رمز موفقیت استاد سرآمد؛ پلزدن نظر و عمل و مسئلهمحوری در کلاس/ جشنوارهها باید به حل مسئله واقعی تبدیل شوند
حمیده جعفری، عضو هیئت علمی واحد تهران جنوب و استاد سرآمد هنر ایرانی-اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار آنا، از سه رویه کلیدی موفقیت خود گفت و بر لزوم خروج جشنوارههای دانشگاهی از قالب تشریفاتی تأکید کرد. وی همچنین به چالشهای پیش روی رشتههای هنر و معماری از جمله شکاف میان نظریه و عمل و ضرورت بازنگری سرفصلها پرداخت.
سه رویه موفقیت؛ پلزدن نظر و عمل، مسئلهمحوری و ارزشیابی فرآیندمحور
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب و استاد سرآمد دانشگاه آزاد اسلامی، رمز موفقیت خود را در سه رویه ساده، اما مستمر دانست که به عادت حرفهای در کلاس تبدیل شده است. وی گفت: رویه اول، «پلزدن میان نظر و عمل» است به این معنا که هر جلسه را با یک مسئله واقعی و حلنشده از همان درس آغاز میکنم و بیش از ۵۰ درصد زمان کلاس را به تمرین کاربست اختصاص میدهم تا دانشجو بداند نظریه ابزاری برای گشودن گره است، نه متنی برای حفظ کردن.
وی افزود: رویه دوم، «مسئلهمحوری در بستر جامعه و محیط پیرامون» است؛ به این معنا که تکالیف و پروژههای کلاسی را به مسائلی اختصاص میدهم که ریشه در محیط پیرامون خود دانشجویان دارد و رویه سوم، «ارزشیابی فرآیندمحور» است که در آن نمره نهایی بر اساس میزان پیشرفت مستند دانشجو تعیین میشود، نه یک شب امتحان. جعفری تأکید کرد که این سه رویه اگر به عادت همیشگی اساتید تبدیل شود، عناوینی، چون استاد سرآمد نه یک شانس، بلکه حاصل یک مسیر طبیعی آموزشی برای بسیاری از همکاران خواهد شد.
جشنوارههای دانشگاهی؛ از تشریفات تا حل مسئله واقعی
جعفری با اشاره به نقش رویدادها و جشنوارههای دانشگاهی در شناسایی استعدادها تصریح کرد: این رویدادها زمانی به کشف استعدادها و تشویق فعالیت مؤثر منجر میشوند که از قالب تشریفاتی خارج شده و به بسترهای حل مسئله واقعی بدل گردند. پیشنهاد عملیاتی من در سه سطح است؛ برای دانشجویان، برگزاری «مسابقات حل مسئله کاربردی» به جای جشنوارههای مقالهمحور، برای استادان، راهاندازی «نمایشگاه روشهای نوین تدریس» که در آن همکاران رشتههای مختلف یک ابتکار کوچک کلاسی خود را مستند کنند و برای دانشآموزان، برگزاری اردوهای کشف استعداد در محیطهای واقعی (کارخانه، آزمایشگاه، موزه، سازمان) تا پیش از انتخاب رشته، طعم عینی یک حرفه را بچشند.
هنر و معماری؛ راهکاری برای بحران هویت و گسست نسلها از میراث فرهنگی
استاد سرآمد دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به نقش هنر و معماری در حل مسائل کشور گفت: رشتههای هنر و معماری اگر از انزوای آکادمیک خارج شوند، میتوانند در سه بحران اساسی؛ بحران هویت در شهرهای جدید، بحران بیهویتی بصری و بحران گسست نسلها از میراث فرهنگی، اثرگذار باشند. سازوکار پیشنهادی من شامل طرح «هر استاد هنر یک بافت تاریخی» با رویکرد بازآفرینی هویتی، ایجاد «کارگاههای هنر اجتماعی» در مناطق حاشیهنشین و کمبرخوردار و تشکیل اتاق فکر «فلسفه و معماری» برای تدوین بیانیههای هویتبخش و احیای الگوی ایرانی-اسلامی در پروژههای کلان شهرسازی است.
سرفصلهای هنر و معماری نیازمند بازنگری حکمی و روزآمدی
جعفری با اشاره به ضرورت بازنگری سرفصلها در رشتههای هنر و معماری خاطرنشان کرد: سرفصلها بهویژه در مبانی نظری، شدیداً نیازمند بازنگری با رویکرد حکمی، روزآمدی، بومیسازی، کارآمدی و اسلامیسازی هستند. افزایش سهم دروس پژوهش در هنر به روشهای کیفی و پدیدارشناختی، گنجاندن دروسی، چون «زیباییشناسی محیطی»، «اخلاق در هنر و معماری» و «هوش مصنوعی در خلق و نقد اثر هنری» و بازطراحی درس «فلسفه هنر» به سمت نسبت هنر معاصر با سنت و عرفان ایرانی و پرسش از «حکمت خسروانی در هنر»، از جمله پیشنهادهای ایشان است که باید هر ۳ سال یکبار با مشارکت هنرمندان شاخص و نخبگان هنری انجام شود.
تغییر برندینگ و تعریف بازارهای جدید؛ راهکار رشتههای کممتقاضی
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب درباره چالش رشتههای کممتقاضی و راهکارهای احیای آنها گفت: رشتههایی، چون صنایع دستی، فرش، مرمت آثار تاریخی یا نگارگری امروز کممتقاضیاند، اما گنجینههای عظیمی از اشتغال خلاق و هویتسازی را در خود دارند. راهکار من تغییر برندینگ (تبدیل «صنایع دستی» به «طراحی فرهنگی صنایع خلاق» و «فرش» به «مدیریت هنرهای الیافی و برندینگ فرش ایرانی») و تعریف بازارهای جدید با همکاری میراث فرهنگی، وزارت ارشاد و شهرداریها برای سوق دادن این رشتهها به سمت اقتصاد هنر است. به عنوان مثال، دانشجوی مرمت میتواند طرح اقتصادی برای تبدیل یک خانه تاریخی به گالری یا اقامتگاه فرهنگی ارائه دهد.
هوش مصنوعی و فناوریهای نوین؛ ضرورتی انکارناپذیر در هنر معاصر
استاد سرآمد دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به اهمیت استفاده از فناوریهای نوین در آموزش هنر گفت: در حوزه هنر معاصر و معماری، نادیده گرفتن فناوریهای دیجیتال به معنای حذف زبان روزآمد هنر است. پیشنهاد من بهکارگیری ابزارهای هوش مصنوعی، واقعیت افزوده، شبیهسازی مرمت آثار تاریخی در کلاس درس، تولید پادکستهای فلسفه هنر، مصورسازی و اینفوگرافیک از مکاتب هنری و بانک دادهای از آثار معماری اسلامی با قابلیت جستجوی حکمی است. همچنین پروژه پایانی هر ترم طراحی یک نمایشگاه مجازی با استفاده از هوش مصنوعی و روایت فلسفی مربوط به آن خواهد بود.
شکاف میان نظریه و عمل؛ عمیقترین دغدغه حوزه هنر و معماری
جعفری با اشاره به دغدغههای حوزه تخصصی خود خاطرنشان کرد: فراتر از مسائل عمومی، عمیقترین دغدغه من در این حوزه، شکاف میان نظریات فلسفی هنری و خلق اثر عینی در نظام آموزشی است. بسیاری از دانشجویان فلسفه هنر را به عنوان متنی انتزاعی حفظ میکنند، اما توانایی تبدیل آن به یک اثر تجسمی معناگرا را ندارند. پیشنهاد میکنم کارگاههای آزمایشگاه هنر با رویکرد پژوهشبرمبنای عمل در سرفصلها جایگاه ثابتی پیدا کند. همچنین بیتوجهی به حقوق مالکیت فکری و اقتصاد هنر در سرفصلها و تهاجم بیرویه سبکهای غربی بدون بازخوانی حکمی که هویت شهری و هنری ما را تهدید میکند، از دیگر نگرانیهای اصلی است که تشکیل کانونهای اندیشه «حکمت و هنر» میان اساتید فلسفه، هنر و معماری برای بازتعریف الگوی هنر ایرانی-اسلامی متعالی را ضروری میسازد.
استاد سرآمد دانشگاه آزاد اسلامی در پایان با ابراز امیدواری نسبت به تأثیرگذاری دیدگاههای مطرحشده، خاطرنشان کرد: امیدوارم این رهیافتهای تخصصیشده بتواند در رسانه دانشگاه و نزد همکاران گرامی منشأ الهام و گفتمانسازی نوین باشد.
انتهای پیام/