برخی راهکارهای صرفه‌جویی در آب، مصرف را افزایش می‌دهند

به گزارش خبرگزاری آنا؛ پژوهشگران با بررسی هزاران نوبت استحمام در صد‌ها خانه، تصویری دقیق از رفتار افراد در حمام به دست آورده‌اند. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد اگر قرار است مصرف آب در خانه‌ها کاهش یابد، تمرکز تنها بر فناوری‌های جدید کافی نیست؛ بلکه شناخت و اصلاح عادت‌های رفتاری افراد نیز نقشی تعیین‌کننده در مدیریت منابع آب خواهد داشت.

پژوهشی که رفتار افراد را زیر ذره‌بین برد

بر اساس گزارش منتشر شده در سایت «ارث» (Earth.com)؛ این مطالعه توسط پژوهشگران «دانشگاه سوری» انگستان، (University of Surrey) انجام شد. محققان حسگر‌های کوچکی را در دوش حمام ۳۱۹ خانوار آلمانی نصب کردند و عملکرد آنها را در طول یک فصل زمستان بررسی کردند.

این حسگر‌ها طی ۴۰ روز اطلاعات مربوط به ۸ هزار و ۵۵۰ نوبت استحمام را ثبت کردند؛ از جمله مدت زمان باز بودن آب، تعداد دفعات قطع و وصل شدن جریان آب و شرایط محیط حمام. شرکت‌کنندگان نیز پس از بخشی از این استحمام‌ها پرسشنامه‌ای درباره سن، شرایط خانوادگی و محصولات بهداشتی مورد استفاده تکمیل کردند.

سپس پژوهشگران با استفاده از یک مدل آماری، هم‌زمان ۱۴ عامل مختلف را بررسی کردند تا مشخص شود کدام عوامل بیشترین تأثیر را بر طولانی‌تر شدن زمان استحمام دارند.

دو بار شامپو زدن، مصرف آب را به شکل محسوسی افزایش می‌دهد

نتایج پژوهش نشان داد مهم‌ترین عامل افزایش زمان استحمام، تکرار استفاده از شامپو است. افرادی که مو‌های خود را دو بار شامپو می‌کردند، به طور متوسط حدود ۲۷ درصد بیشتر از افرادی که تنها یک بار شامپو می‌زدند، زیر دوش می‌ماندند. میانگین زمان استحمام در این گروه از حدود ۵ دقیقه به نزدیک ۶ دقیقه و ۳۰ ثانیه افزایش یافت.

بررسی‌ها همچنین نشان داد بیش از ۲۰ درصد از دفعات شست‌وشوی مو شامل دو بار استفاده از شامپو بوده است.

به گفته دکتر «پابلو پریرا-دوئل» (Pablo Pereira-Doel)، سرپرست این پژوهش، مهم‌ترین عامل مصرف آب این نیست که افراد چه کسانی هستند یا در کجا زندگی می‌کنند، بلکه آنچه اهمیت دارد رفتار واقعی آنها هنگام استحمام است.

قطع کردن آب همیشه به معنای صرفه‌جویی نیست

یکی از یافته‌های جالب این پژوهش به قطع و وصل کردن جریان آب مربوط می‌شود. دوش‌هایی که تنها یک بار جریان آب در آنها متوقف می‌شد، اندکی کوتاه‌تر بودند، اما این اختلاف از نظر آماری قابل توجه نبود.

در مقابل، افرادی که سه بار یا بیشتر جریان آب را قطع و وصل می‌کردند، به طور متوسط حدود ۲۰ درصد بیشتر از افرادی که اصلاً آب را قطع نمی‌کردند، و حدود ۲۸ درصد بیشتر از افرادی که تنها یک بار این کار را انجام می‌دادند، زیر دوش می‌ماندند.

پژوهشگران معتقدند این الگو احتمالاً نشان‌دهنده استحمام آرام‌تر و بدون عجله است، نه تلاش آگاهانه برای صرفه‌جویی در مصرف آب.

آب نرم و سن کمتر، زمان استحمام را افزایش می‌دهد

نتایج مطالعه نشان داد ویژگی‌های محیطی نیز بر مدت زمان استحمام تأثیر دارند. در مناطقی که «آب نرم» (Soft Water) وجود داشت، افراد به طور متوسط ۲۳ درصد بیشتر از مناطقی با «آب سخت» (Hard Water) زیر دوش می‌ماندند. پژوهشگران احتمال می‌دهند تولید کف بیشتر توسط آب نرم، احساس مطلوب‌تری هنگام استحمام ایجاد می‌کند و باعث افزایش زمان حضور زیر دوش می‌شود.

از سوی دیگر، افراد ۱۸ تا ۲۹ ساله حدود ۲۹ درصد و افراد دهه چهارم زندگی حدود ۳۱ درصد بیشتر از افراد بالای ۵۰ سال استحمام می‌کرد.

سر دوش‌های کم‌مصرف همیشه نتیجه مورد انتظار را ندارند

یکی دیگر از یافته‌های غیرمنتظره این پژوهش به سر دوش‌های کم‌مصرف «سر دوش کم‌مصرف» (Low-flow Showerhead) مربوط می‌شود.

تنها ۱۳ درصد از دوش‌های بررسی‌شده به محدودکننده جریان آب مجهز بودند، اما میانگین زمان استحمام در این خانه‌ها ۵ دقیقه و ۵۱ ثانیه بود؛ در حالی که این زمان در خانه‌های فاقد این تجهیزات ۴ دقیقه و ۳۸ ثانیه ثبت شد.

پژوهشگران این پدیده را «اثر بازگشتی» (Rebound Effect) می‌نامند؛ وضعیتی که در آن کاهش شدت جریان آب باعث می‌شود افراد برای رسیدن به همان احساس پاکیزگی یا گرما، مدت بیشتری زیر دوش بمانند و بخشی از صرفه‌جویی مورد انتظار از بین برود.

طراحی محصولات بهداشتی می‌تواند مصرف آب را کاهش دهد

بر اساس نتایج این مطالعه، طراحی محصولات بهداشتی نیز می‌تواند در کاهش مصرف آب نقش داشته باشد. استفاده از فرمول‌هایی که تنها به یک بار شست‌وشو نیاز دارند، ارائه دستورالعمل دقیق‌تر برای مقدار مصرف و طراحی محصولاتی که پایان فرآیند شست‌وشو را بهتر مشخص کنند، از جمله راهکار‌های پیشنهادی پژوهشگران است.

نتایج همچنین نشان می‌دهد آبکشی شامپو به طور متوسط حدود ۷.۱ لیتر و آبکشی نرم‌کننده مو حدود ۶.۳ لیتر آب گرم مصرف می‌کند.

تغییر عادت‌ها؛ حلقه گمشده مدیریت مصرف آب

پژوهشگران تأکید می‌کنند این مطالعه تنها در یک دوره زمستانی و در کشور آلمان انجام شده و ممکن است الگو‌های رفتاری در فصل‌ها یا کشور‌های دیگر متفاوت باشد. همچنین عواملی مانند استرس، خلق‌وخو یا احساس سرما در این تحقیق بررسی نشده‌اند.

با این حال، یافته‌ها نشان می‌دهد موفقیت برنامه‌های صرفه‌جویی در مصرف آب تنها به استفاده از تجهیزات جدید وابسته نیست. طراحی راهکار‌هایی که با رفتار طبیعی افراد هماهنگ باشند، ارائه بازخورد‌های هوشمند و بهبود طراحی محصولات بهداشتی می‌تواند نقش مهمی در کاهش مصرف آب خانگی، بدون کاهش آسایش افراد، ایفا کند.