، برخورد اثرگذار باشد، نه برخورد منفعل. مسائل گوناگونی چه از لحاظ سیاسی، چه از لحاظ علمی، چه از لحاظ پیشرفت‌ها و ابتکارات فوق‌العاده و عجیب علمی ــ فرض کنید مثل هوش مصنوعی ــ در دنیا اتفاق می‌افتد؛ با این، فعال برخورد کنید، منفعل برخورد نکنید؛ اثرگذار برخورد کنید. غفلت و تغافل از آنچه در دنیا پیش می‌آید، در منطقه پیش می‌آید، جایز نیست.

ایشان صراحتاً و به صورت مشخص بر اهمیت سازمان ملی هوش مصنوعی تأکید داشتند: آن کسانی که مسئول این مسائل هستند ان‌شاءالله اینها را دنبال کنند. البته زمان دولت سیزدهم یک سازمانی تشکیل شد به نام «سازمان ملی هوش مصنوعی، زیر نظر رئیس جمهور؛ این کار خوبی بود که خب حالا دیگر نصفه‌کاره مانده. اگر چنانچه همان سازمان زیر نظر خود آقای رئیس‌جمهور ادامه کار بدهد، امید فراوانی وجود دارد که ان‌شاءالله این کار به همین شکلی که عرض شد [رسیدن به لایه‌های عمیق هوش مصنوعی]پیش برود.

امری که پس از دو سال تلاش فشرده و پی‌گیر مجلس شورای اسلامی، در قالب قانونی محکم و استوار به تصویب شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت رسید. علیرغم برخی مخالفت‌ها و سنگ‌اندازی‌هایی که صورت می‌پذیرفت.

اکنون تصویب این قانون و اهتمام و تأکیدات رهبر شهید فرصتی را فراهم کرده تا عزمی ملی برای ورود جدی و راهبردی کشور به عصر هوش مصنوعی فراهم گردد. امروز به جرأت می‌توان گفت: ایران عزیز در آستانه برداشتن گامی سرنوشت‌ساز قرار دارد، با عملیاتی کردن این قانون بر اساس اهداف بیانیه گام دوم انقلاب و با بهره‌گیری از ظرفیت عظیم جوانان نخبه کشور.

تجلی «گام دوم در جوانگرایی

بیانیه گام دوم انقلاب، «جوانان و نخبگان را محور اصلی «خودسازی، جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی معرفی می‌کند. انسان‌هایی که با بذل نیروی جوانی و قدرت علمی خود بناست تا تداوم انقلاب اسلامی را تضمین نمایند، تا به مقصد نهایی خود، یعنی برقراری تمدن نوین اسلامی در منطقه‌ای از عالم دست یابد.

این امر وقتی به عرصه هوش مصنوعی می‌رسد، نگاه را به سازمان ملی هوش مصنوعی معطوف می‌سازد، به عنوان نهاد راهبر کلان این حوزه. نهادی که باید عینیت‌بخش رویکرد تمدنی اسلام در لایه‌های اجرایی و حکمرانی هوش مصنوعی باشد. بر اساس بیانیه گام دوم انقلاب، پارادایم حاکم بر این سازمان می‌بایست با جوانگرایی، نخبه‌پروری و آینده‌نگری همسو گردد.

بیانیه گام دوم نشان می‌دهد کارگزاران اصلی و ترکیب نیروی انسانی این سازمان نباید منحصر در مدیران سنتی و مسئولان دستگاه‌های اجرایی باشند، بلکه باید از میان جوانان متخصص، انقلابی و صاحب ایده انتخاب گردند که با روحیه جهادی و امیدوار به آینده پای کار آمده‌اند. باور کنیم که این جوانان به درستی گره‌های مسائل ملی را رصد کرده و با تکیه بر توانمندی‌های فنی و مدیریتی خود، راهکار‌های اثربخش را ارائه خواهند داد.

«تسهیلگری به جای «تصدیگری

بر اساس قانون مصوب، سازمان از ورود به حوزه تصدی‌گری و ایفای نقش مجری برحذر داشته شده است، امری که آفت حکمرانی در عرصه پیشرفت علوم و فناوریست. این سازمان مأمور شده تا راهبری کلان، هماهنگی میان کنشگران و تشکیل بستر‌های نوآورانه را بر عهده بگیرد.

تأکید بر نقش محوری بخش خصوصی و اهتمام به رشد شرکت‌های دانش‌بنیان در توسعه زیست‌بوم هوش مصنوعی سبب می‌شود سازمان ملی هوش مصنوعی نه یک رقیب برای تولیدکنندگان یا مجری موازی در کنار آنان، بلکه تنها تسهیل‌گر، ناظر و حمایت‌کننده کنشگران این عرصه شود. امری که می‌تواند راهکاری برای مقابله با تحریم‌های احتمالی خارجی در این حوزه نیز باشد.

در تبصره ماده ۵ همین قانون به اولویت بخش‌های غیردولتی و خصوصی تصریح شده است. روشن است که قانون‌گذار به چرخه معیوب موجود در اجرای پروژه‌های بزرگ فناوری توسط نهاد‌های دولتی اشراف داشته است. تشکیل «صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی ذیل این سازمان در پیوند با «قانون جهش تولید دانش‌بنیان، بستری را فراهم می‌نماید تا سرمایه‌گذاری‌های بخش خصوصی در حوزه‌های زیرساخت پردازشی، توسعه الگوریتم‌ها و ایجاد آزمایشگاه‌های مرجع، تشویق و حمایت گردند.

به سوی همگرایی ملی

طرح ملی توسعه هوش مصنوعی یک فرصت راهبردی بی‌بدیل است و حرکت به سوی آن یک تکلیف ملی به شمار می‌رود. سازمان ملی هوش مصنوعی متولی راهبری این حوزه است که باید به یک «قطب راهبری پویا بدل گردد تا با اتکا به جوانان نخبه و متخصص، یعنی نسل گام دوم و با رویکرد تسهیل‌گری، عرصه را برای فعالیت گسترده و نوآورانه بخش خصوصی و دانش‌بنیان فراهم آورد.

اکنون با تصویب این قانون، بزرگترین امتحان و آزمون پیش روی کنشگران، ذی‌نفعان و سرمایه‌های انسانی کشور، نخبگان جوان دانشگاهی، فعالان صنفی و اقتصادی، شرکت‌های دانش‌بنیان و کارآفرینان فناوری قرار گرفته است؛ گام برداشتن در مسیر تحقق و دستیابی به اهداف ذکر شده در قانون.

با توجه به اهمیت هوش مصنوعی و تأکیدات مدبرانه امام شهید بر همه این گروه‌ها لازم و واجب است تا با رویکردی راهبردی، توأم با امید و آینده‌نگری و با عزمی جهادی، سازمان ملی هوش مصنوعی را در مسیر تحقق اهداف عالیه خود یاری رسانند.

تلاش برای همگرایی و هم‌افزایی ملی، بزرگترین پاسداشت از میراث ماندگار امام شهید و تجلی عینی آرمان‌های متعالی بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی خواهد بود.