«هچل» فقط نمایش کودک نیست؛ یک اثر خانوادگی است/ دنیای کودکان را زیباتر کنیم
کیمیا فرنیا، بازیگر نمایش «هچل»، نخستین تجربه حضور خود در تئاتر کودک را تجربهای متفاوت، جذاب، چالشبرانگیز و سرشار از ایدههای تازه دانست و با اشاره به سابقه فعالیت خود در گونههای مختلف نمایشی، این حضور را فرصتی برای ورود به دنیایی تازه در بازیگری توصیف کرد.
وی با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر هنرمندان به تئاتر کودک، مسئولیت این حوزه در قبال روحیه و آینده کودکان را مهم دانسته و با تشریح ویژگیهای شخصیت «ثریا»، این کاراکتر را نماینده دخترانی توصیف کرد که با وجود ترس از شکست، همچنان برای رسیدن به هدف خود تلاش میکنند.
«نخستین کاری بود که به من پیشنهاد شد و با کمال میل پذیرفتم»
کیمیا فرنیا با اشاره به سابقه فعالیت خود در گونههای مختلف نمایشی، با بیان این نکته که پیش از حضور در «هچل» بیشتر در آثار جدی و بزرگسال فعالیت داشته و این نمایش نخستین تجربه او در حوزه تئاتر کودک محسوب میشود.
وی پذیرش این پیشنهاد را تجربهای تازه برای خود دانست و گفت: «واقعیت این است که نخستین بار است در یک اثر کودک حضور پیدا میکنم و پیش از این در ژانرهای مختلف و بیشتر در آثار جدی و بزرگسال فعالیت داشتم، اما نخستین کاری که در حوزه کودک به من پیشنهاد شد، «هچل» بود و با کمال میل آن را پذیرفتم.»
فرنیا با اشاره به تفاوت فضای تئاتر کودک با تجربههای پیشین خود، این حضور را سرشار از چالش و ایدههای تازه برای بازیگر دانست و افزود: «این تجربه برای من بسیار متفاوت و جذاب است؛ تجربهای پرچالش و سرشار از ایدههای متفاوت که میتوانستم آنها را برای کودکان اجرا کنم تا با نمایش ارتباط برقرار کنند.»
وی با بیان اینکه حضور در تئاتر کودک، بازیگر را با شیوههای متفاوتی از برقراری ارتباط با مخاطب مواجه میکند، توجه بیشتر بازیگران به این حوزه را ضروری دانست و ادامه داد: «بسیار علاقهمندم که همه بازیگران توجه بیشتری به تئاتر کودک داشته باشند؛ زیرا این موضوع بسیار مهم است.»
«باید دنیای کودکان را کمی زیباتر کنیم»
فرنیا با اشاره به شرایط اجتماعی و فضای روحی کودکان، مسئولیت هنرمندان در قبال این گروه سنی را جدی دانست و با اذعان به اینکه کودکان نقشی در تلخیها و دشواریهای پیرامون خود ندارند، بر ضرورت ایجاد فضایی شادتر و امیدبخشتر برای آنان تأکید کرد و اضافه کرد: «کودکان در این فضای نسبتاً غمگینی که وجود دارد زندگی میکنند، در حالی که هیچ گناهی ندارند و نباید بار دشواریهای جامعه را بر دوش بکشند. ما باید دنیای آنها را کمی زیباتر کنیم.»
این بازیگر با تأکید بر تأثیر توجه به تئاتر کودک بر روحیه مخاطبان خردسال، حضور هنرمندان در این حوزه را بخشی از مسئولیت فرهنگی آنان دانست و اظهار داشت: «این توجه میتواند باعث شود حال کودکان کمی بهتر شود و بتوانند لحظاتی شادتر و آرامتر را تجربه کنند.»
«ثریا دختر جسوری است که همیشه میخواهد کار مفیدی انجام دهد»
فرنیا در تشریح شخصیت «ثریا»، جسارت، هدفمندی و استمرار در مسیر رسیدن به هدف را از ویژگیهای اصلی این شخصیت برشمرد و با اشاره به ترس او از شکست، ادامه دادن مسیر با وجود این ترس را وجه مهم شخصیتپردازی ثریا دانست و تصریح کرد: «ثریا دختر جسوری است که همیشه میخواهد کار مفیدی انجام دهد و شاید گاهی از شکست خوردن بترسد، اما با وجود این ترس، به مسیر خود ادامه میدهد.»
وی با اشاره به پیوند میان شخصیت ثریا و تجربه دختران جامعه امروز، این کاراکتر را بازتابی از دخترانی دانست که بهرغم مواجهه با دشواریهای متعدد، برای رسیدن به اهداف خود تلاش میکنند و خاطرنشان کرد: «این داستان، داستان دختران جامعه ماست که بهویژه در سالهای اخیر با دشواریهای بسیاری مواجه بودهاند و با وجود این مشکلات، همچنان به مسیر خود ادامه میدهند.»
فرنیا با تأکید بر اینکه ترس از شکست نباید به توقف انسان منجر شود، تلاش برای عبور از ترس و ادامه دادن مسیر را از مهمترین ویژگیهای شخصیت ثریا دانست و یادآور شد: «با وجود اینکه از شکست خوردن یا موفق نشدن میترسند، همچنان ادامه میدهند تا در نهایت به نتیجه برسند و داستانشان به سرانجام خوبی ختم شود.»
«بچهها با یک لبخند مرا تشویق میکنند»
فرنیا با اشاره به مواجهه مستقیم بازیگر با تماشاگران پس از پایان اجرا، واکنش کودکان را یکی از شیرینترین و ارزشمندترین بخشهای تجربه حضور خود در «هچل» دانست و با بیان اینکه گریم و لباس شخصیت، ارتباط بازیگر با فضای نمایش را حتی پس از خروج از سالن ادامه میدهد، افزود: «وقتی از سالن خارج میشوید و با همان گریم و لباس شخصیت با کودکان مواجه میشوید، واقعاً نمیتوان توضیح داد که دیدن نگاه آنها و اینکه ناگهان با یک لبخند شما را تشویق میکنند، چه حس زیبایی دارد.»
وی با اشاره به گفتوگویی که با آقای شیبانی درباره اهمیت این لحظه داشته است، مواجهه با کودکان پس از اجرا را مهمترین بخش تجربه خود عنوان کرد و اظهار داشت: «به آقای شیبانی هم گفتم که مهمترین لحظه برای من همین است؛ زمانی که پس از اجرای نمایش از سالن خارج میشوم و با کودکان مواجه میشوم.»
این بازیگر با اشاره به پرسشهای کودکان درباره رفتار و تصمیمهای شخصیت ثریا، چنین واکنشهایی را نشانه برقراری ارتباط آنان با داستان و شخصیت اصلی نمایش دانست و تصریح کرد: «کودکان از من میپرسند که چرا ثریا چنین کاری را انجام داده است و درباره شجاعت او و ویژگیهای شخصیتیاش سؤال میکنند.»
فرنیا با بیان اینکه چنین واکنشهایی برای او بسیار لذتبخش است، ادامه داد: «از این موضوع بسیار لذت میبرم و به آنها میگویم که مانند ثریا شجاع باشیم و مانند او برای تصمیمهای خودمان ایستادگی کنیم.»
«شجاعت و تلاش از خود انسان آغاز میشود»
فرنیا با اشاره به مفاهیم محوری شخصیت ثریا، شجاعت، تلاش و راستگویی را ویژگیهایی دانست که تحقق آنها بیش از هر چیز به اراده و تصمیم خود انسان وابسته است.
وی با تأکید بر اینکه نباید منتظر عوامل بیرونی برای شکلگیری چنین ویژگیهایی بود، خاطرنشان کرد: «این موضوع به عوامل خارجی وابسته نیست و همهچیز باید از خود انسان آغاز شود.»
وی با برشمردن تلاش، شجاعت و راستگویی بهعنوان ویژگیهایی که هر فرد باید شخصاً برای دستیابی به آنها تصمیم بگیرد، اضافه کرد: «تلاش کردن، شجاع بودن و راستگو بودن، همگی به تصمیم خود انسان بستگی دارد و هر فرد باید خودش تصمیم بگیرد که چنین ویژگیهایی را در زندگی خود داشته باشد.»
این بازیگر با اشاره به واکنش کودکانی که پس از تماشای نمایش، خود را در ویژگیهای ثریا سهیم میبینند، شکلگیری این ارتباط را برای خود بسیار ارزشمند دانست و تأکید کرد: «برای من بسیار زیباست که کودکان بخشی از این مفاهیم را دریافت کردهاند و میگویند: من هم مانند ثریا شجاع هستم و من هم تلاش میکنم.»
«به شخصه ترجیح میدهم بیشتر درگیر دنیای کودکان باشم»
فرنیا در پاسخ به مقایسه فعالیت خود در تئاتر کودک و بزرگسال، با اشاره به تفاوت بنیادین این دو حوزه، مقایسه توانایی خود در این دو گونه نمایشی را چندان دقیق ندانست و هر یک را دارای ویژگیها و اقتضائات مستقل توصیف کرد.
وی با بیان اینکه پس از تجربه حضور در «هچل» علاقه بیشتری به تئاتر کودک پیدا کرده است، گفت: «اگر بخواهم از نظر علاقه صحبت کنم، فکر میکنم علاقه بیشتری به تئاتر کودک دارم؛ بهویژه اکنون که این تجربه را به دست آوردهام.»
این بازیگر با اشاره به اینکه تئاتر بزرگسال نیز برای او جذابیتها و جهان مستقل خود را دارد، تفاوت این دو حوزه را به اندازهای اساسی دانست که امکان مقایسه مستقیم آنها وجود نداشته باشد و افزود: «تئاتر بزرگسال نیز دنیای خاص خودش را دارد و بسیار متفاوت است؛ بنابراین این دو حوزه اساساً قابل مقایسه با یکدیگر نیستند.»
فرنیا با تأکید بر علاقه شخصی خود به جهان کودکان و تجربه مثبتی که از حضور در «هچل» به دست آورده است، ادامه داد: «با این حال، شخصاً ترجیح میدهم بیشتر درگیر دنیای کودکان باشم تا دنیای بزرگسالان.»
«رویا داشتن، امید داشتن و تسلیم نشدن برای من بسیار جذاب است»
فرنیا با اشاره به مهمترین ویژگیهایی که تئاتر کودک را برای او جذاب میکند، امکان شکلگیری رؤیا، امید و مقاومت در برابر دشواریها را از مهمترین ظرفیتهای این حوزه برشمرد.
وی با بیان اینکه تئاتر کودک میتواند در مسیر رشد مخاطب، چشماندازی امیدوارکننده از زندگی پیش روی او قرار دهد، اظهار داشت: «فکر میکنم تئاتر کودک میتواند ادامهدهنده یک مسیر باشد؛ مسیری که در آن کودکان میتوانند رؤیاپردازی کنند، امید داشته باشند و تسلیم نشوند و این موضوع برای من بسیار جذاب است.»
این بازیگر با اشاره به تفاوت رویکرد تئاتر کودک و بزرگسال در مواجهه با واقعیتهای زندگی، توضیح داد که آثار بزرگسال در بسیاری از موارد با هدف مواجه کردن مخاطب با بخشی از واقعیتهای زندگی ساخته میشوند، در حالی که تئاتر کودک میتواند فضای بیشتری برای خیال و آرزو فراهم کند و اضافه کرد: «در تئاتر بزرگسال گاهی لازم است بخشی از واقعیتهای زندگی را به مخاطب نشان دهیم و البته در این حوزه نیز نمایشهای جذاب بسیاری وجود دارد.»
فرنیا با تأکید بر اهمیت حفظ قدرت تخیل کودکان، امکان نشان دادن جهانی را که در آن کودک همچنان میتواند رؤیا و آرزو داشته باشد، یکی از ارزشمندترین ظرفیتهای تئاتر کودک دانست و ادامه داد: «اما اینکه به کودکان نشان دهیم در جهانی واقعی زندگی میکنند و در عین حال میتوانند رؤیا داشته باشند، آرزو کنند و مسیر زندگی خود را با امید ادامه دهند، برای من بسیار جذاب است.»
وی با اشاره به ظرفیت تئاتر برای خلق جهانهای متفاوت، امکان مواجهه کودک با دنیاهایی فراتر از تجربه روزمره خود را از جذابیتهای اصلی این حوزه دانست و اضافه کرد: «برای من بسیار جذاب است که کودکان بتوانند دنیاهای متفاوتی را روی صحنه تئاتر ببینند.»
«محتوا باید بتواند کودک را در طول اجرا با خود همراه نگه دارد»
فرنیا با اشاره به گسترش فضای مجازی و دسترسی گسترده کودکان امروز به انواع محتوا، تولید اثر نمایشی برای این گروه سنی را دشوارتر از گذشته دانست و با بیان اینکه کودکان امروز با حجم بیشتری از اطلاعات و محرکهای بصری و محتوایی مواجه هستند، اظهار داشت: «کودکان امروز، نسبت به دورهای که ما کودکی خود را تجربه میکردیم، بسیار باهوشتر و آگاهتر شدهاند.»
این بازیگر با اشاره به تلاش گروه «هچل» برای ایجاد جذابیتهای بصری و نمایشی، استفاده از شخصیتهای متنوع و رنگهای گوناگون را از جمله راهکارهای مورد استفاده برای برقراری ارتباط با مخاطبان کودک برشمرد و تصریح کرد: «ما تلاش میکردیم با استفاده از شخصیتهای متفاوت و رنگهای گوناگون در صحنه، کودکان را جذب کنیم تا با داستان ارتباط برقرار کنند و روایت را دنبال کنند.»
فرنیا با تأکید بر اینکه حفظ تمرکز مخاطب کودک تا پایان اجرا یکی از دشوارترین وظایف گروه تولید است، جذابیت محتوا و توانایی اثر در حفظ ارتباط مخاطب با داستان را ضروری دانست و خاطرنشان کرد: «محتوا باید به گونهای باشد که بتواند کودک را در طول زمانی که نمایش اجرا میشود، با خود همراه نگه دارد و اجازه ندهد ارتباط او با اثر قطع شود.»
وی با اشاره به تجربه برخی نمایشها و واکنش کودکان به ریتم یا داستان آنها، کندی ریتم یا ضعف در جذابیت داستانی را از عواملی دانست که میتواند موجب خستگی و فاصله گرفتن مخاطب کودک از اثر شود و یادآور شد: «گاهی کودکان به دلیل کند بودن ریتم برخی نمایشها یا به دلیل داستانی که برایشان جذاب نیست، خسته میشوند و علاقه خود را نسبت به دنبال کردن نمایش از دست میدهند.»
«موضوعاتی که کودکان واقعاً با آنها درگیر هستند، باید روی صحنه بیایند»
فرنیا با اشاره به ضرورت پیوند میان محتوای تئاتر کودک و مسائل واقعی زندگی مخاطبان، پرداختن به موضوعاتی مانند دوستیابی، شجاعت و روابط اجتماعی را متناسب با تجربه روزمره کودکان دانست.
وی با بیان اینکه کودکان در محیطهایی مانند مدرسه بهطور مستمر با چنین موضوعاتی مواجه هستند، این مسائل را ظرفیت مناسبی برای تولید آثار نمایشی اثرگذار برشمرد و گفت: «اگر برخی موضوعاتی را که در جامعه وجود دارد و کودکان واقعاً با آنها درگیر هستند، بیشتر روی صحنه بیاوریم، میتوانیم ارتباط مؤثرتری با آنها برقرار کنیم؛ برای مثال، معنای دوست پیدا کردن و معنای شجاع بودن، موضوعاتی هستند که کودکان واقعاً در مدرسه و محیط اجتماعی خود با آنها مواجهاند.»
این بازیگر با اشاره به اهمیت جذابیت موضوع برای مخاطب کودک، پرداختن به دغدغههای ملموس آنان را عاملی برای ایجاد ارتباط بیشتر با نمایش دانست و افزود: «کودکان با نمایشهایی که به این موضوعات میپردازند، ارتباط برقرار میکنند و جذب چنین آثاری میشوند.»
فرنیا با تأکید بر اینکه تئاتر کودک نباید صرفاً مخاطب را با واقعیتهای سخت زندگی مواجه کند، حفظ فضای خیال و رؤیا را برای کودکان ضروری دانست و خاطرنشان کرد: «نباید کودکان را بیش از اندازه درگیر واقعیت کنیم؛ باید اجازه دهیم در فضای رؤیا و آرزوهای خود باقی بمانند تا خودشان در مسیر زندگی به واقعیت برسند.»
«خواهش میکنم به کودکان توجه کنید»
فرنیا با اشاره به نقش مسئولان، مدیران و تصمیمسازان فرهنگی در شکلگیری و کیفیت تولیدات نمایشی، توجه به تئاتر کودک را یکی از مهمترین مطالبات خود عنوان کرد و با بیان اینکه کودکان بیش از هر زمان دیگری به توجه و حمایت فرهنگی نیاز دارند، گفت: «انتظارات بسیار زیاد است و واقعاً نمیدانم از کجا باید شروع کنم، اما فقط میتوانم بگویم خواهش میکنم به کودکان توجه کنید.»
وی با تأکید بر اینکه توجه به کودک باید در انتخاب و حمایت از آثار نمایشی نیز نمود پیدا کند، حمایت هدفمند از نمایشهایی را که از نظر محتوایی و هنری ظرفیت ارتباط با مخاطب دارند ضروری دانست و افزود: «کودکان بسیار نیاز دارند که به آنها توجه شود؛ به نمایشی که روی صحنه میرود باید بها داده شود.»
فرنیا با اشاره به ضرورت ارزیابی دقیقتر آثار در فرآیند حمایت و تخصیص امکانات، نسبت به حمایت از برخی نمایشهای فاقد جذابیت کافی برای مخاطب و در مقابل، کمتوجهی به آثاری که ارزش دیده شدن دارند، انتقاد کرد و ادامه داد: «گاهی به نمایشهایی بها داده میشود که از نظر مخاطب چندان جذاب نیستند و در مقابل، به نمایشهایی که ارزش دیده شدن دارند، توجه کافی نمیشود.»
«کمک کنند؛ تبلیغات، سالن، نور و امکانات در اختیارمان قرار دهند»
فرنیا با اشاره به مجموعه نیازهای گروههای نمایشی برای تولید و اجرای یک اثر حرفهای، حمایت تبلیغاتی، امکانات سالن، تجهیزات فنی و کمکهای مالی را از جمله مواردی دانست که میتواند کیفیت تولیدات تئاتر کودک را افزایش دهد.
وی با بیان اینکه گروههای نمایشی برای ارتقای سطح اجرا به امکانات بیشتری نیاز دارند، اظهار داشت: «کمک کنند؛ تبلیغات انجام دهند، سالن و امکانات نوری در اختیارمان قرار دهند و هر امکاناتی که میتواند به بهتر شدن اجرا کمک کند، فراهم شود.»
این بازیگر با اشاره به تأثیر امکانات فنی بر کیفیت بصری نمایش «هچل»، برخورداری از تجهیزات نوری بیشتر را عاملی مؤثر در ارتقای کیفیت اجرای اثر دانست و تصریح کرد: «حتی اگر چند لاین نوری بیشتر در اختیار داشتیم، نمایش میتوانست بسیار بهتر و جذابتر شود.»
فرنیا با تأکید بر اینکه حمایت مالی نیز میتواند نقش تعیینکنندهای در ادامه فعالیت گروههای نمایشی داشته باشد، این حمایت را عاملی مؤثر در کاهش فشار بر کارگردان و اعضای گروه دانست و خاطرنشان کرد: «اگر امکانات بیشتری در اختیار داشتیم یا حمایت مالی بیشتری صورت میگرفت، میتوانست کمک بسیار بزرگی به کارگردان و گروه باشد.»
«یک سال و نیم است که بدون دریافت هیچ وجهی تلاش میکنیم»
فرنیا با اشاره به مدتزمان فعالیت گروه «هچل» برای آمادهسازی و اجرای این نمایش، تلاش مستمر اعضای گروه بدون دریافت دستمزد را نشانهای از علاقه و تعهد آنان به تئاتر و مخاطبان کودک دانست و یادآور شد: «بچهها تقریباً یک سال و نیم است که تلاش میکنند، بدون اینکه هیچ وجهی دریافت کنند.»
وی با بیان اینکه استمرار چنین شرایطی بیش از هر چیز از علاقه اعضای گروه به هنر تئاتر و کودکان ناشی میشود، این میزان از همراهی را حاصل عشق به این حوزه دانست و اضافه کرد: «همه اینها عشق را میرساند؛ عشق به تئاتر، عشق به بچهها.»
فرنیا در عین حال با اذعان به دشواری ادامه چنین مسیری بدون دریافت دستمزد، ناراحتی و خستگی اعضای گروه را قابل درک دانست و اظهار داشت: «از یک لحاظ به آنها هم حق میدهم اگر ناراحت شوند، اگر خسته شوند.»
این بازیگر با اشاره به پیامدهای بیتوجهی اقتصادی به فعالیت هنرمندان، کاهش انگیزه و کنارهگیری برخی بازیگران از پروژهها و حتی فاصله گرفتن آنان از عرصه تئاتر را از نتایج چنین شرایطی دانست و تأکید کرد: «این شرایط گاهی باعث میشود بازیگران از چنین کارهایی کنارهگیری کنند و حتی از تئاتر فاصله بگیرند.»
«بچهها و خانوادهها «هچل» را دوست داشتند»
فرنیا با اشاره به بازخورد مخاطبان پس از اجراهای «هچل»، استقبال کودکان و خانوادهها را یکی از ارزشمندترین دستاوردهای این نمایش دانست و با بیان اینکه دریافت بازخورد مثبت از سوی مخاطبان برای گروه اهمیت بسیاری دارد، گفت: «تماشاگران «هچل» را دوست داشتند و این موضوع برای من بسیار ارزشمند است.»
وی با اشاره به واکنش کودکان پس از تماشای نمایش، ارتباط آنان با فضای اثر و دریافت مفاهیم مورد نظر را رضایتبخش دانست و افزود: «برای من بسیار ارزشمند است که کودکان بعد از نمایش میآیند و میگویند چقدر زیبا بوده است.»
فرنیا با اشاره به واکنش والدین نیز محتوای آموزشی نمایش را از جمله نقاط مورد توجه خانوادهها دانست و ادامه داد: «مادرها و پدرها نیز میگویند که نمایش آموزنده بوده است و من از شنیدن این بازخوردها بسیار خوشحال میشوم.»
این بازیگر با تأکید بر اینکه تجربه دریافت چنین بازخوردهایی انگیزه ادامه فعالیت در این حوزه را افزایش میدهد، ابراز امیدواری کرد تولید آثار مشابه در تئاتر کودک استمرار پیدا کند و اضافه کرد: «از این موضوع لذت میبرم و امیدوارم تا زمانی که امکانش وجود دارد، نمایشهایی از این دست روی صحنه بروند.»
«این نمایش را نمیتوان صرفاً در دسته آثار کودک و نوجوان قرار داد»
فرنیا با اشاره به ساختار و محتوای «هچل»، این اثر را فراتر از یک نمایش صرفاً کودک و نوجوان ارزیابی کرد و با بیان اینکه مفاهیم نمایش میتواند برای اعضای مختلف خانواده قابل دریافت باشد، آن را اثری خانوادگی دانست و اظهار داشت: «از نظر من، این نمایش را نمیتوان در دسته آثار صرفاً کودک و نوجوان قرار داد؛ این اثر یک نمایش خانوادگی است که برای کودکان و نوجوانان نیز توصیه میشود.»
وی با تأکید بر ظرفیت نمایش برای ایجاد تجربهای مشترک میان کودکان و والدین، حضور خانوادهها در سالن را فرصتی برای تماشای اثری دانست که میتواند هم برای کودک جذاب باشد و هم مفاهیمی قابل تأمل برای بزرگسالان داشته باشد و خاطرنشان کرد: «توصیه میکنم خانوادهها کودکان خود را برای تماشای این نمایش همراهی کنند.»
فرنیا در پایان با اشاره به رضایت خود از حضور در «هچل»، تجربه این اثر را برای خود ارزشمند دانست و بر اهمیت استمرار تولید و اجرای آثاری تأکید کرد که بتوانند ضمن سرگرم کردن کودکان، با جهان ذهنی و دغدغههای آنان نیز ارتباط برقرار کنند.
انتهای پیام/